Розніца паміж версіямі "Канфуцый"

4 байты выдалена ,  9 месяцаў таму
(Bluelinking 1 books for verifiability.) #IABot (v2.1alpha3)
У цэнтры яго вучэння — пытанні маральных паводзін, выхавання і кіравання дзяржавай. Асноватворным прынцыпам яго этыкі з'яўляецца паняцце «жэнь» — чалавечнасць, гуманнасць, чалавекалюбства. Яно разглядалася як вышэйшы закон узаемаадносін людзей у грамадстве і сям'і. Лічылася, што дасягнуць такога стану чалавек можа шляхам пастаяннага самаўдасканалення на аснове выканання завешчаных правіл этыкі: з павагай адносіцца да старэйшых па ўзросце і грамадскім становішчы, шанаваць бацькоў, быць адданымі радзіме, любіць людзей. Дзяржаўнае кіраванне таксама павінна грунтавацца на гуманных пачатках і клопаце пра людзей. Лепшым метадам кіравання людзьмі з'яўляецца не насілле, а прыклад і перакананне. Разам з тым Канфуцый лічыў, што кожны абавязаны строга выконваць прадпісанае яму і займаць сваё месца ў грамадскай іерархіі.
 
=== Пяць пастоянстваўпастаянстваў справядлівага чалавека ===
* ''[[Жэнь, канфуцыянства|Жэнь]]'' (仁) — «чалавечы пачатак», «каханнелюбоў да людзей», «чалавекалюбства», «літасць», «гуманнасць». Гэта — ''чалавечы пачатак у чалавеку, які з'яўляецца адначасна яго абавязкам''. Няможна сказаць, што ўяўляе сабою чалавек, не адказаўшы адначасна на пытанне пра тое, у чым складаецца яго маральнае пакліканне. Кажучы па-іншаму, чалавек ёсць то, што ён сам з сябе робіць. Як ''Лі'' вынікае з ''І'', так ''І'' вынікае з ''Жэнь''. Следаваць ''Жэнь'' значыць паводзіцца спагадай і любоўю да людзей. Гэта тое, што адрознівае чалавека ад жывёлы, то бок тое, што супрацьстаіць звярыным якасцям дзікасці, подласці і жорсткасці. Пазней знакам сталасці ''Жэнь'' стала ''Дрэва''. [[Файл:Confuciusmansionqufu.jpg|thumb|right|Дамы нашчадкаў Канфуцыя ў яго родным горадзе, [[Цюйфу]].]]
* ''І'' (义 [義]) — «праўда», «справядлівасць». Хоць прытрымліванне ''І'' з уласных інтарэсаў не з'яўляецца грахом, справядлівы чалавек прытрымліваееца ''І'', бо гэта слушна. ''І'' заснавана на ўзаемнасці: так, справядліва шанаваць бацькоў у падзяку за тое, што яны цябе выгадавалі. Ураўнаважвае якасць ''Жэнь'' і паведамляе шляхетнаму чалавеку патрэбную цвёрдасць і строгасць. ''І'' супрацьстаіць эгаізму. «Шляхетны чалавек шукае ''І'', а нізкі — выгады». Учыннасць ''І'' пасля была ўвязана з ''Металам''.
* ''Лі'' (礼 [禮]) — даслоўна «звычай», «абрад», «рытуал». Пэўнасць звычаям, выкананне абрадаў, прыкладам павага да бацькоў. У больш агульным сэнсе ''Лі'' — кожная дзейнасць, скіраваная на захаванне асноў грамадства. Знак — ''Агонь''. Слова «рытуал» — ці не адзіны беларускі эквівалент адпаведнага кітайскага тэрміна», які можа быць перакладзены таксама як «правілы», «цырымоніі», «этыкет», «[[абрад]]» ці, дакладней, «[[звычай]]». У самым агульным выглядзе пад рытуалам разумеюцца пэўныя нормы і ўзоры па-грамадску годных паводзін. Яго можна вытлумачыць як свайго роду змазку сацыяльнага механізма.