Розніца паміж версіямі "Дзеянні Святых Апосталаў"

няма тлумачэння праўкі
 
[[Выява:El Greco 035.jpg|thumb|справа|230px|[[Лука, евангеліст|Лука]], аўтар кнігі Дзеянняў Апосталаў, пэнзля [[Эль Грэка]]]]
'''Дзе́янні Святы́х Апо́сталаў'''<ref name=AK>{{кніга|аўтар = Анатоль Клышка|частка = |загаловак = Новы Запавет |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданне = |месца = Мінск |выдавецтва = Пазітыў-цэнтр |год = 2014 |том = |старонкі = |старонак = 610 |серыя = |isbn = 978-985-6983-42-2 |тыраж = 3000}}</ref>, '''Дзе́і Святы́х Апо́сталаў'''<ref name=UC>{{кніга|аўтар = Уладзіслаў Чарняўскі |частка = |загаловак = Біблія. Кнігі Святога Пісання Старога і Новага Запаветаў |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданне = |месца = Мінск |выдавецтва = Біблейскае таварыства ў Рэспубліцы Беларусь |год = 2012 |том = |старонкі = |старонак = 1127 |серыя = |isbn = 978-985-6183-14-6 |тыраж = 4000}}</ref><ref name=VS>{{lang-be-x-old|Дзе́і Сьвяты́х Апо́сталаў}} згодна з {{кніга|аўтар = Васіль Сёмуха |частка = |загаловак = Біблія. Кнігі Сьвятога Пісаньня Старога і Новага Запавету. Кананічныя. У беларускім перакладзе |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданне = |месца = DUNCANVILLE, USA |выдавецтва = WORLD WIDE PRINTING |год = 2002 |том = |старонкі = |старонак = 1538 |серыя = |isbn = 1-58712-085-2 |тыраж = 10000}}</ref>  — адна з кніг [[Біблія|Бібліі]], якая ўвайшла ў спіс кніг [[Новы Запавет|Новага Запавету]]. Размяшчаецца пасля [[Евангелле паводле Яна|Евангелля паводле Яна]]. Згодна [[Каталіцтва|заходняй традыцыі]] пасля кнігі стаіць [[Рымлянам|Ліст да Рымлянаў]], паводле [[Праваслаўе|ўсходняй традыцыі]] пасля кнігі ідзе [[Якава|ліст апостала Якава]].
 
== Аўтарства ==
Кніга напісана тым жа чалавекам, што і [[Евангелле паводле Лукі|трэцяе Евангелле]]. Аб гэтым сведчыць пралог, з якога можна даведацца, што гэта другая кніга, якая была напісана да невядомага [[Хрысціянства|хрысціяніна]] Феафіла. Такім чынам, аўтарам Дзеянняў з'яўляеццаз’яўляецца [[Лука, евангеліст|Лука]], адзін з бліжэйшых супрацоўнікаў [[Павел, апостал|апостала Паўла]], які заставаўся з Паўлам нават тады, калі апошні знаходзіўся ў [[Рым]]скай турме. Лука быў сведкам многіх падзей, пра якія ён пазней напісаў у Дзеяннях. Магчыма, што Лука вёў дзённік, куды падрабязна апісваў усе падставы і падзеі. У тэксце шмат урыўкаў, у якіх аўтар апавядае ад першай асобы множнага ліку: Дз. 16:10-17, 20:5-15, 21:1-18, 27:1-28:16.
==Месца і час напісання==
 
== Месца і час напісання ==
У творы апавядаецца пра амаль трыццацігадовы перыяд пасля ўзнікнення Царквы да часу, калі Павел знаходзіўся пад дамашнім арыштам. У кнізе нічога не паведамляецца пра смерць Паўла, аднак лічыцца, што кніга была напісана пасля смерці апостала, нават пасля ганенняў [[Нерон]]а. Прыкладнай датай напісання Дзеянняў лічыцца [[80]]—[[90]] гг. Ёсць меркаванні, што Лука хацеў напісаць трылогію; у трэцяй частцы кнігі расказаць пра пакутніцкую смерць апосталаў [[Пётр, апостал|Пятра]] і Паўла. Аднак іншыя даследчыкі лічаць, што Лука, пішучы Дзеянні, ставіў іншую мэту: паказаць што [[Выратаванне, хрысціянства|ўратаванне]], данае [[Бог]]ам праз [[Ісус Хрыстос|Свайго адзінага Сына]], праз дзейнасць царквы стала магчычым усім народам, пачынаючы ад [[Іерусалім]]а і да вялізнай сталіцы [[Рымская імперыя|Рымскай імперыі]]. Пры гэтым распаўсюджанне веры вялося не шляхам зброі, але толькі на падставе адной веры.
 
Месца напісання невядома. Кніга магла быць напісана ў [[Грэцыя|Грэцыі]], [[Сірыя, гістарычны рэгіён|Сірыі]] ці ў іншым якім месцы імперыі.
 
== Асаблівасці кнігі ==
Унікальнасць кнігі ў тым, што яна адзіная ў Новым Запавеце гістарычная кніга. У ёй апавядаецца пра станаўленне і развіццё першай Царквы. Дзякуючы ёй можна даведацца пра змест пропаведзі, аб саміх прапаведніках, аб кіраўніках Царквы. У ёй паведамляецца пра тое, як жылі першыя хрысціянскія суполкі, з якімі праблемамі і з якім супрацівам сутыкнуліся першыя вернікі. Аднак гэта не проста гістарычнае апавяданне, гэта творчасць багаслова. На думку Лукі перыяд існавання чалавецтва дзеліцца на некалькі перыядаў. У першым перыядзе было панаванне Закона, гэты перыяд скончыўся з служэннем [[Ян Хрысціцель|Яна Хрысціцеля]]. Другі перыяд — дзейнасць Ісуса, а трэці — дзейнасць Царквы. Таму Лука задумаў адзін твор, у першай частцы якога апавядалася пра дзейнасць Ісуса, а ў другой як гэта дзейнасць была падоўжана Царквой пад кіраўніцтвам [[Святы Дух|Святога Духа]]. Дзякуючы Святому Духу, Які сышоў на вучняў падчас [[Пяцідзсятніца|Пяцідзесятніцы]], вучні змаглі працягнуць справу Хрыста. Такім чынам, кніга Дзеянняў апосталаў, гэта перш за ўсё гісторыя таго, як Бог дзейнічае ў свеце.
 
Пазней так атрымалася, што два творы Лукі апынуліся разарванымі, але і ў гэтым можна ўбачыць сваі плюсы. Тое, што кніга Дзеянняў апосталаў апынулася паміж Евангеллямі і лістамі апосталаў, нават адлюстроўвае першапачатковую задуму аўтара, па якой кніга Дзеянняў павінна стаць аповядам пра служэнне царквы свету пасля ўзнясення Хрыста.
 
Мэта Лукі — паказаць, што хрысціянства па задуме Бога павінна стаць [[рэлігія]]й усяго свету. Тым не менш, хоць кніга названа Дзеяннямі апосталаў (а ў некаторых рукапісах — Дзеяннямі ўсіх апосталаў), насамрэч кніга апавядае практычна пра дзейнасць толькі дзвух з іх. Спачатку гэта Пётр, а пасля Павел. Пётр — прызнаны лідар царквы, яго імя заўсёды стаіць у цэнтры спісаў пералічэнняў апосталаў у Евангеллях. Пётр аддана выконвае дадзены самім Ісусам загад: ён прапаведвае, вылечвае і нават уваскрашае, ён смела стаіць перад судом вышэйшага [[яўрэі|яўрэйскага]] Савета, ён без хістанняў сведчыць [[Евангелле|Радасную вестку]] былому [[Язычніцтва|язычніку]] Карнілію, а потым не зважаючы на рэлігійныя прадузятасці былых іудэяў, крэсціць апошняга. Пасля турэмнага звяволення і цудоўнага вызвалення Ангелам Пётр відаць вымушаны пакінуць Іерусалім.
 
У другой частцы Дзеянняў (пачынаючы з 13 раздзела) апавядаецца амаль цалкам пра дзейнасць Паўла. Сам яго прыход у хрысціянства з'явіўсяз’явіўся цудам: некалі яры праціўнік «[[Хрысціянства|назарэйскай ерасі]]» і актыўны ганіцель маладой царквы, Павел пасля сустрэчы з паўстаўшым з памерлых Ісусам Хрыстом на шляху ў [[Дамаск]] стаў адданым і пладатворным служкам Евангелля. Павел атрымаў даручэнне самага Пана несці Радасную вестку язычнікам, і ён пачынае сваі місіянерскія вандроўкі. Разам са сваімі спутнікамі ён абыходзіць усю [[Малая Азія|Малую Азію]], потым даходзіць да [[Еўропа|Еўропы]], засноўваючы цэрквы ў [[Македонія, зямля|Македоніі]] і Грэцыі. К 20 раздзелу голас хрысціянскіх прапаведнікаў гучаў па ўсяму [[Міжземнамор'е|Міжземнамор'юМіжземнамор’ю]], распаўсюджваючыся ўсё надалей углыбь Рымскай імперыі. Падчас паломніцтва ў Іерусалім Павел быў арыштаваны і пасля некалькіх год няволі ў [[Горад Кейсарыя|Кесарыі]] яго адпраўляюць у Рым на суд імператара. Але знаходзячыся ў Рыме ў чыканні суда пад дамашнім арыштам Павел таксама прапаведвае пра ўкрыжаванага і паўстаўшага з памерлых Ісуса Хрыста. Гэтак у твары Паўла Евангелле дасягае сталіцы цывілізацыі - — Рыму.
 
== Структура кнігі ==
Кніга падзелена на 28 раздзелаў. яна пачынаецца, гэтак жа як і Евангелле паводле Лукі, кароткім пралогам да невядомага верніка Феафіла. Пасля структурна кнігу можна падзяліць два дзве часткі. У першай частцы (раздзелы 1-12) апавядаецца пра дзейнасць Пятра, другая (раздзелы 13-28) прысвечана пераважна дзейнасці Паўла. Лука расказвае пра тое, як Хрысціянства паслядоўна пашыралася ад Іерусаліма па [[Іудзея|Іудзеі]] і [[Галілея|Галілеі]], а потым і [[Самарыя|Самарыі]]. У след за гэтым Радасная вестка пашыраецца і за межы [[Палесціна|Палесціны]]. Своеасаблівым цэнтрам хрысціянства становіцца [[Антыёхія Сірыйская]], дзе па сведчанні Лукі новая рэлігія і атрымала цяперашняе імя — ''Хрысціянства''. Ад гэтуль місіянеры накіроўваюцца ў тры місіянерскія вандроўкі: спачатку ў Малую Азію, потым у Еўропу. Новымі хрысціянскімі цэнтрамі становяцца [[Карынф]] і [[горад Эфес|Эфес]]. Чацвёртай місіянерскай вандроўкай, якую Павел ажыццяўляе ў няволі, стаў шлях у Рым. Евангелле дасягае апагея свайга распаўсюджвання.
==Кароткі план кнігі==
 
*Пралог (1:1-5)
== Кароткі план кнігі ==
*Пачатак дзейнасці Царквы (1:6-2:47)
* Пралог (1:1-5)
*Супрацьдзеянне яўрэйскіх уладаў новай Царкве (3:1-5:42)
* Пачатак дзейнасці Царквы (1:6-2:47)
*Дзейнасць сямі дыяканаў (6:1-8:25)
* Супрацьдзеянне яўрэйскіх уладаў новай Царкве (3:1-5:42)
*Зварот Саўла (Паўла) (9:1-31)
* Дзейнасць сямі дыяканаў (6:1-8:25)
*Пачатак пропаведзі сярод язычнікаў (9:32-12:25)
*Першая місіянерскаяЗварот вандроўкаСаўла (Паўла) (139:1-15:3531)
* Пачатак пропаведзі сярод язычнікаў (9:32-12:25)
*Другая місіянерская вандроўка Паўла (15:36-18:23)
*Трэцяя Першая місіянерская вандроўка Паўла (1813:241-2015:3835)
* Другая місіянерская вандроўка Паўла (15:36-18:23)
*Арышт Паўла, турэмнае зняволенне і шлях у Рым (21:1-28:31)
* Трэцяя місіянерская вандроўка Паўла (18:24-20:38)
* Арышт Паўла, турэмнае зняволенне і шлях у Рым (21:1-28:31)
{{зноскі}}
 
== Спасылкі ==
* [http://b.isuspan.com/Biblia_bel/Semuha44.htm Кніга Дзеянняў Апосталаў у перакладзе В. Сёмухі]
* [http://sppsobor.by/bractva/vilna/bible/460 Кніга Дзеянняў Апосталаў у перакладзе Праваслаўнай Беларускай Царквы]
{{Кнігі Новага Запавету}}
 
167

правак