Розніца паміж версіямі "Язэп Юр’евіч Лёсік"

1 629 байтаў дададзена ,  1 год таму
няма тлумачэння праўкі
{{цёзкі2|Лёсік}}
{{навуковец}}
'''Язэп Юр’евіч Лёсік''' ([[18 лістапада]] [[1883]], [[Мікалаеўшчына (Стаўбцоўскі раён)|в. Мікалаеўшчына]], цяпер [[Стаўбцоўскі раён]], [[Мінская вобласць]], [[Беларусь]] — [[1 красавіка]] [[1940]], [[Саратаў]], [[Народны камісарыят унутраных спраў СССР|НКУС]]) — беларускі пісьменнік, публіцыст, мовазнаўца, педагог, нацыянальны і палітычны дзеяч. АкадэмікДзеяч АН[[Беларуская БССРсацыялістычная (1928)грамада|Беларускай сацыялістычнай грамады]], удзельнік [[Першы Усебеларускі з’езд|Першага Усебеларускага з’езда]], адзін з ініцыятараў абвяшчэння незалежнасці [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. 2-і старшыня [[Рада БНР|Рады БНР]], па расколе старшыня [[Найвышэйшая рада БНР|Найвышэйшай Рады БНР]].
 
Выкладчык у [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт|БДУ]] і Белпедтэхнікуме, правадзейны сябра [[Інстытут беларускай культуры|Інбелкульта]] (1922), Акадэмік [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|Беларускай акадэміі навук]] (1928), у [[Інстытут мовазнаўства НАНБ|Інстытуце мовазнаўства]]. Адзін з ініцыятараў правядзення [[Акадэмічная канферэнцыя па рэформе беларускага правапісу і азбукі|Акадэмічнай канферэнцыі па рэформе беларускага правапісу і азбукі]] ў Менску (1926), аўтар шматлікіх прац па беларускім мовазнаўстве.
 
Родны дзядзька [[Якуб Колас|Якуба Коласа]], брат [[Антон Юр’евіч Лёсік|Антона Лёсіка]].
 
=== Старшыня Рады БНР ===
14 траўня 1918 года Язэп Лёсік быў абраны старшынёй Прэзідыума Рады БНР (фармальным кіраўніком дзяржавы){{Sfn|Michaluk D.|2010|с=302}}{{Sfn|Michaluk D.|2010|с=314}}. Замяніў на гэтай пасадзе [[Іван Мікітавіч Серада|Івана Сераду{{Sfn|Michaluk D.|2010|с=281}}]][[Язэп Юр’евіч Лёсік#cite%20note-Michaluk%20D.%E2%80%942010%E2%80%94%E2%80%94281-12|<span class="mw-reflink-text">[11]</span>]][[Язэп Юр’евіч Лёсік#cite%20note-Michaluk%20D.%E2%80%942010%E2%80%94%E2%80%94281-12|<span class="mw-reflink-text">[11]</span>]][[Язэп Юр’евіч Лёсік#cite%20note-Michaluk%20D.%E2%80%942010%E2%80%94%E2%80%94281-12|<span class="mw-reflink-text">[11]</span>]][[Язэп Юр’евіч Лёсік#cite%20note-Michaluk%20D.%E2%80%942010%E2%80%94%E2%80%94281-12|<span class="mw-reflink-text">[11]</span>]][[Язэп Юр’евіч Лёсік#cite%20note-Michaluk%20D.%E2%80%942010%E2%80%94%E2%80%94281-12|<span class="mw-reflink-text">[11]</span>]][[Язэп Юр’евіч Лёсік#cite%20note-Michaluk%20D.%E2%80%942010%E2%80%94%E2%80%94281-12|<span class="mw-reflink-text">[11]</span>]]. Пасля распаду Беларускай сацыялістычнай грамады стаў адным са стваральнікаў і кіраўнікоў [[Беларуская сацыял-дэмакратычная партыя (1918—1924)|Беларускай сацыял-дэмакратычнай партыі]]. Як старшыня Рады імкнуўся давесці да прызнання незалежнасці БНР на міжнароднай арэне, а таксама прадухіліць страту тэрыторый, якія палітыкі БНР разглядалі як частку Беларусі.
 
Пасля падпісання [[27 жніўня]] дадатковай нямецка-савецкай дамовы да [[Брэсцкі мір|Брэсцкага міру]], Язэп Лёсік, старшыня Народнага сакратарыяту і народны сакратар замежных спраў Іван Серада і народны сакратар, начальнік канцылярыі Народнага сакратарыята [[Лявон Заяц]] накіравалі канцлеру Германіі [[Георг фон Гертлінг|Георгу фон Гертлінгу]] пратэст супраць планаў перадачы беластоцкага, бельскага і гарадзенскага паветаў, на якія прэтэндавала БНР, у рукі палякаў<ref>Архівы Беларускай Народнай Рэспублікі = Archives of the Belarusian democratic republic / Беларускі інстытут навукі й мастацтва, Таварыства беларускага пісьменства; [Уклад., падрыхт. тэксту, уступ. арт., камент., пер., паказ. С. Шупы]. Т. 1: У 2-х кн. Кн. 1: Фонд N 582 Дзяржаўнага архiва Лiтвы («Рада Мiнiстраў Беларускай Народнай Рэспублiкi»). — Вільня — Нью-Ёрк — Менск — Прага: Беларускі інстытут навукі й мастацтва — Таварыства беларускага пісьменства — «Наша ніва», 1998. — 850, [16] с. — С. 242—243. — (Bibliographic series; № 4). — ISBN 9986-9219-2-9.</ref>. 20 кастрычніка быў у складзе дэлегацыі БНР да канцлера Германіі, якая павінная была данесці просьбу аб прызнанні БНР Германіяй і просьбу аб фармаванні беларускага войска. Дэлегацыя не была прынятая. 22 кастрычніка быў адным з прадстаўнікоў БНР, які папрасіў прэзідэнта ЗША аб прызнанні дзяржавы, палітычнай падтрымцы і абароне тэрыторыі пасля эвакуацыі нямецкіх войскаў{{Sfn|Michaluk D.|2010|с=333}}. Пасля прыходу бальшавікоў у [[Мінск|Менск]] у пачатку снежня 1918 года быў абвешчаны апошнімі па-за законам разам з іншымі раднымі.
Па заканчэнні польска-савецкай вайны застаўся ў ССРБ, абвясціў аб «''прызнанні прынцыпаў Савецкай улады''» і адышоў ад палітычнай дзейнасці. Займаўся навуковай, культурна-асветнай, літаратурнай працай{{Sfn|Мяснікоў А.|1997|с=360}}. 3 ліпеня 1921 года выкладаў у [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт|Беларускім дзяржаўным універсітэце]], на беларукіх лектарскіх курсах, у Белпедтэхнікуме<ref name="nan">{{cite web|url = http://csl.bas-net.by/anews1.asp?id=11107|title = Біяграфія Язэпа Лёсіка на сайце Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі|author = |authorlink = |date = |publisher = csl.bas-net.by|language = |archiveurl = https://web.archive.org/save/http://csl.bas-net.by/anews1.asp?id=11107|archivedate = 10-7-2019|accessdate = 10-7-2019}}</ref>.
 
У 1922 годзе абраны правадзейным членамсябрам [[Інстытут беларускай культуры|Інстытута беларускай культуры]]. Удзельнічаў у рабоце Тэрміналагічнай камісіі, з пачатку 1930-х яе старшыня. Пераклаў на беларускую мову (1923) «Маніфэст комуністычнай партыі» Карла Маркса і Фрыдрыха Энгельса. Быў адным з ініцыятараў правядзення [[Акадэмічная канферэнцыя па рэформе беларускага правапісу і азбукі|Акадэмічнай канферэнцыі па рэформе беларускага правапісу і азбукі]] ў лістападзе 1926 года, на якой выступіў з двума асноўнымі дакладамі. У 1928 годзе зацверджаны правадзейным сябрам Беларускай акадэміі навук<ref name="nan"/>. Быў намеснікам дырэктара [[Інстытут мовазнаўства НАНБ|Інстытута мовазнаўства]].
 
=== Савецкія рэпрэсіі і смерць ===
8 102

праўкі