Мультысусвет: Розніца паміж версіямі

159 байтаў дададзена ,  3 гады таму
др
няма тлумачэння праўкі
[недагледжаная версія][недагледжаная версія]
Тэг: першае рэдагаванне
дрНяма тлумачэння праўкі
{{Касмалогія}}
'''Мультысусвет''' ({{lang-en|multiverse, meta-universe}}) — гіпатэтычнае мноства ўсіх магчымых [[Рэальнасць|рэальна існыхіснуючых]] паралельных сусветаў (уключаючы [[Сусвет|той, у якім мы знаходзімся]]). Уяўленні аб структуры такога мультысусвету, прыродзе кожнага сусвету, які ўваходзіць у яго склад, і адносінах паміж гэтымі сусветамі залежаць ад абранай гіпотэзы.
 
== У навуцы ==
Розныя гіпотэзы аб існаванні мультысусвету выказваліся спецыялістамі па [[Касмалогія|касмалогіі]] і [[Астраномія|астраноміі]], [[фізік]]амі, [[філосаф]]амі, [[фантаст]]амі.
 
Тэрмін «мультысусвет» быў створаны ў [[1895]] годзе філосафам і [[Псіхалогія|псіхолагам]] [[Уільям Джэймс|Уільямам Джэймсам]] (William James) і папулярызаваўпапулярызаваны пісьменнікам-фантастам Майклам Муркакам. Часта выкарыстоўваюцца таксама такія тэрміны, як «альтэрнатыўныя сусветы», «альтэрнатыўныя рэальнасці», «паралельныя сусветы» або «паралельныя светы».
 
Магчымасць існавання мультысусвету спараджае розныя навуковыя, філасофскія і тэалагічныя пытанні. Дадзеная ідэя актыўна выкарыстоўваецца, напрыклад, у [[тэорыя струн|тэорыі струн]]. <ref name="Greene">{{кніга
|аўтпр = Грин, Брайан.
|загаловак = Элегантная Вселенная. Суперструны, скрытые размерности и поиски окончательной теории: Пер. с англ
|старонак = 288
|isbn = 5-484-00784-4
}}</ref>. Здагадка аб існаванні мультысусвету выкарыстоўваецца таксама ў шматсветавоймногасусветнай інтэрпрэтацыі [[Квантавая механіка|квантавай механікі]].
 
=== Класіфікацыя Тэгмарка ===
Тэгмарк прапанаваў наступную класіфікацыю светаў, за межамі нашага:
 
* Узровень 1: светы за межамі нашага касмалагічнага гарызонту (пазаметагалактычныя аб’екты);
 
* Узровень 2: светы з іншымі фізічнымі канстантамі (напрыклад, сусветы на іншых [[брана]]х у [[М-тэорыя|M-тэорыі]]);
 
* Узровень 3: шматсветаваямногасусветная інтэрпрэтацыя квантавай механікі (уключае сусветы, якія ўзнікаюць у рамках многасусветнай інтэрпрэтацыі квантавай механікі);
 
Ўключае* Узровень 4: канечны ансамбль (уключае ўсе сусветы, якія рэалізуюць тыя ці іншыя матэматычныя структуры).
Ўключае сусветы, якія ўзнікаюць у рамках шматсветавой інтэрпрэтацыі квантавай механікі.
 
* Узровень 4: канчатковы ансамбль
 
Ўключае ўсе сусветы, якія рэалізуюць тыя ці іншыя матэматычныя структуры.
 
== У філасофіі і логіцы ==
=== Мадальны рэалізм ===
 
Магчымыя светы - — адзін са сродкаў інтэрпрэтацыі верагоднасціімавернасці, гіпатэтычных меркаванняў і т. п. У сувязі з гэтым, шэраг філосафаў, у прыватнасці {{не перакладзенанп5|:en:DavidДэйвід LewisЛьюіс (philosopher)Келаг|Дэвід Льюіс|ru|Льюис, філосаф)|ДэвідДэвид ЛьюісКеллогг}}, сцвярджае, што любы магчымы свет рэалізуецца, паколькібо магчымасць і рэчаіснасць - — дзве дадатковыхдадатковыя ўласцівасці аднаго і таго ж свету. Адпаведна, што з'яўляеццаз’яўляецца магчымасцю, а што рэчаіснасцю, залежыць ад свету, у якім знаходзіцца назіральнік (гэтая канцэпцыя называецца «мадальным рэалізмам»).<ref>[http://www.i-u.ru/biblio/archive/epshteyn_filo/01.aspx Библиотека РГИУ ::: Философия возможного :::</ref>.
 
{{зноскі}}