Розніца паміж версіямі "Іосіф Міхайлавіч Сцепановіч"

Зроблены праўкі, дапаўненні. Абноўлены звесткі і дабаўлены навейшыя публікацыі. Матэрыял трансфармаваны і прыведзены ў адпаведнасць з Вікі-формай.
(Адкат версіі 3510909 аўтарства CommonsDelinker (размова))
Тэг: Адмена
(Зроблены праўкі, дапаўненні. Абноўлены звесткі і дабаўлены навейшыя публікацыі. Матэрыял трансфармаваны і прыведзены ў адпаведнасць з Вікі-формай.)
}}
{{цёзкі2|Сцепановіч}}
'''Іосіф Міхайлавіч Сцепановіч''' (''Язэп Стэпановіч'', ''Я. Стапановіч'', ''Jazep Stepanovič''; {{lang-ru|Иосиф Михайлович Степанович}}; нар. {{ДН|3|2|1955}}, [[вёска Лыцавічы]], [[Вілейскі раён]], [[Мінская вобласць]]) — беларускі навуковец у галіне [[геабатаніка|геабатанікі]] і [[экалогія|экалогіі]], педагог і [[грамадскі дзеяч]]. [[Доктар біялагічных навук]] (2001). Дацэнт (2009).
 
== Біяграфічныя звесткі ==
Нарадзіўся ў вёсцы Лыцавічы Вілейскага раёна [[Маладзечанская вобласць|Маладзечанскай вобласці]] (цяпер Вілейскі раён Мінскай вобласці) у сям’і Міхаіла Іосіфавіча Сцепановіча і Алены Мікалаеўны Сцепановіч (у дзявоцтве Роліч). Бацькі — сяляне, працавалі на калгаснай ферме. Продкі па бацькавай лініі паходзяць з [[Вільнюс|Вільні]] (сучасная [[Літва]]). Ягоны прадзед Пётра Стэфановіч — кнігадрукар, меў зямлю пад Вялейкай (паміж вёскамі Іванкі, Лыцавічы і Баравыя — урочышча Ігрушкі), дзе і наладзіў сталае жыхарства. Суседняя вёска Ролічы — месца жыцця і рольніцтва (адсюль, верагодна, паходжанне назвы паселішча) продкаў па матчынай лініі.
 
Скончыў Сырмежскую сярэднюю школу (Мядзельскі раён) з пахвальнай граматай (1972), у 1977 — [[Мінскі педагагічны інстытут|Мінскі дзяржаўны педагагічны інстытут]] імя А. М. Горкага, факультэт прыродазнаўства. Дырэктар Вілейскага раённага дома піянераў і школьнікаў (1977). З 1977 па 1979 служыў у шэрагах савецкай арміі (курсантам, камандзірам танка, старшыном роты). 3 1979 у [[Інстытут эксперыментальнай батанікі імя В. Ф. Купрэвіча НАН Беларусі|Інстытуце эксперыментальнай батанікі (ІЭБ) імя В. Ф. Купрэвіча]] [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|Нацыянальнай АН Беларусі]]. Прайшоў прыступкі службовай лесвіцы ад лабаранта, інжынера да галоўнагазагадчыка навуковага супрацоўнікалабараторыі і загадчыкагалоўнага лабараторыінавуковага супрацоўніка. Скончыў аспірантуру (1987) і дактарантуру (1998) пры [[ІЭБ НАН Беларусі]]. Падрыхтаваў і паспяхова абараніў кандыдацкую (1988) і доктарскую (2001) дысертацыі па спецыяльнасці 03.00.05 — батаніка. Доктарская дысертацыя «Сінтаксанамія й сіндынаміка лугавой расліннасці Беларусі» — першая ў галіне прыродазнаўчых навук на беларускай мове<ref>Беларуская мова — мова навукі (інтэрв’ю Л. Мухінай) // «Права на волю». Бюл. Грамадскага аб’яднання "Праваабарончы цэнтр «Вясна» (на бел., рас. і анг. мовах), № 10 (130), травень 2003 г. — С. 8.</ref> і з выкарыстаннем сучаснай нацыянальнай лацінкі (аўтарскі варыянт)<ref>Сцепановіч, І. М. Сінтаксанамія й сіндынаміка лугавой расліннасці Беларусі: дыс… докт. біял. навук : 03.00.05 / І. М. Сцепановіч. — Мінск, 1999. — 775 с.</ref>. Стажаваўся ў Батанічным інстытуце імя В. Л. Камарова АН СССР (г. Ленінград, 1986 і 1987) і Батанічным інстытуце Чэшскай акадэміі навук (Пругоніца ля Прагі, 1998). Прайшоў стацыянарныя ландшафтна-экалагічныя курсы пры Батанічным інстытуце і Батанічным садзе [[Грайфсвальдскі ўніверсітэт|Грайфсвальдскага ўніверсітэта імя Э. М. Арндта]] (Нямеччына, 1998)<ref>http://botany-institute.bas-net.by/about-institute/istoriya-belarusskoj-botaniki-v-licax/doktora-nauk/stepanovich-i-m/</ref>. З 2005 — [[прафесар]] кафедры агульнай біялогіі [[Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя Максіма Танка|Беларускага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта імя Максіма Танка]]<ref>http://www.bspu.unibel.by/index.php?option=com_content&view=article&id=2165%3Astepanovich&catid=211&Itemid=745</ref>, па сумяшчальніцтве — вядучы навуковы супрацоўнік ІЭБ НАН Беларусі. З 2015 — штатныгалоўны навуковы супрацоўнік ІЭБ. Жанаты з Аленай Феакцістаўнай Сцепановіч (у дзявоцтве Жукава) (1960 г. нар., Мінск, навуковец у галіне геабатанікі і лесазнаўства), мае сына Аляксандра (доктар-інжынерынг у галіне вадароднай энергетыкі) і дачку Лідзію (магістар псіхалогіі)<ref>Каб быць беларусам (інтэрв’ю Л. Баршчэўскай) // «Наша слова», № 13 (225), 29 сакавіка 1995 г. — С. 2, 7.</ref>.
 
== Навуковая і педагагічная дзейнасць ==
{{вікіфікацыя}}
Навуковыя працы па сінтаксанаміі, экалогіі, мапаграфаванні, ахове раслінных супольніцтваўрасліннасці, іхяе рацыянальным выкарыстанні і, антрапагенным ўздзеянніуздзеянні на раслінныя супольніцтвы, прадукцыйнасці надземнай фітамасы, біяхімічным і біягеахімічным складзе травастанутравастанаў і глебаў і інш. Склаў першы прадромус (папярэдні пералік сінтаксонаў) расліннасці Беларусі. Распрацаваў тэхналогію, методыку і разгарнуў сетку маніторынгу лугавой і лугава-балотнай расліннасці краіны. У спісе друкаваных працаў больш за 220300 адзінак, з іх 198 навуковых, у т. л. 1112 манаграфій, 3 метадычныя дапаможнікі, 32 падзелы (главы) кніг, 10 брашураў, 8 мапаў расліннасці, 150 артыкулаў. У практыку народнай гаспадаркі зроблена блізу 5060 укараненняў. Суаўтар інфармацыйнага рэсурсу «База дадзеных маніторынгу лугавой і лугава-балотнай расліннасці» (2010, рэгістрацыйнае пасведчанне №  1341001039) і кампутарнай праграмы PROFIL (2015, Нацыянальны цэнтр інтэлектуальнай уласнасці, рэг. пасв. №  782). У навуковых даследаваннях асноўную ўвагу канцэнтруе на развязанні цэнтральнай праблемы геабатанікі і фітацэналогіі  — класіфікацыі расліннасці. У гэтым кірунку прапанаваныпрапанаваў і паспяхова апрабаваныапрабаваў інтэграваны падыход у сінтаксанамічных даследаваннях, які заключаецца ў выкарыстанні ў паслядоўнай таблічнай апрацоўцы геабатанічных апісанняў па метадзе Й. Браўн-Бланке (J. Braun-Blanquet) і вылучэнні сінтаксонаў як фларыстычных, так і іншых  паказнікаў расліннасці (прадукцыйнасці, фізіянамічнасці), а таксама эдафатопу (аграхімічных і грануламетрычных паказнікаў, увільгатнення глебы). У выніку распрацаванараспрацаваў ўніверсальнаяуніверсальную сістэмасістэму сінтаксонаў лугавой, лугава-балотнай, прыбярэжна-воднай і пусткавай расліннасці Беларусі. Атрыманая класіфікацыя мае фундаментальнае і прыкладное значэнні, супастаўляльнаяа з міжнароднай. Яна неабходна для ацэнкі біяразнастайнасці расліннага покрыва, ана яе вышэйшыяаснове сінтаксоны–– (класы,гаспадарчую парадкі,тыпалогію звязы)кармавых трансфармавальныяугоддзяў ў гаспадарчыя тыпалагічныя адзінкіБеларусі. РаспрацаваныРаспрацаваў палажэнні пра ўстойлівасць і асноўную фітацэнатычную ролю дамінантаў-эдыфікатараў і пра ландшафтную стэнатопнасць  — эўрытопнасць раслінных супольніцтваў, што спрыяе пазнанню ландшафтнай прымеркаванасці расліннасці. Акрамя таго, першым пачатапачаў вывучэнне ўплыву тэхнагенных палютантаў (цяжкіх металаў) на травяністую расліннасць, раскрытыраскрыў шэраг залежнасцяў прадукцыйнасці і біяхімічнага складу травастану ад экалагічных, іу іншыхт. прыродных і антрапагенных умоў фармаваннял. ГэтыяЦМ, звесткірадыянуклідаў вельміі каштоўныяіншых пры распрацоўцы мерапрыемстваў па аховепрыродных і рацыянальнымантрапагенных выкарыстанніфактараў прыродныхвонкавага рэсурсаўўздзеяння. УПрапанаваў дадзеным5-катэгарыяльную кірункусістэму распрацаванавылучэння канцэпцыяахоўных аховыфітацэнозаў і рацыянальнагастратэгію ўстойлівага выкарыстання прыроднай лугавой расліннасці Беларусі, усклаў т.каталог л.рэдкіх, гаспадарчаяунікальных тыпалогіяі фітасупольніцтваў,тыповых дзяржаўнаяраслінных сеткасупольніцтваў лугаахоўных тэрыторыйкраіны, разгорнутыякі маніторынгавыя,можа сіндынамічныястаць іасновай будучай нацыянальнай сінфітасазалагічныяЗялёнай даследаваннікнігі.
Удзельнічаў у распрацоўцы і выкананні больш за 50 планавых бюджэтных і дамоўных тэмаў, навуковых праектаў, у т. л. міжнародных і конкурсных, у прыватнасці, праектаў «Сінтаксанамія расліннасці Беларусі» (1994—1995), падтрыманага Міжнародным навуковым фондам (ISF); «Распрацоўка планаў кіравання нізіннымі мезатрофнымі балотамі Беларусі з мэтай захавання біялагічнай разнастайнасці» (1999—2001); «Прыродныя каштоўнасці даліны ракі Буг: стан, пагрозы, захаванне» (1999—2000); пан’еўрапейскага праекта «Ключавыя батанічныя тэрыторыі Беларусі» (2003—2005); «Вярховыя балоты Беларусі» (2004—2005) з удзелам валанцёраў з розных краін свету. З’яўляўся навуковым кіраўніком і адказным выканаўцам дзяржбюджэтных навуковых заданняў: «Вывучыць асноўныя заканамернасці фармавання, дынаміку і кірункі зменаў біяразнастайнасці расліннага покрыва Беларусі, абумоўленыя антрапагеннымі ўздзеяннямі» і "Геабатанічная структура і ацэнка сучаснага стану расліннасці Нацыянальнага парка «Нарачанскі» Дзяржаўнай праграмы фундаментальных даследаванняў «Біялагічныя рэсурсы» (2001—2005); «Падрыхтаваць навуковае (ландшафтна-заабатанічнае і эколага-фітацэнатычнае) абгрунтаванне стварэння біясфернага рэзервата ў Гродзенскай вобласці ў раёне Аўгустоўскай пушчы» (2004); «Здзяйсненне комплексу мераў па захаванні біялагічнай разнастайнасці расліннага свету ў рэкрэацыйнай зоне Нацыянальнага парка „Нарачанскі“ з аптымізацыяй структуры і складу зялёных насадаў» Дзяржаўнай праграмы экалагічнага аздараўлення воз. Нарач на 2005—2008 гг. ды інш. З 1995 г. удзельнічае ў стварэнні і ўдасканаленні Нацыянальнай сістэмы маніторынгу навакольнага асяроддзя ў Рэспубліцы Беларусь (блок «Маніторынг расліннага свету»). Рапрацаваў аўтаномны раздзел і з 2000 узначальвае маніторынг лугавой і лугава-балотнай расліннасці Беларусі. Навуковы кіраўнік і адказны выканавец задання «Правядзенне маніторынгу лугавой і лугава-балотнай расліннасці» (2006—2010) Дзяржаўнай праграмы забеспячэння функцыявання і развіцця НСМНА ў Рэспубліцы Беларусь на 2011—2015 гг. і задання «Сінтаксанамічная структура і сазалагічная ацэнка расліннасці Беларусі» Дзяржаўнай праграмы навуковых даследаванняў «Хімічныя тэхналогіі і матэрыялы, прыродна-рэсурсны патэнцыял» на 2013—2015 гг. Удзельнічае ў выкананні шэрагу іншых праектаў-заданняў, у т. л. міжнародных, супрацоўнічае з замежнымі навукоўцамі ў стварэнні Еўрапейскай сінтаксанамічнай базы дадзеных (Чэхія, Брно) і Міжнароднай БД парушаных балот (Нямеччына).
 
Навуковыя працы па сінтаксанаміі, экалогіі, мапаграфаванні, ахове раслінных супольніцтваў, іх рацыянальным выкарыстанні і антрапагенным ўздзеянні, прадукцыйнасці надземнай фітамасы, біяхімічным і біягеахімічным складзе травастану і глебаў і інш. Склаў першы прадромус (папярэдні пералік сінтаксонаў) расліннасці Беларусі. Распрацаваў тэхналогію, методыку і разгарнуў сетку маніторынгу лугавой і лугава-балотнай расліннасці краіны. У спісе друкаваных працаў больш за 220 адзінак, з іх 198 навуковых, у т. л. 11 манаграфій, 10 брашураў, 8 мапаў расліннасці, 150 артыкулаў. У практыку народнай гаспадаркі зроблена блізу 50 укараненняў. Суаўтар інфармацыйнага рэсурсу «База дадзеных маніторынгу лугавой і лугава-балотнай расліннасці» (2010, рэгістрацыйнае пасведчанне № 1341001039) і кампутарнай праграмы PROFIL (2015, Нацыянальны цэнтр інтэлектуальнай уласнасці, рэг. пасв. № 782). У навуковых даследаваннях асноўную ўвагу канцэнтруе на развязанні цэнтральнай праблемы геабатанікі і фітацэналогіі — класіфікацыі расліннасці. У гэтым кірунку прапанаваны і паспяхова апрабаваны інтэграваны падыход у сінтаксанамічных даследаваннях, які заключаецца ў выкарыстанні ў паслядоўнай таблічнай апрацоўцы геабатанічных апісанняў па метадзе Й. Браўн-Бланке і вылучэнні сінтаксонаў як фларыстычных, так і іншых  паказнікаў расліннасці (прадукцыйнасці, фізіянамічнасці), а таксама эдафатопу (аграхімічных і грануламетрычных паказнікаў, увільгатнення глебы). У выніку распрацавана ўніверсальная сістэма сінтаксонаў лугавой, лугава-балотнай, прыбярэжна-воднай і пусткавай расліннасці Беларусі. Атрыманая класіфікацыя мае фундаментальнае і прыкладное значэнні, супастаўляльная з міжнароднай. Яна неабходна для ацэнкі біяразнастайнасці расліннага покрыва, а яе вышэйшыя сінтаксоны (класы, парадкі, звязы) трансфармавальныя ў гаспадарчыя тыпалагічныя адзінкі. Распрацаваны палажэнні пра ўстойлівасць і асноўную фітацэнатычную ролю дамінантаў-эдыфікатараў і пра ландшафтную стэнатопнасць — эўрытопнасць раслінных супольніцтваў, што спрыяе пазнанню ландшафтнай прымеркаванасці расліннасці. Акрамя таго, першым пачата вывучэнне ўплыву тэхнагенных палютантаў (цяжкіх металаў) на травяністую расліннасць, раскрыты шэраг залежнасцяў прадукцыйнасці і біяхімічнага складу травастану ад экалагічных і іншых прыродных і антрапагенных умоў фармавання. Гэтыя звесткі вельмі каштоўныя пры распрацоўцы мерапрыемстваў па ахове і рацыянальным выкарыстанні прыродных рэсурсаў. У дадзеным кірунку распрацавана канцэпцыя аховы і рацыянальнага выкарыстання прыроднай лугавой расліннасці Беларусі, у т. л. гаспадарчая тыпалогія фітасупольніцтваў, дзяржаўная сетка лугаахоўных тэрыторый, разгорнуты маніторынгавыя, сіндынамічныя і сінфітасазалагічныя даследаванні.
 
Займаецца развязаннем навукова-тэрміналагічных праблем, а таксама пытанняў агульнага мовазнаўчага характару. У прыватнасці, вывучае семантычныя з’явы, магчымасці дыялектнай лексікі ў беларускай навуковай тэрміналогіі. Пры канцы 80-х распрацаваў сучасны варыянт беларускага лацінаграфічнага пісьма (абэцэды), апублікаваны ў газетах «Навіны Беларускай акадэміі» (№ 20, 1991 г.)<ref>Я. Стапановіч. Крок да эўрапэйскага супольніцтва // «Навіны Беларускай акадэміі», № 20, 31 мая 1991 г. — С. 5.</ref> і «Наша слова» (№ 9-11, 1995 г.)<ref>Я. Стапановіч. Не панацэя, але важны сродак уратаванння нашай мовы і нацыі // «Наша слова», № 9-11 (221—223), 1, 7 і 14 сакавіка 1995 г. — С. 5.</ref>. Некаторыя з ключавых прапаноў варыянту (напр., уніфікацыя паказу мяккасці зычных і інш.) знайшлі адлюстраванне ў афіцыйнай беларускай лацінцы, якая практыкуецца ў транспартнай сферы г. Менска і міжнародных тапанімічных базах звестак.
 
У галіне адукацыі распрацаваныраспрацаваў беларускамоўныя курсы «Асновы экалогіі», «Асновы экалогіі і радыяцыйная бяспека», «Абарона насельніцтва і радыяцыйная бяспека», «Асновы экалогіі і энэргазберажэнняэнергазберажэння», «Ахова навакольнага асяроддзя», «Асновы сучаснага прыродазнаўства», «Экалогія, радыяэкалогія і асновы энэргазберажэнняэнергазберажэння» для студэнтаў небіялагічных спецыяльнасцяў дзённага, вячэрняга і завочнага аддзяленняў шэрагу факультэтаў БДзПУ, курс «Экалагічныя праблемы Беларусі» па выбары студэнтаў факультэта прыродазнаўства, а таксама 35 электронныяэлектронных Навучальна-метадычныяметадычных комплексыкомплексаў, (у суаўтарстве)т. Ул. апошніяпа гадывучэбнай распрацаваў курсдысцыпліне «ЭкалогіяАсновы Беларусісучаснага прыродазнаўства» падля выбарыПУА студэнтаў«Універсітэт факультэтаімя прыродазнаўстваНіла Гілевіча». КіруеКіраваў педагагічнай і навучальнай практыкамі студэнтаў. Арганізатар, кіраўнік і ўдзельнік шматлікіх навукова-даследных экспедыцый. Кіруе навуковай працай аспірантаў, магістрантаў і дыпломнікаў. Пад яго кіраўніцтвам падрыхтаваны і абаронены кандыдацкая2 кандыдацкія і 8 магістарскіх дысертацый. АдрэцэнзаваныРэцэнзент больш за 60шматлікіх падручнікаў і навучальных дапаможнікаў (школьных і для ВНУ) па біялогіі і экалогіі, 15 навукова-тэрміналагічных слоўнікаў, 6 манаграфій, дадзенынавуковых паўтары сотні водгукаўпраектаў і рэцэнзій на аўтарэфераты дысертацый, навуковыя артыкулы і праекты, зроблены дзясяткі экспертныхг. заключэнняўд. Разам з чальцом-карэспандэнтам НАН Беларусі Астапенем А. П., акадэмікамі Грыбам С. І. і Парфёнавым В. І. ад імя Рэспублікі Беларусь удзельнічаў у распрацоўцы міжнароднай Канвенцыі аб біялагічнай разнастайнасці, прынятай у Рыо-дэ-Жанейра ў 1992  г.<ref>http://minpriroda.by/ru/napravlenia/mejdunsotr/konvencia8</ref>.
 
== Грамадская дзейнасць ==
[[Файл:Пікет каля Дому ўраду (Менск, 1991 г.).jpg|міні|На пікеце каля Дома ўрада плакат беларускай лацінкай: «Вярнуць народу яго спрадвечныя сымбалі: гэрб Пагоня й бел-чырвона-белы сьцяг, — а таксама назоў краіны Літва, сталіцы — Менск!» (19 верасня 1991 г.)]]
Стараста класа ў школе, намеснік старасты студэнцкай групы, камісар і камандзір студэнцкіх будаўнічых атрадаў «Мерыдыян» і «Белая Вежа», удзельнік танцавальнага ансамбля «Вяснянка» (1972––1977) і кіраўнік танцавальнага калектыву факультэта прыродазнаўства [[Мінскі педагагічны інстытут|МДзПІ]] імя А. М. Горкага. У 1989 стварыў адны з першых у Акадэміі навук суполак [[Таварыства беларускай мовы|Беларускага народнага фронту]] і [[Таварыства беларускай мовы|Таварыства беларускай мовы (ТБМ) імя Францішка Скарыны]]. З 1991 нязменныпа 2005 старшыня Акадэмічнай рады ТБМ,. Неаднаразова выбіраўся сябарчальцом Менскай гарадской і Рэспубліканскай радаў, сакратарыяту Таварыства. Старшыня тэрміналагічнай камісіі [[Таварыства беларускай мовы|ТБМ]]<ref name="Lycawiczy">{{кніга
|аўтар = [[Сымон Вікенцьевіч Барыс|С.В.Барыс]], [[Анатоль Валянцінавіч Рогач|А.В.Рогач]]
|частка = Нарачанка і яе берагі
|isbn = 978-985-6992-37-0
|тыраж = 99
}}</ref>, а таксама старшыня секцыі біялагічнай і сельскагаспадарчай тэрміналогіі Тэрміналагічнай камісіі пры Міністэрстве адукацыі Рэспублікі Беларусь, сябарнамеснік старшыні і чалец секцыі біялогіі экспертнай групы па доследнай праверцы школьных падручнікаў пры Мінадукацыі (2001––2015). ВыбіраўсяПры канцы 80-х – пачатку 90-х выбіраўся старшынём прафсаюзнай арганізацыі ІЭБ імя В.  Ф.  Купрэвіча НАН Беларусі і сябрам рэспубліканскага камітэта галіновага прафсаюза, старшынём [[Таварыства беларускай мовы|Клуба грэка-каталіцкай інтэлігенцыі імя Кірылы Тураўскага]]<ref>http://www.svjazep.org/klub.htm10</ref> і сябрам шэрагу[[Таварыства нацыянальнабеларускай мовы|Беларускай сацыял-адраджэнцкіхдэмакратычнай арганізацыйГрамады]] (пры старшынстве Міхася Ткачова). Будучы старшынём прафкама правёў сходы калектыву Інстытута па вылучэнні кандыдатаў у дэпутаты ВС БССР (1990), на якіх перамогу атрымаў Зянон Пазьняк. Пасля адной з постчарнобыльскіх экспедыцый (1989) унёс прапанову пра стварэнне на Беларусі «Руху за выжыванне». Праект неўзабаве быў рэалізаваны ў выглядзе «Чарнобыльскага шляху», узначаленага прафесарам-фізікам Ю. Хадыкам. Напярэдадні прыняцця Вярхоўнай Радай БССР галоўных атрыбутаў дзяржавы: назвы краіны і сімвалаў (19 верасня 1991) арганізаваў самастойны пікет ля Дома Ўраду на пляцы Леніна з плакатам: ''«Вярнуць народу яго спрадвечныя сымбалі: гэрб Пагоня й бел-чырвона-белы сьцяг,  — а таксама назоў краіны Літва, сталіцы  — Менск!»''. Пасля другога рэферэндуму (1996) і зменаў у Асноўным законе Рэспублікі Беларусь разам з вядомымі беларускімі навукоўцамі-біёлагамі В.  М.  Іванчанкам, З.  Я.  Сяровай і С.  І.  Бельскай ініцыяваў стварэнне Грамадскага камітэту ў абарону Канстытуцыі (ГРАК). Жыццё змушала і на іншыя грамадскія ініцыятывы ды браць актыўны ўдзел у розных акцыях: распаўсюджванні ўлёткаў, зборах подпісаў, у т. л. за стварэнне Беларускага нацыянальнага ўніверсітэта (БНУ) і інш. Узначальваючы (з 1993 па сёння) Тэрміналагічную камісію ТБМ імя Ф. Скарыны, з дапамогай Міністэрства адукацыі, навукоўцаў і педагогаў арганізаваў і правёў першыя дзве нацыянальныя канферэнцыі «Праблемы беларускай навуковай тэрміналогіі» (1994, 1995), у якіх бралі ўдзел шматлікія замежныя даследнікі-славісты<ref>Праблемы беларускай навуковай тэрміналогіі: Матэрыялы Першай нацыянальнай канферэнцыі, Менск, 4-6 траўня 1994 г. / Адказны рэд. Зьміцер Санько. — Мн., 1995. — 340 с.11</ref>;<ref>Я12</ref>. Стапановіч.Прапанаваў Беларускаяварыянт мова —канцэпцыі мова навукі. Другая Тэрміналагічная канферэнцыя: мэты дасягнутыя // «Наша слова», № 25, 21 чэрвеня 1995 г. — С. 6-7.</ref>БНУ. Мову лічыць першаасновай нацыянальнай еднасці і дзяржаўнасці. Гэта праблема стрыжнем гучала ў ягоным дакладзе на першым Усебеларускім сходзе інтэлігенцыі (2003)<ref>Я. Стэпановіч. Навукоўцы за Беларусь (Даклад на Ўсебеларускім сходзе інтэлігенцыі, 16 сакавіка 2003 г.) // «Новы час», № 4 (9), сакавік 2003 г. — С. 6.13</ref>, на з’ездах і радах ТБМ, гучыць ва ўсіх іншых выступах і публікацыях<ref>14</ref>;<ref>15</ref>. Лічыць сістэму адукацыі асноўным спосабам захавання беларускай нацыі і дзяржавы<ref>Я. Стэпановіч. Мова — адукацыя — дзяржава 16<// «Наша слова», № 7 (1106) 13 лютага 2013 г. — С. 2.ref>;<ref>17</ref>.
 
Чалец Навуковай рады і Рады па абароне дысертацый Д.01.38.01 пры ІЭБ імя В. Ф. Купрэвіча НАН Беларусі. Неаднаразова выступаў у якасці эксперта і афіцыйнага апанента пры абароне дысертацый па спецыяльнасцях 03.00.05 «Батаніка» і 03.00.16 «Экалогія». Браў удзел у працы прыймовых камісій у аспірантуру ў ІЭБ і на факультэце прыродазнаўства БДзПУ. Чалец рэдкалегійМіжнароднага зборнікаўсінтаксанамічнага «Ботаника:аб’яднання Исследования»,The «ВесціGlobal БДПУ»Index іof «ВопросыVegetation-Plot естествознания»Databases (GIVD), РабочайМіжнароднай групыасацыяцыі НАНбеларусістаў, Беларусіпраграмных пакамітэтаў маніторынгуМіжнароднаых навакольнаганавукова-практычных асяроддзяканферэнцый.
 
Узнагароджаны грамадскім медалём Барыса Кіта «За асягненьні ў асветніцтве і навуцы» (2005)<ref>Пакліканне (інтэрв’ю А. Анісім) // «Новы час», № 1 (42), студзень 2005 г. — С. 2.</ref>, Дыпломамі Таварыства беларускай школы (2007 і 2014), Дыпломам выпускнікоў факультэта прыродазнаўства БДзПУ ў намінацыі «Рэспект і павага» (2009) і інш. Занесены ў Кнігу гонару «Рупліўцы твае, Беларусь» (2005)<ref>http://pawet.net/ns/2005/05/%E2%84%96_5_(691).html</ref>.
* Карта растительности бассейна оз. Нарочь / Авт.: Адерихо В. С., Голод Д. С., Гриневич В. А., Красовский Е. Л., Степанович И. М., Юркевич И. Д. — 1 : 25 000, 250 м в 1 см. — Мн., 1980.
* Карта растительности бассейна р. Припять / Авт.: Юркевич И. Д., Голод Д. С., Петручук Н. И., Красовский Е. Л., Степанович И. М. — 1 : 500 000, 5 км в 1 см. — Мн., 1980.
* Юркевіч, І. Д. Класіфікацыя прыроднай лугавой расліннасці Беларусі / І. Д. Юркевіч, Н. А. Буртыс, С. Р. Бусько, І. М. Сцепановіч // Весці АН БССР. Сер. біял. навук. — 1985. — Вып. І. — С. 3-83––8.
* Юркевич, И. Д. Кормовая оценка луговой флоры Белоруссии / И. Д. Юркевич, С. Р. Бусько, И. М. Степанович // Ботаника. Вып. 28. — Мн.: Наука и техника, 1987. — С. 3-153––15.
* Степанович, И. М. О сообществах Corynephoretum canescentis и Koelerietum glaucae в бассейне реки Вилии (БССР) / И. М. Степанович // Бот. журн. — 1988. — Т. 73, № 7. — С. 998—1011.
* Сцепановіч, ІЯ. М. КомплексныСемантычныя падыходз’явы даў распрацоўкібеларускай сінтаксанаміібіялагічнай расліннасці Беларусітэрміналогіі / ІЯ. М. Сцепановіч // ВесціАдукацыя АНі Беларусівыхаванне. Сер.Біялогія: біял.праблемы выкладання, навук1996. — 1994Вып. — № 2. — С. 18-2239––51.
* Сцепановіч, Я. М. Семантычныя з’явы ў беларускай біялагічнай тэрміналогіі / Я. М. Сцепановіч // Адукацыя і выхаванне. Біялогія: праблемы выкладання, 1996. — Вып. 2. — С. 39-51.
* Kozulin, A. Srednyaya Pripyat (Floodplein of Mid Pripyat River), Belarus / A. Kozulin and I. Stepanovich // Ph. Benstead, P. Jose, Ch. Joyce and M. Wade. European Wet Grassland: Guidelines for management and restoration. — London: RSPB, Sandy, 1999. — P. 65-68.
* Cцепановіч, І. М. Прадукцыйнасць надземнай фітамасы прыродных травяных згуртаванняў Беларусі / І. М. Сцепановіч, А. Ф. Сцепановіч // Природные ресурсы. — 2000. — № 2. — С. 5-95––9.
* Сцепановіч, І. М. Навуковыя асновы ацэнкі і аховы біяразнастайнасці прыроднай травяністай расліннасці Беларусі / І. М. Сцепановіч // Природные ресурсы. — 2000. — № 3. — С. 16-2716––27.
* Сцепановіч, І. М. Эколага-фларыстычны дыягназ сінтаксонаў прыроднай травяністай расліннасці Беларусі / І. М. Сцепановіч. — Мн.: «Камтат», 2000. — 140 с.
* Сцепановіч, І. М. Біяхімічны склад і кармавыя вартасці травастояў прыродных лугавых супольніцтваў / І. М. Сцепановіч, Т. П. Шарпіо // Весці АН Беларусі. Сер. біял. навук. — 2001. — № 2. — С. 34-3934––39.
* Флора и растительность Полесского государственного радиационно-экологического заповедника / Парфенов В. И., Масловский О. М., Валетов В. В., Скуратович А. Н., Дубовик Д. В., Степанович И. М. и др. — Мозырь: ООО ИД «Белый Ветер», 2002. — 112 с.
* Природная среда Беларуси: Монография / Под ред. В. Ф. Логинова; НАН Беларуси, Ин-т пробл. использования природ. ресурсов и экологии. — Мн.: НОООО «БИП-С», 2002. — 424 с. (глава 2.5.3).
* Korytarz ekologiczny doliny Bugu: Stan — Zagrożenia — Ochrona / Praca zbiorowa pod red. A. Dombrowskiego, Z. Głowackiego, W. Jakubowskiego i dr.; zespól autorski: J. Błachuta, J. Błachuta, P. Chylarecki… (Polska), G. Dudko, D. Golod, A. Makarewicz…, I. Stepanovich… (Białoruś), I. Danylyk, I. Gorban, L. Gorban… (Ukraina); koordynacja projektu Z. Tederko; fundacja IUCN Poland. — Warszawa, 2002. — 368 s.
* Сцепановіч, Я. М. Трансект-метад як аснова маніторынгу раслінных экасістэм (з нямецкага досведу) / Я. М. Сцепановіч // Міжнародны экалагічны досвед і яго выкарыстанне на Беларусі : зб. навук. артыкулаў. International Environmental Experience: Applications for Belarus (collected papers) / Пад агульнай рэд. У. К. Слабіна. — Віцебск: ВФ УА ІСВ, 2003. — С. 226—230.
* Степанович, И. М. Травяные сообщества Березинского биосферного заповедника: структура, продуктивность, состояние / И. М. Степанович, Е. Н. Ивкович, Е. Ф. Степанович, С. А. Автушко. — Минск: Белорусский дом печати, 2005. — 200 с.
* Сцепановіч, Я. М. Дамінанты ў сінтаксанаміі й тыпалогіі (на прыкладзе лугавой расліннасці) / Я. М. Сцепановіч // Ботаника: Исследования. — Мн.: Право и экономика, 2005. — Вып. 33. — С. 69-7669––76.
* Ключевые ботанические территории Беларуси / Масловский О. М., Пронькина Г. А., Парфенов В. И., Пугачевский А. В., Третьяков Д. И., Степанович И. М. и др.; под ред. О. М. Масловского, Г. А. Пронькиной. — М.-Мн.: Бестиор, 2005. — 80 с.
* Сцепановіч, Я. М. Фітацэнаразнастайнасць расліннасці Беларусі / Я. М. Сцепановіч // Ботаника: Исследования. — Мн.: ИООО «Право и экономика», 2006. — Вып. XXXIV. — С. 264—281.
* Сцепановіч, Я. М. Гаспадарчая тыпалогія кармавых угоддзяў Беларусі / Я. М. Сцепановіч // Ботаника: Исследования. — Мн.: ИООО «Право и экономика», 2008. — Вып. XXXV. — С. 115—123.
* Степанович, И. Мониторинг луговой и лугово-болотной растительности Беларуси: Научно-методические основы, технология, сеть пунктов / И. Степанович, Е. Степанович. — Saarbrücken: LAP LAMBERT Academic Publishing, 2015. — 328 с. — ISBN 978-3-659-78602-0 (www.lap-publishing.com; https://www.ljubljuknigi.ru/store/ru/book/1/isbn/978-3-659-78602-0)
* Stepanovich, J. The community formed by Carex elata ssp. elata and Carex elata ssp. omskiana in Belarus / J. Stepanovich & S. Tereshchenko // Biologia, Section Botany. — 2015. — 70/9. — P. 1172—1184.
*Сцепановіч, І. М. Прынцыпы, метады і крытэры сазалагічнай ацэнкі раслінных супольніцтваў / І. М. Сцепановіч // Природные ресурсы. –­– 2016. –– № 1. –– С. 34––47.
*Сцепановіч, І. М. Сучасны стан і стратэгія ўстойлівага выкарыстання лугавой расліннасці Беларусі / І. М. Сцепановіч // Природные ресурсы. –– 2017. –– № 2. –– С. 58––74.
*Сцепановіч, І. М. Праблемы сiнтаксанамii i сiнфiтасазалагiчнай ацэнкi раслiннасцi Беларусi // Купревичские чтения XI: Проблемы экспериментальной ботаники (Посвящается Году белорус. науки и 120-летию со дня рождения В. Ф. Купревича) / НАН Беларуси, Отд. биол. наук; отв. ред.: А. В. Пугачевский. –– Мн.: Тэхналогія, 2017. –– С. 77––150 = Stepanovič, J. M. The problems of syntaxonomy and synphytosozological evaluation of vegetation of Belaruś // Kuprevich Lecture XI: Problems of experimental Botany / National Academy of Sciences of Belaruś, Division of biological Science. –– Minsk: Technalohija, 2017. –– P. 77––150.
*Сцепановіч, І. М. Геабатанічная характарыстыка супольніцтваў, якія фармуюцца ''Filipendula ulmaria'' (L.) Maxim. i ''Filipendula denudata'' (J. et C. Presl) Fritsch, у Беларусі / І. М. Сцепановіч // Весці Нац. aкад. навук Беларусі. Сер. біял. навук. –– 2018. –– Т. 63, № 1. –– С. 72––82.
*Сцепановіч, І. М. Аднаўленчыя сукцэсіі дрэвава-хмызняковай расліннасці на лугах, балотах і постсялібных тэрыторыях Беларусі / І. М. Сцепановіч // Труды БГТУ. Научный журнал. Сер. 1. Лесное хозяйство, природопользование и переработка возобновляемых ресурсов. –– 2019. –– № 2 (222). –– С. 82––89.
*Сцепановіч, І. М. Інвазійны патэнцыял сінантропнага кампаненту хваёвых лясоў Беларусі / І. М. Сцепановіч // Труды БГТУ. Научный журнал. Сер. 1. Лесное хозяйство, природопользование и переработка возобновляемых ресурсов. –– 2019. –– № 2 (222). –– С. 90––98.
* Сцепановіч, І. Лугі і кармавыя ўгоддзі пад уздзеяннем радыяцыі і цяжкіх металаў / І. Сцепановіч // Наука и инновации. Научно-практический журнал. –– 2019. –– № 9 (199). –– С. 73––79.
 
== Спасылкі ==
 
* [http://www-be.bspu.unibel.by/prof/2165-stepanovich.html bspu.unibel.by]
{{Зноскі}}
*<nowiki>http://botany-institute.bas-net.by/about-institute/istoriya-belarusskoj-botaniki-v-licax/doktora-nauk/stepanovich-i-m/</nowiki>
* <nowiki>http://botany-institute.bas-net.by/struktura/otdel-rastitelnosti-i-resursov-rastitelnogo-mira/sektor-monitoringa-rastitelnogo-mira/</nowiki>
 
{{'''Зноскі}}'''
== Спасылкі ==
* [http://www-be.bspu.unibel.by/prof/2165-stepanovich.html bspu.unibel.by]
 
# Беларуская мова — мова навукі (інтэрв’ю Л. Мухінай) // «Права на волю». Бюл. Грамадскага аб’яднання "Праваабарончы цэнтр «Вясна» (на бел., рас. і анг. мовах), № 10 (130), травень 2003 г. — С. 8.
{{DEFAULTSORT:Сцепановіч І}}
# Сцепановіч, І. М. Сінтаксанамія й сіндынаміка лугавой расліннасці Беларусі: дыс… докт. біял. навук : 03.00.05 / І. М. Сцепановіч. — Мінск, 1999. — 775 с.
# <nowiki>http://botany-institute.bas-net.by/about-institute/istoriya-belarusskoj-botaniki-v-licax/doktora-nauk/stepanovich-i-m/</nowiki><span lang="BE">Бацькі — сяляне, працавалі на калгаснай ферме.</span>
# <nowiki>http://www.bspu.unibel.by/index.php?option=com_content&view=article&id=2165%3Astepanovich&catid=211&Itemid=745</nowiki> <span lang="BE">Бацькі — сяляне, працавалі на калгаснай ферме.</span>
# Зоя Хруцкая. Я пішу пра доктара біялагічных навук з Вілейшчыны, які ладзіў пікет за “Пагоню” і бел-чырвона-белы сцяг // “Рэгіянальная газета”, № 47 (1178), 24 лістапада 2017 г. (<nowiki>http://www.rh.by/by/464/50/18563/;http://www.rh.by/by/471/50/18784/</nowiki>)
# Я. Ста<span lang="BE">Бацькі — сяляне, працавалі на калгаснай ферме.</span>пановіч. Крок да эўрапэйскага супольніцтва // «Навіны Беларускай акадэміі», № 20, 31 мая 1991 г. — С. 5.
# Я. Ста<span lang="BE">Бацькі — сяляне, працавалі на калгаснай ферме.</span>пановіч. Не панацэя, але важны сродак уратаванння нашай мовы і нацыі // «Наша слова», № 9—11 (221—223), 1, 7 і 14 сакавіка 1995 г. — С. 5.
# http:<span lang="BE">Бацькі — сяляне, працавалі на калгаснай ферме.</span>//minpriroda.by/ru/napravlenia/mejdunsotr/konvencia <span lang="BE">Бацькі — сяляне, працавалі на калгаснай ферме.</span>
# ''[[Сымон Вікенцьевіч Барыс|С.В.Барыс]], [[Анатоль Валянцінавіч Рогач|А.В.Рогач]].'' Нарачанка і яе берагі // . — Мн.: Выдавец Зміцер Колас, 2013. — С. 378-379. — 712 с. — 99 экз. — ISBN 978-985-6992-37-0.
# <nowiki>http://www.svjazep.org/klub.htm</nowiki> <span lang="BE">Бацькі — сяляне, працавалі на калгаснай ферме.</span>
# Праблемы беларускай навуковай тэрміналогіі: Матэрыялы Першай нацыянальнай канферэнцыі, Менск, 4-6 траўня 1994 г. / Адказны рэд. Зьміцер Санько. — Мн., 1995. — 340 с.
# Я. Стапанов<span lang="BE">Бацькі — сяляне, працавалі на калгаснай ферме.</span>іч. Беларуская мова — мова навукі. Другая Тэрміналагічная канферэнцыя: мэты дасягнутыя // «Наша слова», № 25, 21 чэрвеня 1995 г. — С. 6-7.
# Я. Стэпановіч. Навукоўцы за Беларусь (Даклад на Ўсебеларускім сходзе інтэлігенцыі, 16 сакавіка 2003 г.) // «Новы час», № 4 (9), сакавік 2003 г. — С. 6.
# Я. Стэпановіч. Двухмоўе для Беларусі – шлях у нікуды // “Наша слова”, № 11 (1266) 16 сакавіка 2016 г. – С. 2 (<nowiki>http://pawet.net/ns/2016/11/%E2%84%96_11_%281266%29.html</nowiki>)
# Я<span class="MsoHyperlink"><span lang="BE"></span></span>. Стэпановіч. Грошы маюць уласцівасць заканчвацца, а нацыянальная ідэя – ніколі // “Новы час”, № 26 (540), 7 ліпеня 2017 г. – С. 7 (<nowiki>https://www.novychas.by/pdf/n26_2017_sayt.pdf</nowiki>)
# Я<span lang="BE">Бацькі — сяляне, працавалі на калгаснай ферме.</span>. Стэпановіч. Мова — адукацыя — дзяржава // «Наша слова», № 7 (1106) 13 лютага 2013 г. — С. 2 (<nowiki>http://www.nashaslova.mns.by/page25.html</nowiki>; <nowiki>http://pawet.net/ns/2013/07/%E2%84%96_07_(1106).html)</nowiki>
# С<span lang="BE">Бацькі — сяляне, працавалі на калгаснай ферме.</span>тэпановіч, Я. М. Сучасны стан і дынаміка беларускамоўнага выкладання ў ВНУ за апошнія 25 гадоў (на прыкладзе БДзПУ імя Максіма Танка) // “Наша слова”, № 20 (1275), 18 траўня 2016 г. – С. 2.
# Алена Анісі<span lang="BE">Бацькі — сяляне, працавалі на калгаснай ферме.</span>м. Пакліканне (інтэрв’ю) // «Новы час», № 1 (42), студзень 2005 г. — С. 2.
# Мі<span lang="BE">Бацькі — сяляне, працавалі на калгаснай ферме.</span>кола Лавіцкі. Ён багаты сваёй беларускасцю // “Наша слова”, № 5 (691), 2 лютага 2005 г. – С. 2 (<nowiki>http://pawet.net/ns/2005/05/%E2%84%96_5_(691).html)</nowiki>
{{DEFAULTSORT:Сцепановіч І}}<span lang="BE">Бацькі — сяляне, працавалі на калгаснай ферме.</span>
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вілейскім раёне]]
[[Катэгорыя:Постаці беларускай біялогіі]]
Ананімны ўдзельнік