Верхнялужыцкая мова: Розніца паміж версіямі

няма тлумачэння праўкі
Няма тлумачэння праўкі
'''Верхнелужыцкая мова''' ({{lang-hsb|hornjoserbska rěč}}) — мова [[лужычане|лужыцкіх сербаў]] і адна з афіцыйных моў [[Германія|Германіі]].
 
Адносіцца да [[славянскія мовы|славянскай]] групы моў. Агульны лік носьбітаў — каля 40 000 чалавек, яны жывуць у [[Саксонія, федэральная зямля|Саксоніі]]. Лік носьбітаў мовы ў штодзённым жыцці значна ніжэйшы. Агульны лік лужыцкіх сербаў у Горнай Лужыцы — 40 000, аднак актыўна карыстаюцца мовай — 13 000. Агульны лік лужычан у Дольнай Лужыцы — 20 000, аднак актыўна карыстаюцца мовай — 7 000. У адрозненні ад [[ніжнялужыцкая мова|ніжнялужыцкай мовы]] верхнялужыцкая мова не знаходзіцца на мяжы вымірання. Усяго ж пражываюць у Лужыцы прыкладна 600 000 чалавек — лужычанаў і нялужычанаў ([[немцы|немцаў]]). Цэнтрам верхнялужыцкай культуры з'яўляецца горад [[Баўцэн]] у [[Саксонія|Саксоніі]].
 
== Пашырэнне ==
Агульны лік лужыцкіх сербаў у Горнай Лужыцы — 40 000, аднак актыўна карыстаюцца мовай — 13 000. Агульны лік лужычан у Дольнай Лужыцы — 20 000, аднак актыўна карыстаюцца мовай — 7 000. У адрозненні ад [[ніжнялужыцкая мова|ніжнялужыцкай мовы]] верхнялужыцкая мова не знаходзіцца на мяжы вымірання. Усяго ж пражываюць у Лужыцы прыкладна 600 000 чалавек — лужычанаў і нялужычанаў ([[немцы|немцаў]]). Цэнтрам верхнялужыцкай культуры з'яўляецца горад [[Баўцэн]] у [[Саксонія|Саксоніі]].
 
[[Выява:Germany sorbian region.png|left|thumb|130px|распаўсюджанне лужыцкае мовы]]
Націск заўсёды падае на першы склад. Шэраг фанетычных асаблівасцей збліжае горнасербскую мову з [[беларуская мова|беларускай]]: наяўнасць фрыкатыўнага /h/, змякчэнне гукаў /d/, /t/ адпаведна да /dź/, /ć/, наяўнасць прыстаўнога /в/.
 
== Алфавіт ==
== Прыклад тэксту ==
[[Выява:Bautzen Ortsschild.jpg|thumb|У рэгіёне распаўсюджвання горналужыцкай мовы табліцы з назвамі гарадоў і вуліц часта двухмоўныя.]]
<blockquote>
«Naša wjeska»
 
To je naša wjeska. Blisko wjeski je lěs. Tam widźiš našu chěžu. Wokolo chěže je zahroda. W zahrodźe je naša wowca. Naša kruva tam njeje. Tu je dróha do města. Widźiš tam šulu? Tam je naš wučer. Wučer ma psyka. Blisko zahrody je naš susod. Susod ma awto a jědźe do města. Maš doma tež awto? Blisko dwora je štom. Wokoło štoma je trawa. Što hišće widźiš?
</blockquote>
 
<blockquote>
«Нашая вёска»
 
Гэта наша вёска. Паблізу вёскі ё лес. Там бачыш нашу хату. Вакол хаты агароджа. У агароджы нашая авечка. Нашая карова там не есь. Вось дарога ў горада. Бачыш там школу? Там наш настаўнік. Настаўнік мае сабаку. Паблізу агароджы наш сусед. Сусед мае аўтамабіль і ездзіць у горад. А ты маеш дома аўтамабіль? Паблізу двара ё дрэва. Вакол дрэва трава. Што яшчэ ты бачыш?
</blockquote>
 
== Верхнелужыцкі алфавіт ==
{|
|
|}
|}
 
 
== Прыклад тэксту ==
[[Выява:Bautzen Ortsschild.jpg|thumb|У рэгіёне распаўсюджвання горналужыцкай мовы табліцы з назвамі гарадоў і вуліц часта двухмоўныя.]]
<blockquote>
«Naša wjeska»
 
To je naša wjeska. Blisko wjeski je lěs. Tam widźiš našu chěžu. Wokolo chěže je zahroda. W zahrodźe je naša wowca. Naša kruva tam njeje. Tu je dróha do města. Widźiš tam šulu? Tam je naš wučer. Wučer ma psyka. Blisko zahrody je naš susod. Susod ma awto a jědźe do města. Maš doma tež awto? Blisko dwora je štom. Wokoło štoma je trawa. Što hišće widźiš?
</blockquote>
 
<blockquote>
«Нашая вёска»
 
Гэта наша вёска. Паблізу вёскі ё лес. Там бачыш нашу хату. Вакол хаты агароджа. У агароджы нашая авечка. Нашая карова там не есь. Вось дарога ў горада. Бачыш там школу? Там наш настаўнік. Настаўнік мае сабаку. Паблізу агароджы наш сусед. Сусед мае аўтамабіль і ездзіць у горад. А ты маеш дома аўтамабіль? Паблізу двара ё дрэва. Вакол дрэва трава. Што яшчэ ты бачыш?
</blockquote>
 
{{зноскі}}