Розніца паміж версіямі "Трэці рэйх"

97 байтаў выдалена ,  11 месяцаў таму
др
няма тлумачэння праўкі
др
др
<p style="text-align:left">
{{Legend|#313131|[[Нацысцкая Германія|Вялікая Германія]]}}
{{Legend|#555555|[[Тэрыторыі, акупіраваныя Германіей ці яе хаўруснікамісаюзнікамі]]}}
{{Legend|#818181|Нямецкія [[Краіны Восі|хаўруснікісаюзнікі]], краіны-удзельнікі ДСВ на баку Германіі, краіны-сатэліты}}
{{Legend|#c75e5e|[[Савецкі Саюз]] (неакупіраваная частка)}}
{{Legend|#658a6f|Краіны [[Антыгітлераўская кааліцыя|Антыгітлераўскай кааліцыі]]- не СССР}}
Афіцыйная назва нямецкай дзяржавы з 18 студзеня 1871 года па 26 чэрвеня 1943 года — Deutsches Reich (Германская імперыя). Афіцыйная назва з 26 чэрвеня 1943 года па 23 мая 1945 года — Großdeutsches Reich (Вялікагерманская імперыя). Слова «рэйх», якое пазначае землі, падначаленыя адной уладзе, звычайна перакладаецца як «імперыя», часам як «царства» або «дзяржава» (у залежнасці ад кантэксту).
 
У літаратуры і гістарыяграфіі Трэці рэйх шырока вядомы таксама як нацысцкая НямеччынаГерманія і фашысцкая НямеччынаГерманія. Апошні тэрмін выкарыстоўваўся ў асноўным у савецкай літаратуры і, па шэрагу пазіцый, не з'яўляецца дакладным, бо паміж фашысцкім рэжымам [[Беніта Мусаліні|Беніты Мусаліні]] ў [[Каралеўства Італія (1861—1946)|Італіі]] і рэжымам [[Адольф Гітлер|Гітлера]] былі істотныя адрозненні як у дзяржаўным ладзе, так і ў ідэалогіі<ref>''Вольфганг Випперман'' Европейский фашизм в сравнении 1922—1918 — Пер. с немецкого А. И. Федорова. — Новосибирск: Сибирский хронограф, 2000.</ref>. Палітолаг Лоўрэнс Брыт класіфікуе НямеччынуГерманію тых гадоў менавіта як фашысцкую дзяржаву<ref>{{артыкул|аўтар=Britt L. W.|загаловак=Fascism Anyone?|спасылка=http://www.secularhumanism.org/library/fi/britt_23_2.htm|мова=en|выданне=Free Inquiry|тып=magazine|год=Spring 2003|нумар=2 (23)|pages=20|issn=0272-0701|archiveurl=https://web.archive.org/web/20030604055112/secularhumanism.org/library/fi/britt_23_2.htm|archivedate=2003-06-04}}</ref>.
 
НямеччынаГерманія ў гэты перыяд ўяўляла сабой таталітарную<ref>[http://dic.academic.ru/dic.nsf/enc_philosophy/794/%D0%9D%D0%90%D0%A6%D0%98%D0%9E%D0%9D%D0%90%D0%9B Национал-социализм]</ref> дзяржаву з аднапартыйнай сістэмай і дамінуючай ідэалогіяй ([[Нацыянал-сацыялізм|нацыянал-сацыялізмам]]), пад кантроль дзяржавы траплялі ўсе сферы грамадства. Трэці рэйх звязаны з уладай [[Нацыянал-сацыялістычная нямецкая рабочая партыя|Нацыянал-сацыялістычнай нямецкай працоўнай партыі]] пад кіраўніцтвам Адольфа Гітлера, які быў нязменным кіраўніком дзяржавы (афіцыйны тытул — «[[фюрар]] і [[рэйхсканцлер]]») ажно да сваёй смерці 30 красавіка 1945 года.
 
Знешняя палітыка Трэцяга рэйха з 1938 года была вызначана імкненнем да тэрытарыяльнай і палітычнай экспансіі: у сакавіку 1938 года быў ажыццёўлены [[аншлюс Аўстрыі]]<ref>[http://vivovoco.astronet.ru/VV/JOURNAL/NEWHIST/AUSTRIA.HTM VIVOS VOCO: А. О. Наумов, «АНШЛЮС АВСТРИИ В 1938 ГОДУ КАК КРИЗИС ВЕРСАЛЬСКОЙ СИСТЕМЫ»]</ref>, у верасні 1938 — сакавіку 1939 гадоў да НямеччыныГерманіі была далучаная [[Чэхія]] і [[Клайпедскі край]], у выніку [[Польская абарончая вайна (1939)|ваеннай кампаніі 1939 года]] былі далучаны [[Вольны горад Данцыг]] і частка польскіх тэрыторый<ref name="Eberhardt">{{кніга|аўтар=Piotr Eberhardt|загаловак=Political Migrations in Poland, 1939–1948|год=2006|pages=24}}</ref>, у 1941 годзе быў акупаваны [[Люксембург]] (далучэнне розных тэрыторый працягвалася і пазней).
 
Першыя гады [[Другая сусветная вайна|Другой сусветнай вайны]] былі для НямеччыныГерманіі вельмі паспяховымі, да 1942 года пад яе кантролем знаходзілася большая частка кантынентальнай Еўропы (акрамя [[Іспанія|ГішпанііІспаніі]], [[Партугалія|Партугаліі]], [[Швейцарыя|Швейцарыі]] і [[Швецыя|Швецыі]]), частка тэрыторый была акупаваная, частка ўяўляла сабой дэ-факта залежныя дзяржаўныя ўтварэнні (напрыклад, [[Незалежная Дзяржава Харватыя|Харватыя]]), выключэнне складалі [[Трэцяе Балгарскае царства|Балгарыя]] і [[Фінляндыя]], якія, былі хаўруснікамісаюзнікамі НямеччыныГерманіі, праводзілі толькі збольшага самастойную палітыку<ref>Baryshnikov 2003; Juutilainen 2005, p. 670; Ekman, P-O: Tysk-italiensk gästspel på Ladoga 1942, Tidskrift i Sjöväsendet 1973 Jan.-Feb., pp. 5-46.</ref>. Аднак ў 1943 годзе наступае пералом у баявых дзеяннях у карысць [[Антыгітлераўская кааліцыя|антыгітлераўскай кааліцыі]], у студзені 1945 г. баявыя дзеянні пераносяцца на даваенную тэрыторыю НямеччыныГерманіі. Трэці рэйх спыніў сваё існаванне пасля роспуску [[Хаўруснікі|Хаўруснікамі]]саюзнікамі [[Фленсбургскі ўрад|Фленсбургскага ўрада]] 23 мая 1945 года, якоеякі ўзначальваў рэйхспрэзідэнт [[Карл Дзёніц]].
 
== Паходжанне тэрміна ==
Гэтая ідэя Яўхіма Флорскага дажыла да Новага Часу, згуляўшы бачную ролю, у прыватнасці, падчас Рэфармацыі. Ідэя Мелера ван дэн Брука ўтрымлівала менавіта гэтыя містычныя канатацыі з ідэяй Яўхіма Флорскага аб Трэцім Царстве як найвышэйшым і завяршальным пункты чалавечай гісторыі. Сам ван дэн Брук пісаў: «Ідэя Трэцяга рэйха ёсць ідэя светапоглядная, якая выходзіць за рамкі рэчаіснасці. Не выпадкова ўсе ўяўленні, якія ўзнікаюць у сувязі з гэтым паняццем, у сувязі з самім назовам „Трэці рэйх“… на рэдкасць цьмяныя, поўныя пачуцця, няўлоўныя і абсалютна тагасветныя». Нацысцкі рэдактар аднаго з выданняў кнігі Брука, Ханс Шварц, паказвае ў сваю чаргу, што «для ўсіх людзей, якія знаходзяцца ў пастаянных пошуках, Трэці рэйх валодае легендарнай сілай»<ref name="autogenerated1" />.
 
Трэці рэйх, у канцэпцыі Мелера ван дэн Брука — гэта кульмінацыя «[[Младакансерватыўная рэвалюцыя|младакансерватыўнай рэвалюцыі]]», утапічнае царства ўсеагульнай прыгажосці і гармоніі, што супрацьстаіць сучаснай ліберальна-індустрыяльнай цывілізацыі, з сакральным цэнтрам свету і храмам для абагаўлёнай нацыі. Пры гэтым Свяшчэнная Рымская імперыя — як тэзіс, імперыя [[Ота фон Бісмарк|Бісмарка]] — як антытэзіс, а Трэці рэйх — як сінтэз. Будучы Трэці рэйх павінен узяць усё лепшае ў сваіх папярэднікаў, а таксама ў ідэалах рэвалюцыянераў-сацыялістаў і кансерватараў-нацыяналістаў, і на аснове кансерватыўных нацыянальных каштоўнасцей прымірыць існуючыя ў Веймарскай НямеччынеГерманіі антаганізмы. Існуе меркаванне, што на гэтую канцэпцыю Мелера ван дэн Брука акрамя ідэй Яўхіма Флорскага аказала ўплыў таксама славянафільская канцэпцыя «[[Трэці Рым|Трэцяга Рыму]]», як яна выкладзена ў Дастаеўскага (якім Мелер ван дэн Брук вельмі цікавіўся і спецыяльна займаўся). Мелер ван дэн Брук таксама паказваў на неабходнасць для [[Немцы|германскай нацыі]] знешняй экспансіі<ref name="Пчелина">[http://web.archive.org/web/20130321124546/http://www.evestnik-mgou.ru/vipuski/2011_3/stati/pdf/pchelina.pdf О. В. Пчелина. Д. Мережковский и А. Мёллер ван ден Брук: путь к Третьему Царству // Вестник Московского государственного областного университета. — 2011. — № 3. — с. 173—181]</ref>.
 
== Гісторыя ==
 
Сусветны эканамічны крызіс 1929 года стаў пачаткам канца Веймарскай рэспублікі. Ужо летам 1932 года колькасць беспрацоўных дасягнула 6 мільёнаў. Палітычная сітуацыя ў краіне моцна радыкалізавалася. Расла колькасць прыхільнікаў [[камуністычнай партыі Нямеччыны]]Германіі — на выбарах 1932 года кампартыя атрымала найбольшы вынік за ўсю сваю гісторыю (з 1919 па 1933 гг.) — 16,9 адсоткаў галасоў. У той жа час узмацненне ролі кампартыі ўваходзіла ў супярэчнасць з інтарэсамі буйнага капіталу. Аднак вырасла папулярнасць і Нацыянал-сацыялістычнай нямецкай працоўнай партыі (НСДАП).
 
У ліпені 1932 года нацыянал-сацыялісты набралі 37 адсоткаў галасоў — больш за ўсе астатнія партыі. Але і гэтага не хапала для таго, каб стварыць урад. Таму былі прызначаныя паўторныя выбары на лістапад 1932 года, на якіх НСДАП атрымала яшчэ менш галасоў — 34 адсоткаў. На працягу 1932 года прэзідэнт [[Паўль фон Гіндэнбург|Гіндэнбург]] неаднаразова прапаноўваў Гітлеру увайсці ва ўрад, у тым ліку прапаноўваў яму заняць пасаду віцэ-канцлера. Але ён згаджаўся толькі на пасаду рэйхсканцлера, а таксама патрабаваў пост рэйхсміністра ўнутраных спраў аднаму з членаў НСДАП і сабе пост кіраўніка ўрада надзвычайных паўнамоцтваў. Толькі напрыканцы студзеня 1933 года Гіндэнбург пагадзіўся на гэтыя ўмовы Гітлера.
=== Ліквідацыя федэратыўнага ладу ===
 
Веймарская канстытуцыя ўстанавіла ў НямеччынеГерманіі [[Федэрацыя|федэратыўны лад]], тэрыторыя краіны была падзелена на вобласці (землі), якія мелі ўласныя канстытуцыі і органы ўлады. Ужо 7 красавіка 1933 года быў прыняты Другі закон «Аб уніфікацыі зямель з рэйхам» ({{lang-de|weites Gesetz zur Gleichschaltung der Länder mit dem Reich}}), па якім у землях Германіі уводзіўся інстытут імперскіх намеснікаў (рэйхсштатгальтэраў, Reichsstatthalter). Задачай намеснікаў было кіраўніцтва мясцовымі органамі ўлады, для чаго ім былі прадастаўленыя надзвычайныя паўнамоцтвы (у тым ліку права роспуску ландтага, роспуску і фарміравання зямельнага ўрада на чале з міністрам-прэзідэнтам). Законам «Аб аднаўленні рэйха» (Gesetz über den Neuaufbau des Reichs) ад 30 студзеня 1934 года суверэнітэт зямель быў ліквідаваны, ландтаг ва ўсіх землях быў распушчаны. НямеччынаГерманія стала [[Унітарная дзяржава|унітарнайўнітарнай дзяржавай]]. У студзені 1935 года імперскія намеснікі сталі сталыміпастаяннымі прадстаўнікамі ўрада ў землях.
 
[[Рэйхсрат]] (верхняя палата нямецкага парламента, орган прадстаўніцтва зямель па Веймарскай канстытуцыі) спачатку быў практычна цалкам пазбаўлены паўнамоцтваў, а ў лютым 1934 года ліквідаваны. У гэтым жа годзе былі скасаваныя крэйстагі і гемайндэраты.
У лютым 1933 года кампартыя была забароненая (падставай для гэтага стаў [[Падпал Рэйхстага|падпал рэйхстага]] 27 лютага 1933 года, у якім абвінавацілі камуністаў), а супраць яе актывістаў былі пачаты рэпрэсіі. 3 сакавіка 1933 года быў арыштаваны старшыня КПН [[Эрнст Тэльман|Тэльман]]. З 300 тысяч членаў КПН (на пачатак 1933 года) каля паловы падпадалі пад пераследы, былі кінутыя ў турмы і канцлагеры, дзясяткі тысяч забітыя.
 
У падполлі камуністы разам з сацыял-дэмакратамі вялі барацьбу супраць нацысцкага ўрада ў рамках антынацысцкага [[Рух Супраціўлення|Руху Супраціўлення]]. У ліпені 1943 года па ініцыятыве ЦК КПН на тэрыторыі СССР быў створаны нацыянальны камітэт «Свабодная НямеччынаГерманія».
 
1 лютага 1933 года рэйхстаг быў распушчаны. Дэкрэт рэйхспрэзідэнта «Аб абароне нямецкага народу» ад 4 лютага 1933 года стаў падставай для забароны апазіцыйных газет і публічных выступаў. Выкарыстаўшы ў якасці падставы падпал Рэйхстага 27 лютага, Гітлер прыступіў да масавых арыштаў. З прычыны недахопу месцаў у турмах, былі створаныя [[Канцэнтрацыйны лагер|канцэнтрацыйныя лагеры]]. Былі прызначаны перавыбары.
35 455

правак