Розніца паміж версіямі "Армен Аганян"

87 байтаў выдалена ,  2 гады таму
афармленне
др (→‎Кнігі: clean up з дапамогай AWB)
(афармленне)
{{цёзкі2|Аганян}}
{{Музыкант
|Імя = Армен Аганян
|Апісанне выявы =
|Поўнае імя = Соф'я Эмануілаўна Пірбудагян
|Дата нараджэння = 1887
|Месца нараджэння =
|Месца нараджэння = {{МН|Шэмаха}}, {{МН|Бакінская губерня|у Бакінскай губерні}}, [[Расійская імперыя]]
|Дата смерці = 1976
|Месца смерці = {{МС|Мексіка}}
}}
{{цёзкі2|Аганян}}
 
'''Армен Аганян''' ({{lang-hy|Արմեն Օհանյան}}, нар. '''Соф'яСоф’я Эмануілаўна Пірбудагян''' {{lang-hy|Սոֆյա Էմանուելի Փիրբուդաղյան}}, 1887, Шэмаха, [[Расійская імперыя]]  — 1976, [[Мексіка]])  — [[армяне|армянская]] танцорка, актрыса, пісьменніца, перакладніца, літаратуразнавец.
 
== Біяграфія ==
Свае першыя крокі, пад сцэнічным імем Соф'яСоф’я Тэр-Аганян яна пачала ў армянскім тэатры ў [[Баку]]. Вучылася ў школе пластыкі Л.  Р.  Нелідавай у [[Масква|Маскве]], а таксама ў студыі Станіслаўскага. Некаторы час працавала ў [[Малы тэатр|Малым тэатры]].
 
Пераехаўшы ў [[Персія|Персію]], яна стала заснавальніцай першага персідскага тэатра еўрапейскага тыпу. У [[1910]] годзе ў Тэгеране на персідскай мове была прадстаўлена камедыя [[Мікалай Васільевіч Гогаль|Гогаля]] «Рэвізор» у пастаноўцы Аганян. Сама выканала ролю Марыі Антонаўны.
У Персіі Армен Аганян вывучыла ўсходнія танцы і, пачынаючы з [[1911]] года да пачатку 1930-х, выступала ў многіх краінах свету як «персідская танцорка», упершыню паказваючы на прафесійнай сцэне экзатычныя для заходняга гледача той пары даўнейшыя танцы народаў Усходу і антычнасці, ярка стылізаваныя. Скарыстаючы метады «вольнага танца» танцоркі [[Айседора Дункан|Айседоры Дункан]], пад музыку армянскіх, рускіх, персидких кампазітараў, скарыстаючы розныя маскі, Аганян дэманстравала танцавальныя нумары «Саламея», «У храме Аніт», «Здрада», «Зводніца», «Гашыш», «Вялікі хан Шэм ахі» і г.д. Выступала ў [[Лондан]]е, [[Брусель|Бруселі]], [[Мілан]]е, [[Сафія|Сафіі]], [[Бухарэст|Бухарэсце]], [[Каір]]ы, у гарадах [[ЗША]].
 
Асталяваўшыся ў [[Парыж]]ы, Аганян прысвяціла сябе літаратуры, выдала аўтабіяграфічныя кнігі на [[Французская мова|французскай мове]]. Першая з іх  — «Шэмаханская танцорка» з прадмовай [[Анатоль Франс|Анатоля Франса]] ([[1918]]), якая была перакладзена на [[Англійская мова|англійскую]], [[Нямецкая мова|нямецкую]], [[Іспанская мова|іспанскую]], [[Шведская мова|шведскую]], [[Фінская мова|фінскую]], [[іўрыт]]. Пазней Аганян выдала кнігі «У кіпцюрах цывілізацыі» ([[1921]]), «У адной шостай частцы свету» (нататкі з яе вандравання ў СССР, [[1928]]), «Саліст яго вялікасці» ([[1929]]) і «Смех спакусніцы змеяў» ([[1931]]).
 
Эксцэнтрычная артыстка была ў любоўных адносінах з уплывовымі прадстаўнікамі парыжскай эліты, сярод якіх былі пісьменнік і палітычны дзеяч [[Марыс Берас]], мастак [[Эміль Бернар]] (стварыў яе партрэт і напісаў пра яе кнігу «Персідская танцорка»), празаік Андрэ Жэрмен, пісьменніца [[Наталі Барні]] і інш.
 
У [[1927]] годзе Аганян выйшла замуж за мексіканскага дыпламата-камуніста [[Македоніа Герса]], пазней яны асталяваліся ў [[Мексіка|Мексіцы]]. Аганян уступіла ў [[Мексіканская камуністычная партыя|Мексіканскую камуністычную партыю]]. Перакладала з рускай на іспанскую, пісала манаграфіі на [[Іспанская мова|іспанскай]] пра рускую, савецкую і мексіканскую літаратуру, у тым ліку «Леў Талстой (1828—1910): жыццё, эпоха, творы» ([[Мадрыд]], [[1934]]), «Шлях Горкага  — наш» ([[Мехіка]], [[1935]]), «Марксісцкі аналіз іспанскай літаратуры» (Мехіка, [[1937]]), «Шчаслівая Арменія» (Мехіка, [[1946]]), «Мексіка і культура» (Мехіка, [[1967]]) і інш. Больш усіх сярод сваіх твораў яна шанавала паэму «Мара выгнанца», напісаную на армянскай мове.
 
У [[1958]] годзе Аганян разам з мужам наведала [[Савецкі Саюз]], была таксама ў [[Армянская ССР|Арменіі]] і частка свайго архіва падарыла [[ерэван]]скаму Музею літаратуры і мастацтва.
* Арцви Бахчинян, Вардан Матеосян, Шемаханская танцовщица. Жизнь и творчество Армен Оганян, Ереван, 2007 (на арм. яз.).
* [http://www.golos.am/index.php?option=com_content&task=view&id=17885&Itemid=53 Магдалина Затикян, Шемаханская танцовщица]
{{Бібліяінфармацыя}}
 
{{DEFAULTSORT:Аганян Армен}}
[[Катэгорыя:Танцоркі Арменіі]]
[[Катэгорыя:Пісьменнікі Арменіі]]