Розніца паміж версіямі "Еўропа"

16 байтаў дададзена ,  2 гады таму
няма тлумачэння праўкі
(Адхілена апошняя 1 змена (178.149.46.15) і адноўлена версія 1900124 Kalinowski)
|Найбуйнешыя гарады = [[Города Европы с населением более 500 тысяч человек|Список крупнейших городов Европы]]
}}
'''Еўропа''' ({{lang-el|Európē}} ад [[семіцкія мовы|семіцкага]] ''ерэб/ірыб'' «захад»)  — адна з [[Частка свету|частак свету]] ў [[Паўночнае паўшар'е|Паўночным паўшар'іпаўшар’і]] [[Планета Зямля|Зямлі]]. Абмываецца морамі [[Паўночны Ледавіты акіян|Паўночнага Ледавітага]] і [[Атлантычны акіян|Атлантычнага]] акіянаў, мае плошчу каля 10  млн км² і насельніцтва каля 740 млн (парадку 10  % насельніцтва Зямлі). Разам з [[Азія]]й утварае мацярык [[Еўразія]]. Умоўнае размежаванне з Азіяй прынята праводзіць па водападзеле [[Уральскія горы|Уральскіх]] і [[Каўказскія горы|Каўказскіх]] гор, па рацэ [[рака Урал|Урал]], [[Каспійскае мора|Каспійскім]] і [[Чорнае мора|Чорным]] морах, і па праліве, які звязвае [[Чорнае мора|Чорнае]] і [[Эгейскае мора]]<ref name="NatlGeoAtlas">{{Cite book|title=National Geographic Atlas of the World|edition=7th|year=1999|location=Washington, DC|publisher=[[National Geographic Society|National Geographic]]|isbn=0-7922-7528-4}} «Europe» (pp. 68-9); «Asia» (pp. 90-1): «A commonly accepted division between Asia and Europe&nbsp;… is formed by the Ural Mountains, Ural River, Caspian Sea, Caucasus Mountains, and the Black Sea with its outlets, the Bosporus and Dardanelles.»</ref>.
<!--[[Выява:Location of Europe.svg|thumb|300px|Еўропа]]-->
 
Мацярык названы па імені гераіні [[Старажытнагрэчаская міфалогія|грэчаскай міфалогіі]], [[Фінікія|фінікійскай]] царэўны {{нп4|Еўропа, міфалогія|Еўропы|ru|Европа (мифология)}}, якую выкраў [[Зеўс]] у абліччы быка. Ён завёз яе на [[востраў Крыт|Крыт]], дзе яна нарадзіла трох сыноў. Аднак, міф не тлумачыць, чаму кантынент названы ў яе гонар.
 
Паходжанне самога імені «Еўропа» няяснае<ref>''Chantraine P.'' Dictionnaire étymologique de la langue grecque. Histoire des mots. Paris, 1968. P.388</ref>. Паводле аднаго з меркаванняў, слова Еўропа паходзіць ад семіцкага слова «''ерэб''», якое азначае «захад»<ref>[http://www.etymonline.com/index.php?term=Europe "«Europe"»]. ''Online Etymology Dictionary''.</ref><ref>''Тантлевский И. Р.'' История Израиля и Иудеи до разрушения Первого Храма. СПб, 2005. С. 9, со ссылкой на: ''Astour M. C.'' Hellenosemitica: An Ethnic and Cultural Study in West Semitic Impact on Mycenaean Greece. Leiden, 1967. P. 128</ref>. У адпаведнасці з гэтым тлумачэннем, старажытныя народы лічылі Еўропай землі на захад ад [[Эгейскае мора|Эгейскага мора]] (там дзе хаваецца сонца). Аднак {{нп4|Марцін Лічфілд Уэст|М. Уэст|ru|Уэст, Мартин Личфилд}} ацэньвае гэту этымалогію як вельмі спрэчную<ref>«phonologically, the match between Europa’s name and any form of the Semitic word is very poor» (''West M. L.'' The east face of Helicon: west Asiatic elements in Greek poetry and myth. Oxford, 1997. P. [http://books.google.com/books?id=fIp0RYIjazQC&pg=PA451 451])</ref>.
 
Упершыню слова «Еўропа» ({{lang-grc|Εὐρώπη}}), як геаграфічная назва, сустракаецца ў 6-м стагоддзі да н.э. ў працах грэчаскіх географаў [[Анаксімандр]]а і [[Гекатэй Мілецкі|Гекатэя Мілецкага]].
 
Назва Еўропа першапачаткова адносілася да мацерыковай Грэцыі, гэта значыць  — Балканы, а пазней да ўсіх зямель на поўнач ад Міжземнага мора.
 
== Геаграфія ==
[[Выява:Europe satellite orthographic.jpg|thumb|300px|Еўропа. Здымак з праграммы Celestia]]
З поўначы Еўропа абмываецца [[Паўночны Ледавіты акіян|Паўночным Ледавітым акіянам]], з захаду  — [[Атлантычны акіян|Атлантычным акіянам]], з поўдня  — [[Міжземнае мора|Міжземным морам]]. Мяжа на ўсходзе дакладна не вызначаная, але яе прынята лічыць па ўсходнім схіле [[Уральскія горы|Уральскіх гор]], [[Каспійскае мора|Каспійскаму мору]], [[Чорнае мора|Чорнаму мору]] і пралівах [[Дарданэлы]] і [[Басфорскі праліў|Басфор]].
 
[[Клімат]] Еўропы ў асноўным [[Умераны клімат|умераны]] (на захадзе  — [[Марскі клімат|марскі]], на ўсходзе  — [[Кантынентальны клімат|кантынентальны]]). На поўдні  — [[Міжземнаморскі клімат|міжземнаморскі]]. На паўночных астравах  — [[Арктычны клімат|арктычны]] і [[Субарктычны клімат|субарктычны]].
 
Плошча Еўропы каля 10,4  млн кв. км. Еўропа  — 2-гі з канца па велічыні кантынент Зямлі (меншая толькі [[Аўстралія]]). Сумарная плошча [[Востраў|астравоў]]  — каля 730 тыс. кв. км. Найбуйнейшыя астравы:
 
* [[Новая Зямля]]
* [[Скандынаўскі паўвостраў|Скандынаўскі]]
 
Большая частка Еўропы знаходзіцца на [[раўніна]]х. Горы займаюць каля 17  % плошчы. Сярэдняя вышыня Еўропы  — прыблізна 300  м над узроўнем мора. Асноўныя горныя цэпы:
 
* [[Альпы]]
* [[Скандынаўскія горы]]
 
Найвышэйшы пункт  — [[гара Манблан]] (4808 м).
 
=== Рэгіёны ===
== Дэмаграфія ==
 
Насельніцтва Еўропы складае каля 710  млн чалавек (3-яе месца ў свеце пасля [[Азія|Азіі]] і [[Афрыка|Афрыкі]]). Гэта каля 11  % ад сусветнага насельніцтва.
 
Сярэдняя шчыльнасць насельніцтва  — 94 чал/км<sup>2</sup>². Найменшая шчыльнасць у [[Ісландыя|Ісландыі]], [[Нарвегія|Нарвегіі]]. Найбольшая  — у [[Германія|Германіі]], [[Нідэрланды|Нідэрландах]], [[Бельгія|Бельгіі]].
 
== Часткі Еўропы ==
 
== Цікавыя факты ==
* Назва «Еўропа» носіць таксама [[Востраў Еўропа|востраў]], размешчаны ў праліве паміж узбярэжжам [[Афрыка|Афрыкі]] і [[Мадагаскар]]ам, названы ў гонар брытанскага карабля «Еўропа», які ў [[куцця|куццю]] 1774  г. упершыню правільна вызначыў каардынаты вострава.
* Абедзве сусветныя вайны пачыналіся менавіта ў Еўропе.
* Назву «Еўропа» таксама носіць [[Еўропа, спадарожнік Юпітэра|адзін са спадарожнікаў Юпітэра]], названы па імені персанажа антычнай міфалогіі.
167

правак