Розніца паміж версіямі "Грудное выкормліванне"

116 байтаў дададзена ,  9 месяцаў таму
няма тлумачэння праўкі
[[Файл:MocheBreastfeeding.jpg|250px|міні|Керамічны посуд культуры {{нп3|Мочэ||ru|Моче}}. [[Музей Ларка]]]]
 
'''Грудно́е''' (або '''натура́льнае''') '''выко́рмліванне''' — форма харчавання нованароджанага [[чалавек]]а, з'яўляеццаз’яўляецца адзіным фізіялагічным адэкватным харчаваннем нованароджанага і груднога дзіцяці.
 
Акрамя ўласна высмоктвання дзіцем [[жаночае малако|малака]] непасрэдна з [[малочная залоза|малочных залоз]] [[жанчына|жанчыны]]-маці грудное выкормліванне ўключае ў сябе ланцуг складаных псіха-фізіялагічных узаемадзеянняў паміж дзіцем і [[маці]], якія фарміраваліся на працягу мільёнаў гадоў [[эвалюцыя|эвалюцыі]].
 
Важным элементам паспяховага наладжвання натуральнага кармлення з'яўляеццаз’яўляецца сумеснае знаходжанне маці і нованароджанага дзіцяці адразу пасля [[роды|родаў]].
 
Сярод [[Жаночае малако|груднога]] выкормлівання варта адрозніваць:
* Кармленне грудзьмі біялагічнай або прыёмнай маці, якое з'яўляеццаз’яўляецца неад'емнайнеад’емнай часткай {{нп3|натуральнае бацькоўства|натуральнага выхавання|ru|Естественное родительство}},
* Гадаванне [[карміцелька]]й,
* Гадаванне сцэджаным матчыным [[жаночае малако|малаком]],
* Гадаванне сцэджаным [[донарства малака|донарскім малаком]].
 
[[СААЗ|Сусветная арганізацыя аховы здароўя (СААЗ)]] і [[ЮНІСЕФ|Дзіцячы фонд ААН (ЮНІСЕФ)]] нагадваюць, што грудное гадаванне з'яўляеццаз’яўляецца найлепшым спосабам харчавання немаўлят, што грудное малако з'яўляеццаз’яўляецца аптымальнай ежай для нованароджаных, бо змяшчае пажыўныя элементы, неабходныя для здаровага развіцця дзяцей, і антыцелы, якія дапамагаюць абараніць дзяцей ад распаўсюджаных дзіцячых хвароб<ref>[http://www.ginsc.net/main.php?option=view_article&mode=0&article=18530&lang=ru Информация для женщин и не только для женщин !]</ref>.
 
== Гісторыя груднога выкормлівання ==
 
[[File:GhazanBeingBreastfed.jpg|thumb|250px|left|Сняданак {{нп3|Газан-хан|Газан-хана|ru|Газан-хан}}, прынца [[Ільхан]]ата]]
[[File:Siemiginowski Marie Casimire with children.jpg|thumb|250px|«Каралева [[Польшча|польская]] [[Марыя Казіміра Луіза дэ Ла Гранж д’Арк'ен|Марыя Казіміра д'Арк'енд’Арк’ен]] з дзецьмі». {{нп3|Ежы Семігінаўскі-Элеутар||ru|Семигиновский-Элеутер, Ежи}}, 1684.]]
 
{{main|Гісторыя і культура груднога выкормлівання}}
 
У [[Старажытны Егіпет|Егіпце]], [[Старажытная Грэцыя|Грэцыі]] і [[Рымская імперыя|Рымскай імперыі]], жанчыны звычайна кармілі толькі сваіх уласных дзяцей. Тым не менш, з цягам часу грудное выкормліванне пачалі разглядаць як нешта надта звычайнае, такое, што не павінны рабіць асобы каралеўскай крыві, таму з'явіўсяз’явіўся інстытут [[карміцелька|карміцелек]], якія кармілі грудзьмі дзяцей каралеўскіх сямей. Гэта практыка пашырылася з часам, асабліва ў Заходняй Еўропе, дзе [[дваранства|высакародныя жанчыны]] часта выкарыстоўвалі карміцелек. Але жанчыны з больш простых [[сям'я|сямей]] карысталіся паслугамі карміцелек толькі калі яны былі не ў стане пракарміць сваё ўласнае немаўля. Былі зроблены спробы ў XV ст. у [[Еўропа|Еўропе]] выкарыстоўваць каровіна або казінае [[малако]], але гэтыя спробы не ўвянчаліся поспехам. У XVIII ст., муку ці крупы змешвалі з булёнам і спрабавалі ўвесці іх у якасці заменнікаў груднога выкормлівання, але таксама без поспехаў.
 
У XVIII ст. у Заходняй Еўропе намаганні ўлад вызваліць [[жанчына|жанчын]], якія кормяць чужых дзяцей, для працы на прамысловых прадпрыемствах супалі з навуковымі прадстаўленнямі [[мужчына|мужчын]], якія сталі шырока займацца сферамі, у якіх панавалі жанчыны: [[акушэрства]]м і доглядам за дзяцьмі. Разгарнулася шырокая кампанія па самастойнаму выкормліванню сваіх дзяцей. У якасці аргументаў, якія прыводзіліся на карысць самастойнага кармлення грудзьмі, можна згадаць меркаване [[Карл Ліней|Лінея]] з брашуры, выдадзенай ім у 1752 г. Ён лічыў, што выкарыстанне карміцелькі супярэчыць законам прыроды. Дзіця, якое не карміла маці, было пазбаўлена малодзіва. Ліней меркаваў, што карміцелькі нізкага класу елі шмат тлустай ежы, злоўжывалі спіртнымі напоямі і часта мелі розныя захворванні, у тым ліку [[венерычныя хваробы|венерычныя]], таму іх малако было смяротным<ref>Schiebinger, Londa (1993). ''Nature'sNature’s Body. Gender in the Making of Modern Science''. Boston: Beacon Press. page 68</ref>.
 
У пачатку 1900-х гг. грудное выкормліванне пачалі разглядаць негатыўна ў заходніх грамадствах, асабліва ў [[Канада|Канадзе]] і [[ЗША]]. Яно разглядалася як нешта нізкакласнае і некультурнае<ref name=naoo>{{cite book |title=The One Best Way?: Breastfeeding History, Politics, and Policy in Canada |first=Tasnim |last=Nathoo |first2=Aleck |last2=Ostry |publisher=Wilfrid Laurier Univ. Press |year=2009 |isbn=978-1-55458-171-9}}</ref>. Гэта супала са з'яўленнемз’яўленнем больш дасканалых сумесей для дзіцячага харчавання ў сярэдзіне XIX ст., пашырэнне іх выкарыстання паскорылася пасля [[Другая сусветная вайна|Другой сусветнай вайны]]. З 1960-х гг., грудное гадаванне перажыло адраджэнне, якое працягваецца з 2000-х гг., хоць негатыўнае стаўленне да практыкі ўсё яшчэ трымалася да 1990-х гг.<ref name=naoo/>
 
== Механізм утварэння малака ==
| right=1
}}
Не ўсе ўласцівасці [[жаночае малако|жаночага малака]] добра вывучаны, але склад яго [[пажыўныя рэчывы|пажыўных рэчываў]] з'яўляеццаз’яўляецца адносна стабільным. Грудное малако вырабляецца з пажыўных рэчываў у сістэме [[кровазварот]]у маці і запасаў яе цела. Грудное малако мае самую правільную колькасць [[тлушч]]у, [[цукар|цукру]], [[вада|вадкасці]] і [[бялок|бялку]], якая неабходна для росту і развіцця дзіцяці<ref name=HHS />.
 
Склад жаночага малака ў перыяд [[лактацыя|лактацыі]] змяняецца ў залежнасці ад перыяду лактацыі, часу сутак і нават ад пачатку да канца кожнага кармлення. Утрыманне некаторых кампанентаў, напрыклад, водарастваральных вітамінаў (аскарбінавай, нікацінавай кіслот, тыяміну, рыбафлавіну, пірыдаксіну) да пэўнай ступені залежыць ад рэжыму харчавання маці. Утрыманне іншых кампанентаў, напрыклад, жалеза, не залежыць ад дыеты [[маці]]. Паколькі грудное выкормліванне выкарыстоўвае ў сярэднім 500 дадатковых [[калорыя|калорый]] у дзень, гэта дапамагае маці пахудзець пасля родаў<ref>{{cite journal |author=Dewey KG, Heinig MJ, Nommsen LA |title=Maternal weight-loss patterns during prolonged lactation |journal=Am. J. Clin. Nutr. |volume=58 |issue=2 |pages=162–6 |year=1993 |month=August |pmid=8338042}}</ref>. Якасць груднога малака можа быць моцна пагоршана [[Тытунекурэнне|тытунекурэннем]], [[Алкагольныя напоі|алкагольнымі напоямі]], {{нп3|Кафеінавыя напоі|кафеінавымі напоямі|ru|Caffeinated drink}}, {{нп3|Марыхуана|марыхуанай|ru|Марихуана}}, {{нп3|метамфетамін|метамфетамінамі|ru|Метамфетамин}}, [[гераін]]ам і [[метадон]]ам<ref>{{cite web | url=http://www.health-e-learning.com/content/view/32/63/ | location = Queensland, Australia | publisher = Health e-Learning | date=2006 November | title=Social drugs and breastfeeding | author=Fisher D}}</ref>. Тым не менш, Амерыканская акадэмія педыятрыі абвяшчае, што «тытунекурэнне маці не з'яўляеццаз’яўляецца супрацьпаказаннем да груднога выкормлівання»<ref name="Gartner_2005" />.
 
== Кармленне па патрабаванні ==
Паколькі менавіта апетыт дзіцяці вызначае сутачную выпрацоўку малака ў маці, [[СААЗ|Сусветнай арганізацыяй аховы здароўя (СААЗ)]]<nowiki/>рэкамендуецца прапаноўваць грудзі ў адказ на сігналы, якія падае само дзіця. Гэта называецца кармленнем па патрабаванні. Кармленне па патрабаванні заснавана на тым, што дзіця прыкладваюць да грудзей кожны раз, калі яно неяк праявіць сваё жаданне пасмактаць. Кармленне не абмяжоўваюць ні па працягласці, ні па колькасці кармленняў у суткі.
 
Спецыялісты СААЗ рэкамендуюць працягваць натуральнае выкормліванне да двух гадоў або больш. Пры гэтым да 6 месяцаў рэкамендавана выключна грудное кармленне, пасля 6 месяцаў  — разам з прыкормам, пасля года малако маці рэкамендуецца як дадатковае харчаванне<ref name="Save_2012">{{cite web|url=http://www.savethechildren.org/atf/cf/%7B9def2ebe-10ae-432c-9bd0-df91d2eba74a%7D/STATE-OF-THE-WORLDS-MOTHERS-REPORT-2012-FINAL.PDF|title= Nutrition in the First 1,000 Days: State of the World’s Mothers, 2012 |accessdate=October 26, 2013}}</ref><ref name="Kramer_2002">{{cite journal |author=Kramer MS, Kakuma R |title=Optimal duration of exclusive breastfeeding |journal=Cochrane Database Syst Rev |volume= |issue=1 |pages=CD003517 |year=2002 |pmid=11869667 |doi=10.1002/14651858.CD003517 |editor1-last=Kramer |editor1-first=Michael S}}</ref><ref name="Baker_2003">{{cite journal |author=Baker R |title=Human milk substitutes. An American perspective |journal=Minerva Pediatr |volume=55 |issue=3 |pages=195–207 |year=2003 |pmid=12900706}}</ref><ref name="Agostoni_2003">{{cite journal |author=Agostoni C, Haschke F |title=Infant formulas. Recent developments and new issues |journal=Minerva Pediatr. |volume=55 |issue=3 |pages=181–94 |year=2003 |month=June |pmid=12900705}}</ref><ref>{{cite journal |author=Awatef M, Olfa G, Imed H, ''et al.'' |title=Breastfeeding reduces breast cancer risk: a case-control study in Tunisia |journal=Cancer Causes Control |volume=21 |issue=3 |pages=393–7 |year=2010 |month=March |pmid=19921444 |doi=10.1007/s10552-009-9471-3}}</ref>. Лекары тлумачаць гэта выключнай важнасцю [[жаночае малако|груднога малака]] для фарміравання [[імунітэт]]у, правільнай работы ўнутраных органаў, развіцця шкілета і кальцыфікавання карэнных зубоў<ref>http://apps.who.int/gb/archive/pdf_files/WHA54/ra54id4.pdf</ref><ref>http://web.archive.org/20090518052526/apps.who.int/gb/ebwha/pdf_files/WHA58/WHA58_32-ru.pdf</ref>. Акрамя гэтага, працяглае грудное выкормліванне станоўча ўплывае на здароўе маці<ref name="Outcomes of Breastfeeding versus Formula Feeding">http://www.llli.org/docs/Outcomes_of_breastfeeding_June_2007.pdf</ref>.
 
У адпаведнасці з прынцыпамі т. зв. [[натуральнае бацькоўства|натуральнага бацькоўства]], у першыя тыдні пасля нараджэння дзіцяці паводзіны як маці, так і яе дзіцяці павінны быць заснаваны на інстынктах. Згодна з гэтай канцэпцыяй, паводзіны павінны быць наступнымі: маці дае малому грудзі пры першых прыкметах турботы. Малы бярэ грудзі для таго, каб задаволіць смагу, голад, заснуць, расслабіцца, супакоіцца, адчуць блізкасць маці. Маці не адмаўляе малому ў грудзях, калі яны патрэбны дзіцяці, такім чынам, немаўля атрымлівае магчымасць стымуляваць паўнацэнную лактацыю. На працягу першых дзён жыцця нованароджанае дзіця можа нават «вісець» на грудзях, павольна пасмоктваючы іх у дрымоце. Пачуццё яднання з маці, адчуванне яе цяпла і паху дапамагаюць яму адаптавацца ў новым, незнаёмым свеце. Асабліва важныя начныя прыкладанні, з 3 да 8 гадзін. Пры падазрэнні на недахоп малака маці можа часцей карміць малога, звяртаючы ўвагу на тое, каб у гэты прамежак у дзіцяці было 2-3 прыкладанні.
Кармленне дзіцяці «па патрабаванні» (часам называюць «па першаму піску»), азначае, кармленне, калі дзіця праяўляе прыкметы [[голад]]у ці неспакою. Нованароджаныя немаўляты звычайна выказваюць сігнал на кармленне кожныя 1-3 гадзіны (у выніку атрымліваецца 8-12 разоў у суткі) на працягу першых двух-чатырох тыдняў<ref name=cpmc>[http://www.cpmc.org/services/pregnancy/information/breastfeeding-frequency.html Breastfeeding Frequency] from California Pacific Medical Center. Retrieved June 2012.</ref>.
 
Дзіцячыя патрэбы пры смактанні розныя. Нягледзячы на тое, што смактальныя патрэбы дзеці задавальняюць у асноўным падчас кармленняў, іншым могуць спатрэбіцца дадатковыя пасмоктванні грудзей неўзабаве пасля кармлення, хоць яны не з'яўляюццаз’яўляюцца сапраўды галоднымі. Немаўляты могуць таксама імкнуцца пасмактаць, калі яны сумуюць, напалоханыя або адчуваюць боль<ref name=Marasco>{{cite journal |author = Marasco L|title=Common breastfeeding myths |url=http://www.llli.org/llleaderweb/LV/LVAprMay98p21.html |date=1998 Apr-May|journal=Leaven |volume=34 |issue=2 |pages=21–24 |accessdate=2009-09-21}}</ref>.
[[Файл:Lactancia 9 meses.jpg|250px|міні|злева|Маці корміць 9-месячнае дзіця ў басейне]]
Суцяшэнне і задавальненне смактальных патрэб на грудзях — гэта прыродная, натуральная рэч. [[Пустышка|Пустышкі]] (соскі) могуць быць заменай у час адсутнасці маці. Сярод іншых прычын часцей прыкладваць дзіця да грудзей — гэта прафілактыка праблем шчэлепа-тваравага развіцця, падаўжэнне лактацыйнай аменарэі, стымуляцыя выпрацоўкі дастатковага запасу малака для груднога гадавання<ref name=Marasco/>.
 
=== Дыета падчас груднога гадавання ===
Жанчыны, якія кормяць грудзьмі, павінны быць асцярожным з тым, што яны ядуць і п'юцьп’юць, бо некаторыя рэчывы могуць перадавацца дзіцяці праз грудное малако. Гэтак жа, як падчас цяжарнасці, кормячыя жанчыны павінны пазбягаць рыбы з высокім утрыманнем ртуці, а таксама абмяжоўваць колькасць рыбы з меншым утрыманнем ртуці<ref>{{cite journal | author = Myers GJ, Thurston SW, Pearson AT, Davidson PW, Cox C, Shamlaye CF, Cernichiari E, Clarkson TW | title = Postnatal exposure to methyl mercury from fish consumption: a review and new data from the Seychelles Child Development Study | journal = Neurotoxicology | volume = 30 | issue = 3 | pages = 338–49 | year = 2009 | pmid = 19442817 | pmc = 2743883 | doi = 10.1016/j.neuro.2009.01.005 }}</ref>. Калі жанчына ўжывае алкаголь, невялікая колькасць яго можа перадацца дзіцяці праз грудное малако. Спіртазмяшчальнае грудное малако, як было паказана, мае згубны ўплыў на развіццё [[маторыка|маторыкі]] дзіцяці<ref>{{cite journal | author = Little RE, Anderson KW, Ervin CH, Worthington-Roberts B, Clarren SK | title = Maternal alcohol use during breast-feeding and infant mental and motor development at one year | journal = NEJM | volume = 321 | issue = 7 | pages = 425–30 | year = 1989 | pmid = 2761576 | doi = 10.1056/NEJM198908173210703 }}</ref>. Ужыванне [[кафеін]]у павінна быць зведзена да не больш чым 300 міліграм (ад аднаго да трох кубкаў звычайнай кавы) у дзень для жанчын, якія кормяць грудзьмі, а лішак кафеіну ў грудным малацэ можа выклікаць раздражняльнасць і занепакоенасць у немаўлят<ref>[https://plusmama.ru/dietologija-i-grudnoe-vskarmlivanie/racion-mamy-pri-grudnom-vskarmlivanii/ Дыета пры грудным гадаванні]</ref>. Пры ўжыванні ў звычайных паўсядзённых колькасцях, кафеін лічыцца сумяшчальным з грудным кармленнем паводле {{нп3|Амерыканская акадэмія педыятрыі|Амерыканскай акадэміі педыятрыі|en|American Academy of Pediatrics}}<ref>{{cite journal | author = Howard CR, Lawrence RA | title = Breast-feeding and drug exposure | journal = Obstet Gynecol Clin North Am | volume = 25 | issue = 1 | pages = 195–217 | year = 1998 | pmid = 9547767 | doi = 10.1016/S0889-8545(05)70365-X }}</ref>.
 
Маці, якія кормяць грудзьмі і занепакоеныя хімічным уздзеяннем {{нп3|Бісфенол А|бісфенолу А|ru|Бисфенол А}}, павінны ведаць, што ён можа перадацца праз грудное малако іх дзіцяці. Каб пазбегнуць шкоднага ўплыву рэчыва ці паменшыць яго, ім трэба абмяжоўваць у сваім рацыёне некаторыя прадукты і карэктаваць свае пакупніцкія звычкі<ref>{{cite journal | author = Sun Y, Irie M, Kishikawa N, Wada M, Kuroda N, Nakashima K | title = Determination of bisphenol a in human breast milk by HPLC with column-switching andfluorescence detection | journal = Biomedical Chromatography | volume = 18 | issue = 8 | pages = 501–507 | year = 2004 | pmid = 15386523 | doi = 10.1002/bmc.345 }}</ref><ref>{{cite journal | author = Ye X, Kuklenyik Z, Needham LL, Calafat AM | title = Measuring environmental phenols and chlorinated organic chemicals in breast milk using automated on-line column-switching–high performance liquid chromatography–isotope dilution tandem mass spectrometry | journal = Journal of Chromatography B | volume = 831 | issue = 1–2 | pages = 110–115 | year = 2006 | pmid = 16377264 | doi = 10.1016/j.jchromb.2005.11.050 }}</ref>.
 
=== Адлучэнне ===
{{нп3|Адлучэнне||en|Weaning}} — гэта працэс далучэння немаўляці да цвёрдай ежы і скарачэнне выпітага груднога малака. Немаўля лічыцца цалкам адлучаным, калі яно больш зусім не атрымлівае груднога малака. Большасць млекакормячых спыняюць вытворчасць [[Ферменты|фермента]] {{нп3|лактаза||ru|Лактаза}} ў канцы адлучэння, і набываюць {{нп3|непераноснасць лактазы||ru|Непереносимость лактозы}}. Лічбы адрозніваюцца, але ва ўсім свеце, людзі губляюць каля 75-95 % узроўню лактазы ад нараджэння да ранняга дзяцінства, і назіраецца бесперапыннае зніжэнне ўзроўню лактазы ў ходзе жыцця. Тым не менш, распаўсюджанасць вагаецца ў шырокіх межах сярод этнічных груп. Ацэнкі вар'іруюццавар’іруюцца ад 2 да 5 % у людзей з Паўночнай Еўропы да амаль 100 % у дарослых азіятаў і амерыканскіх індзейцаў. Чарнаскурыя і яўрэі-[[ашкеназы]] маюць распаўсюджанасць 60-80 %, а лацінаамерыканцы маюць распаўсюджанасць 50-80 %<ref>{{cite journal | author = Swagerty DL, Walling AD, Klein RM | title = Lactose intolerance | journal = Am Fam Physician | volume = 65 | issue = 9 | pages = 1845–50 | date = May 2002 | pmid = 12018807 | url = http://www.aafp.org/afp/20020501/1845.html }}</ref><ref name="Bulhões_2007">{{cite journal | author = Bulhões AC, Goldani HA, Oliveira FS, Matte US, Mazzuca RB, Silveira TR | title = Correlation between lactose absorption and the C/T-13910 and G/A-22018 mutations of the lactase-phlorizin hydrolase (LCT) gene in adult-type hypolactasia | journal = Brazilian Journal of Medical and Biological Research | volume = 40 | issue = 11 | pages = 1441–6 | year = 2007 | pmid = 17934640 | doi = 10.1590/S0100-879X2007001100004 }}</ref>.
 
У чалавека псіхалагічныя фактары, якія задзейнічаны ў працэсе адлучэння, маюць вырашальнае значэнне для здароўя маці і дзіцяці, яны таксама закранаюць пытанні блізкасці і асобнасці, вельмі важныя на гэтым этапе<ref>{{cite journal |doi=10.1080/00754179708254541 |author=Daws, Dilys |title=The perils of intimacy: Closeness and distance in feeding and weaning |journal=Journal of Child Psychotherapy |volume=23 |issue=2 |pages=179–199 |date=August 1997 }}</ref>.
 
У мінулым {{нп3|бромакрыптын||ru|Бромокриптин}} шырока прызначалі ў некаторых краінах для зніжэння {{нп3|Нагрубанне грудзей|нагрубання грудзей|en|Breast engorgement}}, з якім сутыкаюцца многія жанчыны падчас адлучэння. Зараз гэта робіцца толькі ў выключных выпадках, бо выклікае частыя пабочныя эфекты, а меркаваная медыцынская карысць не дае вялікай перавагі над магчымасцю сур'ёзныхсур’ёзных праблем, якая не можа быць выключана<ref>{{cite web |author=U.S. Food and Drug Administration |title=FDA moves to end use of bromocriptine for postpartum breast engorgement |url=http://www.fda.gov/bbs/topics/ANSWERS/ANS00594.html |archiveurl=http://web.archive.org/web/20071223043815/http://www.fda.gov/bbs/topics/ANSWERS/ANS00594.html |date=1994-08-17 |archivedate=2007-12-23 |accessdate=2009-09-22}}</ref>. Іншыя прэпараты, такія як {{нп3|кабергалін||en|Cabergoline}}, {{нп3|лізурыд||en|Lisuride}} або супрацьзачаткавыя таблеткі, могуць часам выкарыстоўвацца для падаўлення лактацыі.
 
== Арганізацыя кармлення ==
З добрымі помпавымі прыладамі, асабліва ў першыя 12 тыдняў, калі малако ўтвараецца і выдзяляецца лягчэй, можна вырабляць досыць малака, каб карміць дзіця так доўга, колькі маці жадае.
 
Як правіла, рэкамендуецца не выкарыстоўваць бутэльку для кармлення дзіцяці як мінімум да 4-6 тыдняў, найлепшым шляхам атрымання матчынага малака з'яўляеццаз’яўляецца непасрэднае смактанне з грудзей<ref name="Eisenberg_1989">{{cite book | author = Arlene Eisenberg | title = What to Expect the First Year | publisher = Workman Publishing Company |year=1989 | isbn = 0-89480-577-0}}</ref>. Паколькі смактанне з бутэлькі патрабуе менш намаганняў, немаўляты могуць страціць сваё жаданне смактаць з грудзей. Гэта называецца ''блытаніна саскоў''. Каб пазбегнуць гэтага пры кармленні сцэджаным грудным малаком, першыя 4-6 тыдняў рэкамендуецца даваць грудное малако іншымі спосабамі, напрыклад, з лыжкі, або кубачка. Акрамя таго, пажадана, каб сцэджаным малаком кармілі іншыя карміцелькі, акрамя маці, каб яна асацыявалася выключна з прамым грудным выкормліваннем, а бутэлькі і іншыя сродкі кармлення — з яе памочнікамі.
 
З паляпшэннем якасці малакаатсосаў, многія жанчыны здольныя вярнуцца да працы ў той час, калі яшчэ кормяць сваіх дзяцей выключна грудным малаком, таму што могуць сцэджваць малако ў працоўны час. Жанчыны таксама могуць пакінуць сваіх дзяцей пад апеку іншых для адпачынку ці ў час працяглых паездак, пры гэтым пакідаючы для немаўляці запас груднога малака. Гэта можа быць вельмі зручным для маці<ref>{{cite web|last=Sears|first=Dr. W|title=Ask Dr. Sears: Leaving Baby for Vacation|url=http://www.parenting.com/article/ask-dr-sears-leaving-baby-for-vacation}}</ref>.
 
Некаторыя жанчыны аддаюць сваё сцэджанае грудное малако іншым, альбо непасрэдна, альбо праз {{нп3|Банк жаночага малака|банкі малочнага малака|en|Human milk bank}}. Хоць гістарычна выкарыстанне [[карміцелька|карміцелек]] было звычайнай з'явайз’явай, некаторым жанчынам не падабаецца ідэя кармлення свайго дзіцяці малаком іншай жанчынай; іншыя цэняць магчымасць даць іх дзіцяці перавагу груднога малака, няхай і чужога. Кармленне сцэджаным сваім ці донарскім грудным малаком — найлепшы выбар кармлення для неданошаных дзяцей<ref name="Spatz_2006">{{cite journal |author=Spatz D |title=State of the science: use of human milk and breast-feeding for vulnerable infants |journal=J Perinat Neonatal Nurs |volume=20 |issue=1 |pages=51–5 |year=2006 |pmid=16508463 |doi=10.1097/00005237-200601000-00017}}</ref>. Перадача некаторых [[Вірусныя захворванні|вірусных захворванняў]] праз грудное малако можа быць папярэджана шляхам [[Пастэрызацыя|пастэрызацыі]]<ref name="pmid11847831">{{cite journal |author=Tully DB, Jones F, Tully MR |title=Donor milk: what's in it and what's not |journal=J Hum Lact |volume=17 |issue=2 |pages=152–5 |year=2001 |pmid=11847831 |doi= 10.1177/089033440101700212|url=http://jhl.sagepub.com/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=11847831}}</ref>.
 
=== Змяшанае выкормліванне ===
Сумеснае ці калектыўнае грудное выкормліванне ({{lang-en|Shared breastfeeding}}) — гэта арганізацыя кармлення такім чынам, што групу дзяцей кормяць некалькі жанчын папераменна. Лічыцца, што раней такая форма гадавання была распаўсюджана па ўсім свеце, але дагэтуль яна захавалася толькі ў некаторых краінах [[Афрыка|Афрыкі]].
 
Вызначана, што сумеснае кармленне з'яўляеццаз’яўляецца фактарам рызыкі для [[ВІЧ]]-інфіцыравання ў дзяцей груднога ўзросту<ref>{{cite news | author = Alcorn K | title = Shared breastfeeding identified as new risk factor for HIV | publisher = {{нп3|aidsmap||en|Aidsmap}} |date=2004-08-24 | url = http://www.aidsmap.com/en/news/72E08565-12B7-43CF-A71E-7A57292B30DF.asp | accessdate = 2007-04-10 }}</ref>. Жанчына, якая корміць грудзьмі чужое дзіця, называецца [[карміцелька]]. Сумеснае грудное гадаванне можа часам вызываць негатыўную рэакцыю ў {{нп3|англасфера|англасферы|ru|Англосфера}}<ref>[http://www.guardian.co.uk/g2/story/0,,1983285,00.html Guardian Unlimited: Not your mother'smother’s milk]</ref>. Амерыканская актывістка фемінізму {{нп3|Джэніфер Баўмгарднер||en|Jennifer Baumgardner}} пісала пра свой вопыт з такой з'явайз’явай у [[Горад Нью-Ёрк|Нью-Ёрку]]<ref>{{нп3|Джэніфер Баўмгарднер||en|Jennifer Baumgardner}}, ''Breast Friends'', [http://www.babble.com/content/articles/features/personalessays/baumgardner/breastfriends/ Babble], 2007</ref>.
 
=== Рэлактацыя ===
Рэлактацыяй называецца працэс аднаўлення лактацыі жанчынай, якая раней карміла грудзьмі<ref>{{кніга|адказны=[[Сусветная арганізацыя аховы здароўя|World Health Organization]]|загаловак=Relactation. A review of experience and recommendations for practice|месца=Geneva|спасылка=http://www.ennonline.net/pool/files/ife/who-chs-cah-98-14-relactation-document.pdf|год=1998}}</ref>. Для рэлактацыі неабходна рэгулярная (пажадана кожныя тры гадзіны або часцей) стымуляцыя грудзей смактаннем дзіцяці або сцэджваннем. Гэта выклікае павышэнне ўзроўню пралактыну ў крыві ў жанчыны, разрастанне залозавай тканкі грудзей. У выніку пачынае выпрацоўвацца малако. Калі малако рэгулярна выдаляецца з грудзей, яго выпрацоўка паступова павялічваецца. Апісаны выпадкі, калі рэлактавалі жанчыны ў постменапаўзе, напрыклад, бабулі, якім па нейкай прычыне даводзілася прыкладаць да грудзей унукаў<ref>{{cite journal| author=Slome C.| title=Non-puerperal lactation in grandmothers.| year=1956| month=лістапад| journal=Journal of Pediatrics| volume=49| issue=5| pages=550-552| pmid=13368016}}</ref><ref>Hornmann E. Breastfeeding an adopted baby and relactation. 2006</ref>.
 
Падобным працэсам з'яўляеццаз’яўляецца працэс наладжвання кармлення грудзьмі прыёмнага дзіцяці жанчынай, якая ніколі не карміла грудзьмі. У сітуацыях, калі малака яшчэ не дастаткова, жанчыне могуць парэкамендаваць выкарыстоўваць {{нп3|Сістэма дакорму каля грудзей|сістэму дакорму каля грудзей|ru|Система докорма у груди}}.
 
=== Індукаваная лактацыя ===
=== Вакцынацыя маці падчас кармлення грудзьмі ===
 
У аглядным артыкуле, апублікаваным у часопісе {{нп3|Pediatrics||en|Pediatrics (journal)}}, даныя з 2001 па 2012 г. былі прааналізаваны, каб вылучыць якую-небудзь праблему бяспекі для вакцынацыі маці падчас кармлення грудзьмі. {{нп3|Амерыканская акадэмія педыятрыі||en|American Academy of Pediatrics}} (ААП) прыйшла да высновы, што для жанчын гэта атрыманне амаль усіх вакцын падчас кармлення сваіх дзяцей. У даследаванні таксама ўстаноўлена, што ахоўны імунітэт маці, атрыманы з дапамогай вакцынацыі супраць [[слупняк]]у, [[дыфтэрыя|дыфтэрыі]], [[коклюш]]у і [[грып]]у можа перадавацца дзіцяці, і што грудное гадаванне можа зніжаць узровень запалення пасля імунізацыі дзяцей. Выключэннем з'яўляюццаз’яўляюцца вакцыны [[натуральная воспа|воспы]] і [[жоўтая ліхаманка|жоўтай ліхаманкі]], якія павялічваюць рызыку немаўлят, у якіх развіваюцца [[вірусы|вірус]] {{bt-bellat||Vaccinia}} і [[энцэфаліт]]. Ва ўсіх астатніх выпадках ААП рэкамендуе жанчынам карміць грудзьмі пасля вакцынацыі<ref name=breastfedvaccine>{{cite news|title=Many Drugs Found Safe for Breast-Feeding Mothers|author=Winslow, Ron|url=http://online.wsj.com/article/SB10001424127887324906304579035050801549032.html?mod=rss_Health|newspaper=Wall Street Journal|date=26 August 2013|accessdate=2 September 2013}}</ref><ref name=breastfeddrug>{{cite journal|last1=Sachs|first1=Hari Cheryl|last2=Committee on Drugs|title=The Transfer of Drugs and Therapeutics Into Human Breast Milk: An Update on Selected Topics|journal=Pediatrics|volume=132|issue=3|pages=e796-e809|year=2013|publisher=The American Academy of Pediatrics|doi=10.1542/peds.2013-1985|pmid=23979084}}</ref>.
 
=== Сіндром раптоўнай дзіцячай смерці ===
Грудное гадаванне спрыяе зніжэнню рызыкі экстрэмальнага [[атлусценне|атлусцення]] ў дзяцей<ref>{{cite journal |author=Armstrong J, Reilly JJ |title=Breastfeeding and lowering the risk of childhood obesity |journal=Lancet |volume=359 |issue=9322 |pages=2003–4 |year=2002 |pmid=12076560 |doi=10.1016/S0140-6736(02)08837-2}}</ref>. Ахоўны эфект груднога гадавання з атлусценнем паказваецца паслядоўным, хоць і невялікім, у многіх даследаваннях, і, здаецца, павялічваецца з працягласцю груднога гадавання<ref name=AHRQ2007/><ref name=WHO2007/><ref>{{cite journal |author=Arenz S, Rückerl R, Koletzko B, von Kries R |title=Breast-feeding and childhood obesity--a systematic review |journal=Int. J. Obes. Relat. Metab. Disord. |volume=28 |issue=10 |pages=1247–56 |year=2004 |pmid=15314625 |doi=10.1038/sj.ijo.0802758}}</ref>.
 
Даследаванне таксама паказала, што немаўляты, якія знаходзіліся на штучным гадаванні ў раннім дзяцінстве, часцей дапіваюць бутэльку або кубак у канцы маленства чым тыя, што знаходзіліся на грудным гадаванні. «Штучнае гадаванне, незалежна ад тыпу малака, адрозніваецца ад кармлення каля грудзей у яго ўплыве на самарэгуляцыю спажывання малака ў немаўлят.» Паводле вынікаў даследавання, гэта можа быць звязана з адным з трох магчымых фактараў, у тым ліку, што падчас кармлення з бутэлечкі, бацькі могуць заахвочваць дзіця дапіваць бутэльку да канца, тады як падчас кармлення грудзьмі, у немаўляці натуральна развіваецца самарэгуляванне спажывання малака<ref>{{cite journal |author=Li R, Fein SB, Grummer-Strawn LM |title=Do infants fed from bottles lack self-regulation of milk intake compared with directly breastfed infants? |journal=Pediatrics |volume=125 |issue=6 |pages=e1386–93 |date=June 2010 |pmid=20457676 |doi=10.1542/peds.2009-2549}}</ref>. Даследаванне, праведзенае ў «Today'sToday’s Pediatrics» звязвае ранейшае ўвядзенне цвёрдай ежы ў якасці прыкорму для дзяцей на штучным гадаванні з тым, што да 3-гадовага ўзросту гэтыя дзеці будуць цярпець ад атлусцення. Так не бывае, калі прыкорм дзецям даецца на фоне груднога выкормлівання<ref>{{cite news| url=http://yourlife.usatoday.com/fitness-food/diet-nutrition/story/2011/02/Child-obesity-linked-to-formula-early-start-on-solids/43348260/1?csp=34news&utm_source=feedburner&utm_medium=feed&utm_campaign=Feed%3A+usatoday-NewsTopStories+%28News+-+Top+Stories%29 | work=USA Today | title=Most Popular E-mail Newsletter}}</ref>.
 
=== Алергічныя захворванні (атапія) ===
 
=== Некратычны энтэракаліт у неданошаных дзяцей ===
{{нп3|Некратычны энтэракаліт||en|Necrotizing enterocolitis}} (НЭК) з'яўляеццаз’яўляецца востым запаленчым захворваннем у кішачніку немаўлят. Вынікам могуць стаць [[некроз]] або смерць кішачнай тканкі. Гэта ў асноўным сустракаецца пры [[Неданошанае дзіця|заўчасных родах]]. У адным даследаванні 926 неданошаных дзяцей, НЭК развіўся ў 51 немаўляці (5,5 %). Смяротнасць пры некратычным энтэракаліце склала 26 %. Было ўстаноўлена што НЭК у 6-10 разоў часцей сустракаецца ў дзяцей, якіх кармілі выключна штучна, і ў 3 разы часцей сустракаецца ў дзяцей, якіх кармілі сумессю груднога малака і штучных сумесей, у параўнанні з выключна грудным гадаваннем. У немаўлят, народжаных пасля 30 тыдняў, НЭК у 20 разоў часцей сустракаецца ў дзяцей, выкармленых выключна штучна<ref name="pmid1979363">{{cite journal |author=Lucas A, Cole TJ |title=Breast milk and neonatal necrotising enterocolitis |journal=Lancet |volume=336 |issue=8730 |pages=1519–23 |year=1990 |pmid=1979363 |doi=10.1016/0140-6736(90)93304-8}}</ref>. У 2007 г. мета-аналіз чатырох выпадкова кантраляваных даследаванняў знайшоў «невялікую статыстычна значную сувязь» паміж грудным кармленнем і зніжэннем рызыкі НЭК<ref name=AHRQ2007/>.
 
=== Іншыя доўгатэрміновыя эфекты для здароўя ===
 
=== Сувязь з інтэлектам ===
Даследаванні паказалі, што грудное гадаванне ў немаўлят звязана з вышэйшым узроўнем [[інтэлект]]у ў далейшым жыцці. Магчымая сувязь паміж грудным кармленнем і інтэлектам не ясная. У аглядзе 2007 года для {{нп3|Агенства па даследваннях аховы здароўя і якасці||en|Agency for Healthcare Research and Quality}} адзначаецца, што не знойдзена «ніякай сувязі паміж грудным кармленнем ў даношаных дзяцей і кагнітыўнымі функцыямі»<ref name=AHRQ2007/>, а ў 2006 г., {{нп3|праспектыўнае кагортнае даследаванне||ru|Prospective cohort study}}, аналіз пар родных братоў і сясцёр і {{нп3|мета-аналіз||ru|Мета-анализ}} дапамаглі прыйсці да высновы, што «Грудное гадаванне мае малы ўплыў ці ўвогуле не ўплывае на інтэлект у дзяцей»<ref name="pmid17020911">{{cite journal |author=Der G, Batty GD, Deary IJ|title=Effect of breast feeding on intelligence in children: prospective study, sibling pairs analysis, and meta-analysis|journal=BMJ |volume=333 |issue=7575|page=945 |year=2006 |pmid=17020911|doi=10.1136/bmj.38978.699583.55 |pmc=1633819}}</ref>. Даследчыкі выявілі, што «вялікая частка назіранай сувязі паміж грудным гадаваннем і кагнітыўным развіццём з'яўляеццаз’яўляецца вынікам умяшання {{нп3|Няўлічаны фактар|няўлічанага фактара|en|Confounding}} матчынага [[інтэлект]]у»<ref name="pmid17020911"/>.
 
Аднак агляд 2007 года для [[Сусветная арганізацыя аховы здароўя|СААЗ]] «мяркуе, што грудное гадаванне звязана з павелічэннем пазнавальнага развіцця ў дзяцінстве». У аглядзе таксама гаворыцца, што «пытанне заключана ў тым, ці звязваць такі эфект з уласцівасцямі самога груднога малака, ці з больш цеснай сувяззю паміж маці і немаўлём, якая спрыяе інтэлектуальнаму развіццю»<ref name=WHO2007/>. Даследаванне 2005 года з выкарыстаннем даных пра 2 734 роднасныя пары ў межах {{нп3|Нацыянальнае падоўжанае даследаванне здароўя падлеткаў|Нацыянальнага падоўжанага даследавання здароўя падлеткаў|ru|National Longitudinal Study of Adolescent Health}} забяспечыла пераканаўчыя доказы прычыннай сувязі паміж грудным кармленнем і інтэлектам<ref name="pmid16336548">{{cite journal |author=Evenhouse E, Reilly S|title=Improved estimates of the benefits of breastfeeding using sibling comparisons to reduce selection bias |journal=Health Serv Res |volume=40 |issue=6 Pt 1 |pages=1781–802 |year=2005 |pmid=16336548|doi = 10.1111/j.1475-6773.2005.00453.x |pmc=1361236}}</ref>.
 
У іншым даследаванні, азначаным як «найбуйнейшае рандамізаванае даследаванне, што калі-небудзь праводзіліся ў галіне лактацыі чалавека», і якое праводзілася паміж 1996 і 1997 г. у радзільных дамах і [[паліклініка]]х [[Беларусь|Беларусі]], вывучалася выпадковае атрыманне або не атрыманне груднога кармлення, якое праводзілся па ўзоры {{нп3|Бальніца, добразычлівая да дзіцяці|бальніц, добразычлівых да дзіцяці|ru|Baby Friendly Hospital Initiative}}<ref name="pmid18458209">{{cite journal |author=Kramer MS, Aboud F, Mironova E, ''et al.'' |title=Breastfeeding and child cognitive development: new evidence from a large randomized trial |journal=Arch Gen Psychiatry |volume=65 |issue=5 |pages=578–84 |year=2008 |pmid=18458209 |url=http://archpsyc.ama-assn.org/cgi/content/full/65/5/578 |doi=10.1001/archpsyc.65.5.578}}</ref>. З 13 889 дзяцей, народжаных у пэўных бальніцах і паліклініках у 2002—2005 гг., у тых, хто быў народжаны ў медыцынскіх установах, якія падтрымлівалі ініцыятыву заахвочвання груднога гадавання, ​​[[Каэфіцыент інтэлекту|IQ]] быў на 2.9-7.5 пункты вышэй (што з'яўляеццаз’яўляецца значным павышэннем)<ref name="pmid18458209"/>. Паколькі (сярод іншых чыннікаў) рандамізаванае даследаванне павінна кантраляваць уплыў мацярынскага IQ, аўтары прыйшлі да высновы ў артыкуле 2008 года, што даныя «даюць пераканаўчыя доказы, што доўгае і выключна грудное гадаванне паляпшае дзіцячае кагнітыўнае развіццё»<ref name="pmid18458209"/>. Далейшыя даследаванні ў 2013 г. падтрымалі гэтую тэорыю<ref>{{cite news |author=Taylor, Justin Q. |title=The First 1,000 Days Define the Rest of Our Lives: New Infant Nutrition Research |url=http://publichealthreport.wordpress.com/2013/06/10/the-first-1000-days-define-the-rest-of-our-lives-new-infant-nutrition-research/ |newspaper=Public Health Report |date=10 June 2013 |accessdate=19 June 2013}}</ref>. Адно з даследаванняў 2013 года [[тамаграфія]]й паказала, што дзеці на грудным гадаванні адчуваюць 15-34 % узмацненне развіцця белага рэчыва мозга<ref>{{cite journal |author=Deoni SC, Dean DC, Piryatinsky I, ''et al.'' |title=Breastfeeding and early white matter development: A cross-sectional study |journal=Neuroimage |volume=82C |issue= |pages=77–86 |date=May 2013 |pmid=23721722 |doi=10.1016/j.neuroimage.2013.05.090|pmc=3777218}}</ref>.
 
==== Генетычныя даследаванні ====
У 2007 г. А. Каспі і іншыя апублікавалі даследаванне «Мадэрацыя ўздзеяння груднога гадавання на IQ па генетычнай зменлівасці ў метабалізме тлустых кіслот». Аўтары адзначаюць, што ў цяперашні час існуе пагадненне ў навуковай супольнасці, што і генетычныя, і экалагічныя фактары даюць некаторы эфект сукупна, а не паасобку. Гэты факт натхніў іх паспрабаваць знайсці ген, які патлумачыў бы добра вядомую з'явуз’яву таго, што дзеці на грудным гадаванні маюць больш высокі IQ. У сваім даследаванні яны выявілі, што немаўляты з пэўнай версіяй гена {{нп3|FADS2||en|FADS2}} прадэманстравалі IQ у сярэднім на 7 пунктаў вышэй, калі былі на грудным гадаванні, у параўнанні з немаўлятамі з менш распаўсюджанай версіяй гена, якія не паказалі ніякіх паляпшэнняў пры грудным гадаванні<ref name="pmid17984066">{{cite journal |author=Caspi A, Williams B, Kim-Cohen J, ''et al.'' |title=Moderation of breastfeeding effects on the IQ by genetic variation in fatty acid metabolism |journal={{нп3|Proceedings of the National Academy of Sciences|Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A.|ru|Proceedings of the National Academy of Sciences}} |volume=104 |issue=47 |pages=18860–5 |year=2007 |pmid=17984066 |doi=10.1073/pnas.0704292104 |pmc=2141867}}</ref>. FADS2 уплывае на метабалізм поліненасычаных [[тлушчы|тлустых кіслот]], выяўленых у грудным малацэ, напрыклад, {{нп3|Доказагексаенавая кіслата|доказагексаенавай кіслаты|ru|Докозагексаеновая кислота}} і [[Арахідонавая кіслата|арахідонавай]] кіслот, якія, звязаныя з раннім развіццём мозга<ref name="pmid17984066"/>. Па словах даследчыкаў «іх вынікі пацвярджаюць ідэю, што пажыўная каштоўнасць груднога малака дае адрозненні, якія бачныя ў чалавечым IQ, але гэта не простая ўсё-ці-нічога сувязь, бо яна залежыць у некаторай ступені ад генетычнай структуры кожнага немаўляці»<ref>{{cite news |author=Paddock C|title=IQ boost from breastfeeding linked to common gene |url=http://www.medicalnewstoday.com/articles/87775.php |newspaper=Medical News Today |date=6 November 2007 |accessdate=20 September 2009}}</ref> і, «далейшае расследаванне, якое паўторыць і растлумачыць гэтае спецыфічнае ўзаемадзеянне генатыпу і асяроддзя, з'яўляеццаз’яўляецца апраўданым»<ref name="pmid17984066"/>. Тым не менш, спроба паўтарыць гэта даследаванне ў 5934 васьмігадовымі дзяцьмі не атрымалася<ref name="pmid20644632">{{cite journal | author = Steer CD, Davey Smith G, Emmett PM, Hibbeln JR, Golding J | title = FADS2 polymorphisms modify the effect of breastfeeding on child IQ | journal = PLoS ONE | volume = 5 | issue = 7 | pages = e11570 | year = 2010 | pmid = 20644632 | pmc = 2903485 | doi = 10.1371/journal.pone.0011570 | url = | editor1-last = Penha-Goncalves | editor1-first = Carlos }}</ref><ref>http://www.bio.davidson.edu/COurses/genomics/2008/Lau/IQgene.html</ref>.
 
== Значэнне груднога выкормлівання для жанчын ==
[[File:Zanzibar 31.JPG|thumb|250px|[[Занзібар]]ская жанчына корміць дзіця]]
 
Грудное гадаванне з'яўляеццаз’яўляецца эканамічна эфектыўным спосабам кармлення дзіцяці, які забяспечвае харчаванне для дзіцяці па маленькай цане для маці. Частае і выключна грудное гадаванне, як правіла, затрымлівае вяртанне фертыльнасці праз {{нп3|Метад лактацыйнай аменарэі|лактацыйную аменарэю|ru|Метод лактационной аменореи}}, хоць грудное кармленне з'яўляеццаз’яўляецца недасканалым сродкам [[кантрацэпцыя|кантролю над нараджальнасцю]]. Падчас груднога кармлення дабратворныя [[гармоны]] вырабляюцца ў арганізме маці<ref name=CDC /> і мацярынскі інстынкт становіцца мацней<ref name=HHS />. Грудное гадаванне магчыма на працягу ўсёй [[цяжарнасць|цяжарнасці]], але ў цэлым вытворчасць малака будзе зніжана ў нейкі момант<ref>{{cite journal | author = Feldman S | title = Nursing Through Pregnancy | journal = New Beginnings | volume = 17 | issue = 4 | pages = 116–118, 145 | publisher = La Leche League International |date=July–August 2000 | url = http://www.lalecheleague.org/NB/NBJulAug00p116.html | accessdate = 2007-03-15}}</ref>. Дзеці, якіх не кормяць грудзьмі маюць амаль у шэсць разоў больш шанцаў памерці ва ўзросце аднаго месяца, чым дзеці, якія атрымліваюць па крайняй меры, некаторую колькасць груднога малака<ref>WHO «strategic directions for improving the health and development of children and adolescents», WHO/FCH/CAH/02.21, Geneva: Department of Child and Adolescent Health and Development, World Health Organization.</ref>.
 
=== Матчына замілаванасць ===
 
=== Страта вагі ===
Паколькі тлушчы, назапашаныя падчас цяжарнасці, выкарыстоўвацца для вытворчасці малака, працягванне груднога гадавання па меншай меры да 6 месяцаў можа дапамагчы маці пахудзець<ref>{{cite web |url=http://www.foxnews.com/health/2012/08/03/benefits-breastfeeding/|title=Benefits of breastfeeding|accessdate= Sep 27, 2012 |last=Zuckerbrot|first=Tanya| publisher=http://www.foxnews.com}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.dietingdirection.com/can-breastfeeding-help-you-lose-weight/|title=Can Breastfeeding Help You Lose Weight|accessdate= September 27, 2012 |last=|first=| publisher=Health News}}</ref><ref name=Dewey>{{cite journal |author=Dewey K, Heinig M, Nommsen L |title=Maternal weight-loss patterns during prolonged lactation |journal=Am J Clin Nutr |volume=58 |issue=2 |pages=162–6 |year=1993 |pmid = 8338042}}</ref>. Тым не менш, страта вагі моцна вар'іруевар’іруе сярод жанчын, якія кормяць дзіця грудным малаком; маніторынг дыет і павелічэнне колькасці і інтэнсіўнасці фізічных практыкаванняў з'яўляюццаз’яўляюцца больш надзейнымі спосабамі пахудання<ref name=Lovelady>{{cite journal |author=Lovelady C, Garner K, Moreno K, Williams J |title=The effect of weight loss in overweight, lactating women on the growth of their infants |journal=N Engl J Med |volume=342 |issue=7 |pages=449–53 |year=2000 |pmid=10675424 | doi = 10.1056/NEJM200002173420701}}</ref>. Агляд 2007 года для {{нп3|Агенства па даследваннях аховы здароўя і якасці||en|Agency for Healthcare Research and Quality}} даводзіць, што «Уплыў груднога гадавання на вяртанне маці ў дацяжарную вагу быў нязначны, а ўплыў груднога гадавання на пасляродавую страту вагі быў незразумелым»<ref name=AHRQ2007/>.
 
==== Змены, звязаныя з гестацыяй ====
Драматычныя змены адбываюцца ў абмене рэчываў і складзе цела цяжарнай жанчыны, калі яна выконвае патрабаванні, якія прадугледжваюць патрэбнасці ў харчаванні плода, што расце ў ёй, і метабалізму на дваіх. Напярэдадні лактацыі, у маці назапашваецца некаторая колькасць [[Тлушчавая тканка|вісцаральнага тлушчу]], але большасць яго захоўваецца ў выглядзе падскурнага тлушчу ў сцёгнах, руках, ягадзіцах, і грудзях<ref name=Villamor>{{cite journal |author=Villamor E, Cnattingius S |title=Interpregnancy weight change and risk of adverse pregnancy outcomes: a population-based study |journal=Lancet |volume=368 |pages=1164–1170 |year=2006 |doi=10.1016/S0140-6736(06)69473-7 |issue=9542 |pmid=17011943}}</ref>. Гэты зрух ва ўтрыманні тлушчу прыводзіць да павелічэння вытворчасці [[інсулін]]у, {{нп3|інсулінарэзістэнтнасць|інсулінарэзістэнтнасці|ru|Инсулинорезистентность}}, і ўзроўня ліпідаў, якія цыркулююць у арганізме маці. Даследаванні паказалі, што гестацыйнае павелічэнне вагі можа спрыяць ускладненням падчас родаў, і гэта з'яўляеццаз’яўляецца самым надзейным фактарам у прагназаванні ўтрымання вагі пасля родаў<ref>Cedergren M. Effects of gestational weight gain and body mass index on obstetric outcome in Sweden. Int J Gynaecol Obstet 2006;93:269 −74.</ref>. У цэлым, чым большая вага, якую жанчына набірае падчас цяжарнасці, тым больш вагі яны захоўваюць пасля родаў.
Меры, накіраваныя на стрымліванне набору вагі ў час цяжарнасці ў Злучаных Штатах і іншых краінах мелі неадназначныя вынікі ў зніжэнні прагнозу пасляродавай вагі<ref>{{cite journal | author = Polley BA, Wing RR, Sims CJ | year = 2002 | title = Randomized controlled trial to prevent excessive weight gain in pregnant women | url = | journal = Int J Obes Relat Metab Disord | volume = 26 | issue = 11| pages = 1494–502 | doi = 10.1038/sj.ijo.0802130 | pmid = 12439652 }}</ref>.
 
Нядаўняе прызнанне ўплыву прагназуемага набору пасляродавай вагі прынесла ўсплёск ў галіне аналізу даных. На самай справе, доля ЗША жанчын, якія набіраюць вагу празмерна падчас цяжарнасці расце. У 2005 г. 20,6 % атрымалі 18,2 кг, верхнюю мяжу, рэкамендаваны Інстытутам Медыцыны<ref>{{cite journal | author = Martin JA, Hamilton BE, Sutton PD ''et al.'' | year = 2007 | title = Births: final data for 2005 | url = | journal = National Vital Statistics Reports | volume = 56 | issue = | pages = 1–104 }}</ref>. Рэкамендаванае павелічэнне вагі падчас цяжарнасці вар'іруеццавар’іруецца ў залежнасці ад мацярынскай дацяжарнай вагі. {{нп3|Інстытут Медыцыны||ru|Institute of Medicine}} ўстанавіў прынцыпы, па якіх жанчынам з недастатковай вагой ([[Індэкс масы цела|ІМЦ]] менш 18,5), прапануецца набраць 13-18 кг, жанчынам з нармальнай вагой (ІМЦ 18,5-24,9) рэкамендуецца набраць 11-16 кг; тым, хто мае залішнюю вагу (ІМЦ 25-29,9) прапанавалі набіраць 7-11 кг, а тым, хто пакутуе атлусценнем I тыпу (ІМЦ 30-34.9) рэкамендуецца набіраць 5-9 кг<ref>Committee to Reexamine IOM Pregnancy Weight Guidelines, Food and Nutrition Board, and Board on Children, Youth and Families. Weight gain during pregnancy: Reexamining the guidelines. Institute of Medicine and National Research Council. http://www.nap.edu. Accessed 30 November 2011.</ref>. Гэтыя рэкамендацыі з'яўляюццаз’яўляюцца зменнымі і прызначаны для інфармавання [[акушэр]]аў у доглядзе цяжарных жанчын. Экстрэмальныя поспехі ў наборы вісцаральнага тлушчу могуць павысіць у жанчын рызыку сардэчна-сасудзістых і глікемічных расстройстваў у больш познім узросце.
 
==== Пасляродавыя змены ====
Пасля нараджэння тлушчавыя запасы, створаныя падчас цяжарнасці, расшчапляюцца, каб быць засвоенымі праз лактацыю. Некаторыя даследчыкі вывучылі сувязь паміж працягласцю лактацыі і пасляродавай зменай вагі і знайшлі мноства зыходаў. Увогуле, было выяўлена, што доўгае выключна грудное гадаванне звязана з падвышанай стратай вагі, асабліва калі павышэнне вагі пры гестацыі таксама кантралявалася, а пасля родаў жанчына сочыць за якасцю, колькасцю і каларыйнасцю харчавання<ref>Kac G, Benicio MH, Velasquez-Melendez G, Valente JG, Struchiner CJ. Breastfeeding and postpartum weight retention in a cohort of Brazilian women" ''Am J Clin Nutr'' 2004;79:487-493.</ref>.
 
Дыетычнае харчаванне і расход энергіі ўплываюць на тое, колькі масы жанчыны губляюць з [[лактацыя]]й. Калі харчаванне з'яўляеццаз’яўляецца лёгка даступным, жанчыны кампенсуюць ўзрослыя патрабаванні энергіі за кошт павелічэння спажывання і зніжэння расходу энергіі, а не мабілізацыі тлушчавых запасаў. Мабілізацыя тлушчу, здаецца, павялічваецца пасля першых 3 месяцаў пасля родаў, адлюстроўваючы змены ў гарманальных эфектах лактацыі на матчыным апетыце, паколькі частата кармленняў немаўляці памяншаецца<ref>{{cite journal | author = Brewer MM, Bates MR, Vannoy LP | year = 1989 | title = Postpartum changes in maternal weight and body fat depots in lactating vs nonlactating women | url = | journal = Am J Clin Nutr | volume = 49 | issue = 2| pages = 259–265 | pmid = 2916446 }}</ref>. Некаторыя даныя сведчаць аб тым, што някормячыя маці, якія на працягу першых двух месяцаў пасля родаў спажываюць ад 600 да 800 менш калорый, чым кормячыя маці і страчвалі істотна больш вагі. Ад 3 да 6 месяцаў пасля родаў, аднак, страта вагі сярод кормячых жанчын істотна ўзрасла<ref>{{cite journal | author = Sadurskis A, Kabir N, Wager J, Forsum E | year = 1988 | title = Energy [[Метабалізм|metabolism]], {{нп3|Будова цела|body composition|en|Body composition}}, and milk production in healthy Swedish women during lactation | url = | journal = Am J Clin Nutr | volume = 48 | issue = 1| pages = 44–49 | pmid = 3389329 }}</ref>. Гэтыя вынікі дазваляюць выказаць здагадку, што ў раннім пасляродавым перыядзе, жанчыны ў развітых краінах, якія добра харчуюцца, маюць тэндэнцыю да павелічэння спажывання энергіі і/або паменшанай фізічнай актыўнасці, каб задаволіць энергетычныя патрэбы лактацыі, у той час як праз 3 месяцы, кормячыя жанчыны, больш верагодна, мабілізуюць тлушчавыя запасы.
 
Падоўжныя даследаванні з выкарыстаннем таўшчыні скурнай зморшчыны і МРТ сканаванне [[тлушчавая тканка|тлушчавай сканкі]] падчас цяжарнасці і ў перыяд лактацыі нязменна паказваюць назапашванне тлушчу ў сцёгнавых і ягадзіцавых абласцях падчас цяжарнасці, з мабілізацыяй з гэтых раёнаў пасля родаў<ref>Sohlstrom A, Forsum E. Changes in adipose tissue volume and distribution during reproduction in Swedish women as assessed by magnetic resonance imaging" ''Am J Clin Nutr'' 1995;61:287-295.</ref><ref>{{cite journal | author = Kramer FM, Stunkard AJ, Marshall KA, McKinney S, Liebschutz J | year = 1993 | title = Breast-feeding reduces maternal lower-body fat | url = | journal = J Am Diet Assoc | volume = 93 | issue = 4| pages = 429–433 | doi = 10.1016/0002-8223(93)92289-A | pmid = 8454811 }}</ref>. Гэтыя даследаванні таксама паказалі, што кармленне грудзьмі звязана са скарачэннем падскурных тлушчавых адкладаў і агульнай масы цела.
 
* {{нп3|метабалічны сіндром||ru|Метаболический синдром}}<ref>[http://www.naturalnews.com/028646_brstfeeding_metabolic_syndrome.html Longer duration of breastfeeding reduces risk of metabolic syndrome for the mom] {{ref-en}}</ref><ref name=Ram_2008>{{cite pmid|18191796}}</ref><ref name=Gunderson_2010>{{cite pmid| 19959762}}</ref>
* [[рак малочнай залозы|рак малочнай залозы]]<ref name=CDC3>{{артыкул|загаловак=Breastfeeding | выдаўніцтва=Centers for Disease Control and Prevention | url=http://www.cdc.gov/breastfeeding/ }}</ref>, {{нп3|рак яечніка||ru|Рак яичника}} і {{нп3|карцынома эндаметрыя||ru|Карцинома эндометрия}}<ref name=Gartner_2005 /><ref name=AHRQ2007/><ref name=Rosenblatt>{{cite journal |author=Rosenblatt K, Thomas D |title=Prolonged lactation and endometrial cancer. WHO Collaborative Study of Neoplasia and Steroid Contraceptives |doi=10.1093/ije/24.3.499 |journal=Int J Epidemiol |volume=24 |issue=3 |pages=499–503 |year=1995 |pmid=7672888}}</ref><ref name=Newcomb>{{cite journal |author=Newcomb P, Trentham-Dietz A |title=Breast feeding practices in relation to endometrial cancer risk, USA |journal=Cancer Causes Control |volume=11 |issue=7 |pages=663–7 |year=2000 |pmid = 10977111 |doi=10.1023/A:1008978624266}}</ref>.
* Пасляродавыя [[крывацёк]]і<ref name=Chua />.
 
==== Паўночная Амерыка ====
[[File:Percentage of any and exclusive breastfeeding months since birth among US infants born in 2008.png|thumb|250px|Працэнт любога і выключна груднога гадавання па месяцах з моманту нараджэння сярод немаўлят, народжаных у ЗША ў 2008 годзе]]
Элізабэт Болдуін кажа ў працы «Працяглае грудное гадаванне і закон» ({{lang-en|Extended Breastfeeding and the Law}}): «Паколькі наша культура мае тэндэнцыі да разгляданне грудзей, як сексуальнага аб'ектааб’екта, для людзей бывае цяжка зразумець, што грудное выкормліванне з'яўляеццаз’яўляецца натуральным спосабам выхавання дзяцей»<ref name="Baldwin_2001">{{cite journal | author = Baldwin EN | title = Extended Breastfeeding and the Law | journal = Breastfeeding Abstracts | volume = 20 | issue = 3 | pages = 19–20 | year = 2001 | url = https://www.llli.org/law/lawextended.html }}</ref>. У заходніх краінах, такіх як [[Злучаныя Штаты Амерыкі]], [[Канада]] і [[Вялікабрытанія]], падоўжанае грудное выкормліванне з'яўляеццаз’яўляецца актам табу. Цяжка атрымаць дакладную інфармацыю і статыстычныя дадзеныя аб пашырэнні груднога гадавання ў гэтых краінах з-за збянтэжанасці маці<ref name=Reamer />. Маці, якія кормяць даўжэй, чым дазваляе сацыяльная норма часам хаваюць гэты факт ад усіх, акрамя вельмі блізкіх членаў сям'ісям’і і сяброў. Гэта называецца «шафавае кармленне» ({{lang-en|closet nursing}})<ref name=Reamer />. У даследаванні, апублікаваным у часопісе «Journal of Tropical Pediatrics», 24 % амерыканскіх і канадскіх маці, якія кармілі грудзьмі да 6 месяцаў, адчувалі сацыяльную варожасць у адносінах да іх. Гэта колькасць вырасла да 42 %, калі маці карміла пасля 1 года. Акрамя таго, 10 % маці адчувалі збянтэжанасць, калі іх дзеці з добрымі здольнасцямі да вербальных зносін паведамлялі іншымі, што яшчэ смокчуць [[малако]]<ref name=Reamer />.
 
У [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] кармленне грудзьмі пасля 1 года жыцця лічыцца ''падоўжаным грудным кармленнем'', і ў адрозненне ад рэкамендацый СААЗ, {{нп3|Амерыканская акадэмія педыятрыі||en|American Academy of Pediatrics}} заявіла ў 1997 г., што, «Грудное гадаванне павінна працягвацца, па меншай меры, у першы год жыцця і за яго межамі да тых часоў, пакуль на гэта маецца ўзаемнае жаданне маці і дзіцяці»<ref name=Gartner_2005/><ref name="Stein_2004"/>.
 
У Злучаных Штатах у цэлым, у адпаведнасці са справаздачай {{нп3|Цэнтры па кантролі і прафілактыцы захворванняў ЗША|цэнтраў па кантролі і прафілактыцы захворванняў|ru|Центры по контролю и профилактике заболеваний США}}, 43 % дзяцей не знаходзяцца на грудным гадаванні да 6 месяцаў і 22,4 % не знаходзяцца на грудным гадаванні да 12 месяцаў, пры тым, што працягласць кармлення вар'іруеццавар’іруецца паміж штатамі<ref name=CDC2>{{cite web | title=Breastfeeding: Data: Report Card 2010| work=U.S. Center for Disease Control and Prevention| url=http://www.cdc.gov/breastfeeding/data/reportcard2.htm | accessdate=2011-03-08}}</ref>.
 
Працэнт дзяцей у ЗША, якіх кармілі грудзьмі да 6 месяцаў, вырас з 34,2 % у 2000 г. да 43,5 % у 2006 г., а працэнт тых, каго дакармілі на 12 месяцаў, вырасла з 15,7 % у 2000 г. да 22,7 % у 2006 г. Мэтай дзяржаўнай праграмы ЗША {{нп3|Праграма Здаровыя людзі|Здаровыя людзі 2010|en|Healthy People program}} было мець не менш за 60 % немаўлят выключна на грудным выкормліванні на працягу 3 месяцаў і 25 % — на працягу 6 месяцаў, але гэтая мэта да гэтага часу не дасягнута<ref name=HP2010>{{cite web | title=Healthy People 2010 : Maternal, Infant, and Child Health| work=U.S. Department of Health and Human Services| url=http://www.healthypeople.gov/2010/Data/midcourse/html/focusareas/FA16TOC.htm| accessdate=2011-03-08}}</ref>.
 
У Злучаных Штатах у даследаванні, апублікаваным Цэнтрамі па кантролі і прафілактыцы захворванняў паказаў, што 75 % маці пачыналі грудное гадаванне. Тым не менш, да 6 месяцаў гэты паказчык знізіўся да 43 % і было ўсяго 22 % кормячых праз год. Гэты паказчык вар'іраваўсявар’іраваўся па ўсёй краіне, ад амаль 90 % пачаўшых кармленне грудзьмі ў штаце Юта да 52,5 % у штаце Місісіпі. {{нп3|Закон аховы здароўя||en|Health law}} ў цяперашні час патрабуе ад працадаўцаў прадастаўляць кормячым маці перапынкі і асабістую прастору, каб карміць сваіх дзяцей<ref>[http://www.nytimes.com/2010/09/28/health/research/28childbirth.html «Childbirth: Breast-Feeding Ends by 6 Months for Many»] article by Roni Caryn Rabin in ''[[The New York Times]]'' September 27, 2010, accessed September 28, 2010 {{ref-en}}</ref>.
 
Вядома некалькі выпадкаў у [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]], калі дзеці былі аднятыя ад маці, таму што [[ЗША|Амерыканскі]] суд або дзяржаўныя ўстановы выявілі працяглае грудное гадаванне недарэчным.
У 2000 г. у [[Штат Ілінойс|Ілінойсе]] дзіця было вызвалена ад апекі маці пасля таго як суддзя пастанавіў, што дзіця можа пацярпець эмацыйную шкоду ад таго, што яго доўга не адлучаюць ад грудзей. Дзіця было пазней вернута да маці, а суддзя адмяніў заключэнне ў неналежным выкананні абавязкаў<ref name="Baldwin_2001" />.
 
Органамі сацыяльнай службы ў [[Штат Каларада|Каларада]] 5-гадовае дзіця было адабрана ад маці, таму што яна ўсё яшчэ корміць грудзьмі, але суд абавязаў дзіця вярнуць да сваёй сям'ісям’і адразу<ref name="Baldwin_2001" />.
 
==== Гвінея-Бісау ====
У [[Філіпіны|Філіпінах]] правілы і палажэнні [[Малочны кодэкс, Філіпіны|Малочнага кодэксу]] для вытворцаў патрабуюць, што грудное гадаванне варта заахвочваць для немаўлят ва ўзросце да 2 гадоў і болей. Тым жа кодэксам забаронена рэкламаваць дзіцячыя сумесі або заменнікі груднога малака, прызначаныя для немаўлят і маленькіх дзяцей, якім яшчэ не споўнілася 24 месяцы<ref>http://pcij.org/blog/wp-docs/ao2006-0012.pdf</ref>. На практыцы, аднак, апытанне 2008 года СААЗ, паказала, што ў сярэднім маці на Філіпінах кормяць грудзьмі сваіх немаўлят да 14-месячнага ўзросту, а ў сельскай мясцовасці прыкладна да 17 месяцаў. Амаль 58 % маці, апытаных па ўсёй краіне, кармілі дзяцей да года і 34,2 % — да двух гадоў<ref>http://www.who.int/nutrition/databases/infantfeeding/countries/phl.pdf</ref>.
 
У 2012 г. было аб'яўленааб’яўлена, што ўводзяцца змены ў ранейшыя заканадаўчыя акты, якія звужаюць перыяд прымяненне Малочнага кодэкса, у прыватнасці, памяншаецца тэрмін дзеяння абмежаванняў рэкамендацый супраць ужывання штучных прадуктаў дзіцячага харчавання для дзяцей з ранейшых 36 месяцаў да 6 месяцаў ад моманту нараджэння. Таксама здымаюцца абмежаванні выкарыстання штучных малочных прадуктаў у надзвычайных сітуацыях, напрыклад, гэта тычыцца маці, якія пакутуюць ад інваліднасці, бо цяпер яны могуць карыстацца заменнікамі малака замест прыцягнення іншых жанчын у якасці карміліц.
 
Заканадаўча ўстаноўлены перыяд для маці, якія кормяць грудзьмі, з аплатнага стаў неаплатным, таксама знята забарона для вытворцаў штучных малочных прадуктаў раздаваць бясплатныя ўзоры іх прадукцыі ў сістэме аховы здароўя<ref>{{cite news|url=http://opinion.manilastandardtoday.com/2012/06/04/an-alarming-house-bill/|title=An alarming House bill|date=June 4, 2012|author=Rita Linda V. Jimeno|newspaper=[[The Manila Standard]]}}</ref><ref>{{cite web|url=http://congress.gov.ph/download/basic_15/HB00714.pdf|title=Fifteenth Congress : House Bill No. 715|publisher={{нп3|Палата прадстаўнікоў Філіпін|House of Representatives of the Philippines|en|House of Representatives of the Philippines}}}}</ref>.
{{цытата|Неспрыяльныя наступствы для здароўя адлучэння дзіцяці ад грудзей да або падчас ранняга дзяцінства добра дакументаваны для краін трэцяга свету, такіх як [[Гвінея-Бісау]], дзе дзеці, якія ўжо не былі на грудным гадаванні ва ўзросце 12-35 месяцаў, мелі ў 3,5 разы больш высокі ўзровень смяротнасці, чым у іх аднагодак, якіх працягвалі карміць грудзьмі<ref name=Colletto>{{cite journal |author=Colletto, Priscilla Young |title=Beyond Toddlerhood: The Breastfeeding Relationship Continues |journal=LEAVEN |volume=34 |issue=1 |pages=3–5 |year=1998 }}</ref>}}
 
Лоўрэнс Грумер-Строўн ({{lang-en|Dr. Laurence Grummer-Strawn}}), шырока вядомая ў супольнасцях, якія займаюцца даследаваннямі і прапагандай груднога выкормлівання<ref>[http://www.who.int/nutrition/topics/seminar_26Feb2013_DrGrummerStrawn/en/index.html WHO | Dr Laurence Grummer-Strawn] {{ref-en}}</ref>, заўважыў, што грудное гадаванне з'яўляеццаз’яўляецца ахоўным супраць [[дыярэя|дыярэйных захворванняў]] і іншых інфекцый, і што на грудным гадаванні дзеці ва ўзросце ад 12 да 36 месяцаў у [[Інданезія|Інданезіі]] маюць значна большы сярэдні абхват рукі, чым дзеці, адлучаныя ў раннім ўзросце. Ён таксама адзначыў, што захворванне ад недаядання ў грудных інданезійскіх дзяцей сустракаецца на 3-5 % радзей, чым звычайна сустракаецца ў ранне-адлучаных дзяцей. У адным даследаванні, дзеці на штучным выкормліванні часцей ў 2-3 разы хварэлі на значныя захворванні (маюцца на ўвазе {{нп3|сярэдні атыт||ru|Средний отит}}, захворванні ніжніх аддзелаў [[дыхальная сістэма|дыхальнай сістэмы]], моцныя [[ваніты]] ці [[дыярэя]], і любыя хваробы, якія патрабуюць шпіталізацыі)<ref name=Reamer />. У традыцыйных чалавечых грамадствах, недахоп пажыўных рэчываў, якіх не хапае ў грудным малацэ, такіх як [[жалеза]], [[цынк]], і {{нп3|вітамін B12||ru|Витамин B12}}, дапаўняўся праз {{нп3|пераджаванне||ru|Premastication}} і кармленне мясам дзяцей<ref name=Pelto>{{cite journal | author = Pelto GH, Zhang Y, Habicht JP | title = Premastication: the second arm of infant and young child feeding for health and survival? | journal = Matern Child Nutr | volume = 6 | issue = 1 | pages = 4–18 | year = 2010 | pmid = 20073131 | doi = 10.1111/j.1740-8709.2009.00200.x }}</ref><ref name="pmid16456417">{{cite journal | author = Krebs NF, Westcott JE, Butler N, Robinson C, Bell M, Hambidge KM | title = Meat as a first complementary food for breastfed infants: feasibility and impact on zinc intake and status | journal = J. Pediatr. Gastroenterol. Nutr. | volume = 42 | issue = 2 | pages = 207–14 | year = 2006 | pmid = 16456417 | doi = 10.1097/01.mpg.0000189346.25172.fd }}</ref>.
 
==== Псіхалагічныя эфекты ====
[[Файл:Stamp of Moldova 261.gif|250px|left|міні|Паштовая марка Малдовы да Міжнароднага года сям'ісям’і]]
[[Файл:Jugando a dar el pecho.jpg|250px|міні|Дзеці на грудным выкормліванні, якія падраслі, часта пераймаюць маці і «кормяць» сваіх лялек]]
У працы «Час адвучыць» ({{lang-en|A Time to Wean}}), {{нп3|Кэці Дэтвайлер||en|Kathy Dettwyler}} гаворыцца, што «заходнія прамыслова развітыя грамадствы могуць кампенсаваць некаторыя (але не ўсё) імуналагічныя перавагі груднога гадавання з дапамогай антыбіётыкаў, вакцын і палепшанай санітарыі. Але фізічнае, пазнавальныя, і эмацыйныя патрэбы маленькага дзіцяці захоўваюцца»<ref name=Dettwyler>{{cite journal |author=Dettwyler, Katherine A. |title=A Time to Wean |journal=Breastfeeding Abstracts |volume=14 |issue=1 |pages=3–4 |year=1994 }}</ref>. Многія дзеці, якія былі на грудным гадаванні ў раннія гады дзяцінства, выкарыстоўваць малако ў якасці пяшчотнага, блізкага моманту ў зносінах са сваімі маці<ref name=Reamer />. У ходзе абследавання 152 маці ў 1974 г., 17 % сказалі, што бяспека, якую іх малыя атрымліваюць праз падоўжанае грудное гадаванне, дапамагла ім стаць больш незалежнымі, 14 % сказалі, што пашыранае грудное гадаванне стварыла моцную сувязь паміж маці і дзіцем, і 14,6 % сказалі, што падоўжанае грудное гадаванне ўмацавала іх мацярынскія здольнасці. Чатыры маці сказалі, што яны адчувалі празмерную залежнасць дзіцяці, а адна маці лічыла сваё дзіця бедным людаедам<ref name=Reamer />. Доктар Штайн адзначаў: «Маці ў маёй практыцы, якая карміла грудзямі 2 дзяцей да 2 гадоў, патлумачыла, што яна мае магчымасць даць пільную ўвагу кожнаму дзіцяці некалькі разоў у дзень падчас кармлення грудзьмі. Яе дзеці ведалі, што ў яе заўсёды быў час для такіх момантаў кожны дзень. Гэты час быў таксама важны для маці для адпачынку і рэлаксацыі. Для многіх малых на грудным выкормліванні грудзі выконваюць тую ж функцыю, як любімая коўдра або мяккія цацкі ў забеспячэнні камфорту і пачуцця бяспекі».
 
Адным з важных пытанняў працяглага груднога гадавання з'яўляеццаз’яўляецца здольнасць маці і дзіцяці адасобіцца адно ад аднаго. Некаторыя кажуць, што імкненне да працяглага груднога выкормлівання паходзіць ад няздольнасці маці адпусціць сваё дзіця<ref name="Stein_2004"/>. Болдуін абвяргае гэтую заяву, бо лічыць дзіця тым суб'ектамсуб’ектам, які вырашае тэрміны адлучэння ад грудзей, бо вельмі цяжка прымусіць дзіця да смактання грудзей.
 
== Складанасці груднога выкормлівання ==
[[Image:20081208 Mary Rose Tully with a 17-day old patient at UNC Hospital (503p).jpg|250px|thumb|right|Вядомы кансультант па грудному выкормліванню {{нп3|Мэры Роўз Талі||en|Mary Rose Tully}} з 17-дзённым немаўлём.]]
 
У той час як грудное гадаванне з'яўляеццаз’яўляецца натуральнай чалавечай дзейнасцю, цяжкасці і ўскладненні не з'яўляюццаз’яўляюцца рэдкасцю. Прыкладванне дзіцяці да грудзей як мага хутчэй пасля нараджэння дапамагае пазбегнуць шматлікіх праблем, у тым ліку {{нп3|мастыт|мастыту|ru|Мастит}}<ref>[http://www.betterhealth.vic.gov.au/bhcv2/bhcarticles.nsf/pages/Breastfeeding_dealing_with_mastitis?open Breastfeeding — dealing with mastitis] {{ref-en}}</ref>. Палітыка {{нп3|Амерыканская акадэмія педыятрыі|Амерыканскай акадэміі педыятрыі|en|American Academy of Pediatrics}} па грудному выкормліванню кажа: «Варта адкласці ўзважванне, вымярэнне, купанне, медыцынскія і прафілактычныя працэдуры, пакуль не адбудзецца першае<ref>Маецца на ўвазе самае першае кармленне пасля родаў.</ref> кармленне грудзьмі»<ref name="Gartner_2005" />. Многія цяжкасці груднога гадавання могуць быць папярэджаны ці вырашаны арганізацыяй працэдур бальніц, наяўнасцю падрыхтаваных акушэрак, лекараў і персаналу бальніцы, а таксама і кансультантаў па кармленню грудзьмі<ref name="Newman_2000">{{cite book | author = Newman J | authorlink = Jack Newman (doctor) | author2 = Pitman T | title = Dr. Jack Newman's guide to breastfeeding | publisher = HarperCollins Publishers | year = 2000 | isbn = 0-00-638568-0 | url-access = registration | url = https://archive.org/details/drjacknewmansgui0000newm }}</ref>.
 
=== Міжнародныя сертыфікаваныя кансультанты па лактацыі ===
 
Міжнародныя сертыфікаваныя кансультанты па лактацыі ({{lang-en|International board certified lactation consultants (IBCLCs)}}) з'яўляюццаз’яўляюцца выдатным выбарам для дапамогі маці, якія кормяць грудзьмі. IBCLCs з'яўляюццаз’яўляюцца спецыялістамі ў галіне аховы здароўя, сертыфікаванымі ў сферы лактацыі. Яны працуюць з маці для вырашэння {{нп3|Складанасці груднога выкормлівання|праблем груднога гадавання|en|Breastfeeding difficulties}} і навучання сем'яўсем’яў і спецыялістаў у галіне аховы здароўя аб карысці груднога гадавання. Даследаванні паказваюць, што тэмпы выключна груднога гадавання, а таксама любога груднога гадавання вышэй сярод жанчын, якія мелі дзяцей у лякарнях з IBCLCs сярод персаналу<ref>[http://www.surgeongeneral.gov/library/calls/breastfeeding/executivesummary.pdf The Surgeon General'sGeneral’s Call to Action to Support Breastfeeding] {{ref-en}}</ref>.
 
=== Фізіялагічныя абмежаванні для груднога выкормлівання ===
Ёсць некалькі сітуацый, у якіх грудное гадаванне можа быць шкодным для дзіцяці, у тым ліку інфекцыі [[ВІЧ]] і вострае атручванне забруджвальнікамі навакольнага асяроддзя, такімі як [[свінец]]<ref name=Mead/>. Інстытут медыцыны паведаміў, што аперацыі на малочнай залозе, у тым ліку грудныя імплантаты або аперацыі па змяншэнню грудзей, зніжае імавернасць таго, што жанчына будзе мець дастатковую колькасць малака для кармлення грудзьмі<ref>{{cite web| url=http://www.breastimplantinfo.org/augment/brstfdg122000.html | title=Breast Surgery Likely to Cause Breastfeeding Problems| publisher=The Implant Information Project of the Nat. Research Center for Women & Families |date=February 2008}}</ref>. Даследаванні паказваюць, што жанчыны, {{нп3|непажаданая цяжарнасць|цяжарнасці якіх з'яўляюцца непажаданымі|en|Unintended pregnancy}}, радзей кормяць грудзьмі сваіх немаўлят<ref name=HP2020FP>{{cite web | title = Family Planning - Healthy People 2020 | url = http://healthypeople.gov/2020/topicsobjectives2020/overview.aspx?topicid=13 | accessdate = 2011-08-18}}</ref>.
 
=== Бар'ерыБар’еры для груднога гадавання ===
Большасць маці маюць намер карміць грудзьмі, калі іх дзіця народзіцца. Ёсць шмат рэчаў, якія адбываюцца, якія парушаюць або ўмешваюцца ў гэтыя планы. Вось толькі некаторыя з бар'ераўбар’ераў, з якімі сутыкаюцца жанчыны пры спробе карміць грудзьмі:
* Працэдуры нараджэння — аддзяленне дзіця ад маці, затрымка першага прыкладвання да грудзей, медыкаменты і спосаб родаў — усё перашкаджае натуральнаму грудному выкормліванню. Вялікая колькасць медыцынскіх устаноў не надае дастатковай увагі працэдурам і палітыкам, якія падтрымліваюць асноўныя прынцыпы наладжвання лактацыі<ref>{{cite journal | author = | title = Breastfeeding-related maternity practices at hospitals and birth centers—United States, 2007 | journal = MMWR Morb. Mortal. Wkly. Rep. | volume = 57 | issue = 23 | pages = 621–5 | date = June 2008 | pmid = 18551096 | url = http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm5723a1.htm }}</ref>;
* Арганізацыя догляду за дзецьмі — аддзяленне ад маці, асобны пакой, выкарыстанне бутэлек і сосак таксама можа перашкодзіць нармальнай арганізацыі груднога выкормлівання. Каля чвэрці ўсіх груднічкоў атрымліваюць штучны дакорм у першыя два дні жыцця<ref name="surgeongeneral.gov"/>;
* Веды і сацыяльная падтрымка:
** Асабістыя — грудное гадаванне з'яўляеццаз’яўляецца біялагічнай нормай, але ў адсутнасці вопыту догляду і няньчання жывых дзяцей (г. зн. паводзіннай гісторыі груднога выкормлівання), яно з'яўляеццаз’яўляецца страчанымі паводзінамі<ref name="Woods_2013"/>. Курсы, кнігі і асабістыя кансультацыі (прафесійныя або аматарскія) могуць быць карыснымі. Некаторыя жанчыны не хочуць карміць грудзьмі, таму што яны баяцца, што грудное выкормліванне можа негатыўна паўплываць на знешні выгляд грудзей, хоць {{нп3|мастаптоз|«апусканне» ці «правісанне» грудзей|ru|Мастоптоз}} могуць вызваць цяжарнасць, старэнне і табакапаленне. Паводле даследавання, апублікаванага {{нп3|Часопіс эстэтычнай хірургіі|Часопісам эстэтычнай хірургіі|en|Aesthetic Surgery Journal}} ў 2008 г., «ідэя, што грудное выкормліванне можа прывесці да абвісання ці памяньшэння грудзей — гэта міф». Даследаванне паказала, што кармленне грудзьмі не аказала ўплыву на жаночыя грудзі, іншыя фактары зрабілі свой уклад у абвісанне, такія як сталы ўзрост маці, колькасць яе цяжарнасцей і яе табакапаленне. Усе тры фактары могуць прывесці да змянення грудзей, але грудное выкормліванне не было ідэнтыфікавана ў якасці маркера для змены агульнага вонкавага выгляду грудзей<ref>{{cite web |url=http://www.livestrong.com/article/496659-will-my-breasts-be-ruined-after-breastfeeding/#ixzz2J73k55Hy |title=Will My Breasts Be Ruined After Breastfeeding? |author=Ireland, Jae |work=''LiveStrong.com'' |date=20 July 2011|accessdate=27 Jan 2013}}</ref>.
* Партнёрскія — Партнёры таксама не маюць ведаў па грудным гадаванні і не ўпэўненыя, якую ролю могуць адыгрываць у грудным выкормліванні.
* Медперсанал — Урачы і малодшы медыцынскі персанал маюць мала ведаў пра лактацыю і падтрымку грудного выкормлівання. Адным з асноўных пунктаў у «Звароце да {{нп3|Галоўны хірург ЗША|галоўнага хірурга ЗША|en|Surgeon General of the United States}} па дзеяннях у падтрымку груднога выкормлівання» з'яўляеццаз’яўляецца дапамога па навучанню медперсаналу па пытаннях груднога гадавання і груднога выкормлівання<ref name="pmid21886320">{{cite journal | author = Benjamin RM | title = Public health in action: give mothers support for breastfeeding | journal = Public Health Rep | volume = 126 | issue = 5 | pages = 622–3 | year = 2011 | pmid = 21886320 | pmc = 3151176 | doi = }}</ref>. Даследванні паказваюць, што жанчыны часта маюць патрэбу ў падобнай інфармацыі і падтрымцы, але гэта патрэба часта застаецца незадаволенай<ref name="Woods_2013">{{cite journal | author = Woods NK, Chesser AK, Wipperman J | title = Describing adolescent breastfeeding environments through focus groups in an urban community | journal = J Prim Care Community Health | volume = 4 | issue = 4 | pages = 307–10 | year = 2013 | pmid = 23799673 | doi = 10.1177/2150131913487380 }}</ref>.
* Працаўладкаванне — Вяртанне да працы з'яўляеццаз’яўляецца найбольш распаўсюджанай прычынай спынення груднога гадавання<ref>{{cite journal | author = Galson SK | title = Mothers and children benefit from breastfeeding | journal = Journal of the American Dietetic Association | volume = 108 | issue = 7 | page = 1106 | date = July 2008 | pmid = 18589012 | doi = 10.1016/j.jada.2008.04.028 | url = http://www.womenshealth.gov/breastfeeding/SG_081508.pdf | accessdate = 25 August 2012 }}</ref>. {{нп3|Водпуск па цяжарнасці і родах|Дэкрэтны адпачынак|ru|Отпуск по беременности и родам}} у ЗША вагаецца ў шырокіх межах, нягледзячы на {{нп3|Закон аб адпачынку па сямейных і медыцынскіх абставінах 1993 года||en|Family and Medical Leave Act of 1993}}, які забяспечвае большасць працуючых маці ва ўзросце водпускам працягласцю не менш 12 тыдняў. Многія маці вымушаны браць неаплатны адпачынак на працы, а большасць не выкарыстоўваюць гарантаваны тэрмін у поўныя дванаццаць тыдняў. Мужчыны таксама могуць выкарыстоўваць дадзены водпуск пры нараджэння ці ўсынаўленні дзіцяці. Працягласць дэкрэтнага адпачынку шырока вар'іруюццавар’іруюцца па штатах. Па выніках апошніх даследванняў арганізацыі {{нп3|Save the Children||ru|Save the Children}} розных заканадаўчых асаблівасцей па прадастаўленні адпачынкаў па мацярынству, у тым ліку права рабіць перапынкі на кармленні ў час працы, і іншыя індыкатараў быў створаны рэйтынг 36 прамысловых краін, які паказвае адносіны да падтрымкі груднога выкормлівання і жанчын, якія кормяць грудзьмі. Нарвегія паказала найлепшыя вынікі, а Злучаныя Штаты Амерыкі трапілі на апошняе месца<ref name="savethechildren.org">http://www.savethechildren.org/atf/cf/%7B9def2ebe-10ae-432c-9bd0-df91d2eba74a%7D/STATE-OF-THE-WORLDS-MOTHERS-REPORT-2012-FINAL.PDF</ref>.
* Дрэнны захоп, выкліканы няправільным пазіцыянаваннем дзіцяці на грудзях або дэфектамі развіцця ў ротавай поласці дзіцяці, можа выклікаць моцны боль у маці, і тым самым перашкодзіць грудному выкормліванню. Гэтыя праблемы, як правіла, можна выправіць (шляхам паўторнага прыкладвання або сімптамальным лячэннем дэфектаў). Адным з самых распаўсюджаных фізічных дэфектаў, якія перашкаджаюць правільнаму захопу, з'яўляеццаз’яўляецца кароткая {{нп3|вуздэчка языка||en|Frenulum of tongue}}<ref>[http://www.mamcompany.ru/articles/190/5701/ Короткая уздечка языка у ребенка и грудное вскармливание] {{ref-ru}}</ref>, яна вырашаецца хірургічным лячэннем<ref>[http://am-am.info/korotkaya-uzdechka-yazychka-u-novorozhdennyx-i-grudnoe-vskarmlivanie/ Короткая уздечка язычка у новорожденных и грудное вскармливание] {{ref-ru}}</ref>.
 
=== Сацыялагічныя фактары ===
[[File:Famille d’un Chef Camacan se préparant pour une Fête.jpg|thumbnail|right|250px|«Famille d'und’un Chef Camacan se préparant pour une Fête» («Сям'яСям’я правадыра камаканаў рыхтуецца да святкавання»). {{нп3|Жан-Батыст Дэбрэ|Жана-Батыста Дэбрэ|ru|Дебре, Жан-Батист}} паказвае жанчыну, якая корміць дзіця грудзьмі.]]
Даследчыкі выявілі некалькі сацыяльных фактараў, якія карэлююць з адрозненнямі ў распаўсюджанні і працягласці груднога гадавання сярод маці. Раса, этнічныя адрозненні, сацыяльна-эканамічны статус і іншыя фактары, як было паказана, уплываюць на выбар маці, ці карміць грудзьмі сваё дзіця і як доўга гэта працягваць. Нядаўняе даследаванне паказала, што ў сярэднім жанчыны, якія кармілі грудзьмі сваіх немаўлят мелі больш высокі ўзровень адукацыі, былі старэйшымі па ўзросту і, хутчэй за ўсё, былі белай расы<ref name="surgeongeneral.gov">{{cite journal | author = Office of the Surgeon General (US); Centers for Disease Control and Prevention (US); Office on Women's Health (US) | title = Call to Action to Support Breastfeeding | journal = Surgeon General's Call to Action | volume = | issue = | pages = | year = 2011 | pmid = 21452448 | doi = | url = http://www.surgeongeneral.gov/library/calls/breastfeeding/calltoactiontosupportbreastfeeding.pdf }} — даследаванне праводзілася ў ЗША і не ўлічвала рэгіёны свету з мінімальнай колькасцю светласкурых людзей.</ref>. Прычыны ўпарта нізкіх тэмпаў груднога гадавання сярод афра-амерыканскіх жанчын ЗША не так зразумелыя, але занятасць можа гуляць ролю. Афра-амерыканскія жанчыны, як правіла, жадаюць вярнуцца на працу раней пасля родаў, чым белыя жанчыны, і яны, хутчэй за ўсё, працуюць ва ўмовах, якія не падтрымліваюць грудное гадаванне. Хоць даследаванні паказалі, што вяртанне да працы звязана з больш раннім спыненнем груднога выкормлівання, спрыяльныя ўмовы працы могуць прыпыніць ці замарудзіць гэты працэс і дазволіць маці карміць грудзьмі больш доўгі час<ref name="surgeongeneral.gov"/>.
 
Даследаванні Дэбары Дзі выявілі, што жанчыны і дзеці, якія маюць права на ўдзел у {{нп3|Спецыяльная дадатковая праграма харчавання для жанчын, немаўлят і дзяцей у ЗША (WIC)|Спецыяльнай дадатковай праграме харчавання для жанчын, немаўлят і дзяцей у ЗША (WIC)|ru|Специальная дополнительная программа питания для женщин, младенцев и детей в США (WIC)}}, былі ў ліку тых, хто радзей пачынае грудное гадаванне. Узровень даходу можа таксама спрыяць таму, што жанчыны спыняюць кармленне грудзьмі раней. Больш высока адукаваныя жанчыны маюць больш шанцаў мець доступ да інфармацыі пра цяжкасці з грудным кармленнем, што дазваляе ім працягваць кармленне грудзьмі праз цяжкасці, а не адлучаць дзяцей занадта рана. Магчымасць мець больш доўгі пасляродавы перапынак а таксама спалучаць выхад на працу і працягванне кармленняў спрыяе больш доўгім тэрмінам ад нараджэння дзіцяці да яго адлучэння ад грудзей. Жанчыны з нізкім узроўнем даходаў маюць больш шанцаў на непажаданыя цяжарнасці<ref name="surgeongeneral.gov"/>, а маці, чые цяжарнасці з'яўляюццаз’яўляюцца непажаданымі, менш імаверна стануць карміць грудзьмі сваіх немаўлят<ref name="HP2020FP"/>.
 
=== Грудное кармленне на публіцы ===
[[File:Nursing area sign.png|thumb|250px|Знак, які паказвае на прастору для прыватнага кармлення ў музеі]]
 
У 2006 г. рэдактары амерыканскага часопіса «{{нп3|Babytalk||ru|Babytalk (magazine)}}» атрымалі шмат скарг ад чытачоў пасля размяшчэння на вокладцы жнівеньскага нумара дзіцяці, якое кормяць з голых грудзей. Нягледзячы на тое, сасок мадэлі не быў паказаны, чытачы, многія з якіх самі з'яўляюццаз’яўляюцца маці, пісалі, што вобраз быў «непрыстойны». У наступным апытанні чвэрць з 4000 чытачоў, якія адгукнуліся, аднесліся да вокладкі адмоўна. Рэдактар часопіса Сьюзан Кэйн адкаментавала: «У амерыканцаў у гэтым месцы велізарная пурытанская праслойка».
 
У ходзе апытання праведзенага ў 2004 г. {{нп3|Акадэмія харчавання і дыеталогіі|Амерыканскай дыетычнай асацыяцыі|en|Academy of Nutrition and Dietetics}} 43 % з 3719 апытаных палічыла, што жанчыны, павінны мець права карміць грудзьмі ў публічных месцах<ref>{{cite news|title=Eyeful of breast-feeding mom sparks outrage|url=http://www.msnbc.msn.com/id/14065706/ns/health-womens_health/t/eyeful-breast-feeding-mom-sparks-outrage/|accessdate=25 November 2011|date=2006-07-27|agency=Associated Press}}</ref>.
=== Стыгматызацыя груднога выкормлівання ===
 
==== Успрыманне грудзей як сексуальнага аб'ектааб’екта ====
 
Негатыўнае ўспрыманне груднога кармлення ў сацыяльных умовах прывяло некаторых жанчын адчуваць дыскамфорт падчас кармлення грудзьмі ў грамадскіх месцах<ref name="Boyer, K. 2011">Boyer, K., & Geographies of Care. (March 01, 2011). ''The way to break the taboo is to do the taboo thing'' breastfeeding in public and citizen-activism in the UK. Health and Place, 17, 2, 430—437.</ref>. Хаця многія жанчыны атрымліваюць адукацыю пра карысць для здароўя груднога гадавання, менш чым 25 % выбіраюць карміць грудзьмі сваіх дзяцей. Заходняе грамадства мае тэндэнцыю думаць пра грудзі ў сексуальным плане, а не пра іх асноўныя біялагічныя мэты — даваць харчаванне для грудных дзяцей<ref name = "Forbes_2003">{{cite journal| author = Forbes GB, Adams-Curtis LE, Hamm NR, White KB | title = Perceptions of the Woman Who Breastfeeds: The Role of Erotophobia, Sexism, and Attitudinal Variables | journal = Sex Roles | year = 2003 | volume = 49 | issue = 7/8 | pages = 379–388 | doi = 10.1023/A:1025116305434 }}</ref>. Сексуальны вобраз грудзей прымушае многіх выдаваць неспрыяльныя рэакцыі на грудное гадаванне, таму што людзі не любяць звязваць кармленне дзіцяці з сексуальным задавальненнем. Наступствы сексуалізацыі грудзей у заходняй культуры прывялі да таго, што жанчыны адчуваюць збянтэжанасць не толькі ад кармлення грудзьмі ў грамадскіх месцах, але і ў прыватных месцах<ref name = "Wolf_2008"/>. Абмежаванні ў месцах, у якіх жанчыны могуць карміць грудзьмі, а таксама негатыўныя культурныя канатацыі, звязаныя з грудным кармленнем, могуць адыграць пэўную ролю ў колькасці часу, які жанчына будзе карміць грудзьмі<ref>Harmon, A. (2005, June 7). 'Lactivists' Taking Their Cause, and Their Babies, to the Streets. The New York Times. Retrieved November 1, 2013, from http://www.nytimes.com/2005/06/07/nyregion/07nurse.html?ex=1275796800&en=0c55cf357d95bd30&ei=5088&partner=rssnyt&emc=rss&_r=0</ref>. Канчатковым вынікам з'яўляеццаз’яўляецца часты выпадак, калі жанчына адмаўляецца ад груднога гадавання і пераходзіць да бутэлькі<ref name = "Wolf_2008"/>.
 
Грамадства бачыць у паказванні грудзей сексуальнае дзеянне і не прымае грудное гадаванне на публіцы па большай частцы<ref>Battersby, S. «Understanding the Social and Cultural Influences on Breast-Feeding Today.» Journal of Family Health Care 20 (2010): 128—131. Web. 14 November 2014. <http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21053661>.</ref>. Да з'яўленняз’яўлення бутэлек і штучных сумесей традыцыйным выхадам раней было выкарыстанне [[Карміцелька|карміцелькі]] ў сітуацыі, калі маці не магла карміць грудзьмі сваё дзіця<ref>Stevens, Emily E, Thelma E Patrick and Rita Pickler. «A History of Infant Feeding.» The Journal of Perinatal Education; Advancing Normal Birth Spring (2009): 32-39. Web. 11 November 2014. <http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2684040/></ref>. У 1800-х гг., аднак, на выкарыстанне карміцелек глядзелі пагардліва і штучнае гадаванне было прыкметай багацця і статусу<ref>Stevens, Emily E, Thelma E Patrick and Rita Pickler. «A History of Infant Feeding.» The Journal of Perinatal Education; Advancing Normal Birth Spring (2009): 32-39. Web. 11 November 2014. <http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2684040/></ref>.
 
==== Матчына пачуццё віны і сораму ====
[[Файл:Lhermitte La Paye des moissonneurs.jpg|250px|міні|злева|{{нп3|Леон Аўгусцін Лерміт|Л. Лерміт|en|Léon Augustin Lhermitte}}. «Плата зборшчыкам ураджаю», 1882]]
Даследаванні паказалі, што матчына пачуццё віны і сораму часта звязана з тым, якім чынам маці корміць сваё дзіця. Гэтыя эмоцыі з'яўляюццаз’яўляюцца вынікам няздольнасці дасягнення ідэалізаванага паняцця аб тым, што значыць быць добрай маці. Калі маці з рознымі дзецьмі выкарыстоўвалі і штучнае, і грудное выкормліванні, яны часта адчуваюць сорам і/або пачуццё віны па розных прычынах. Маці, якія кормяць сваіх дзяцей з бутэлькі могуць адчуваць, што яны няўдачнікі з грудным гадаваннем<ref name=Taylor_Wallace_2012>{{cite journal | author = Taylor EN, Wallace LE | title = For Shame: Feminism, Breastfeeding Advocacy, and Maternal Guilt | journal = Hypatia | year = 2012 | volume = 27 | issue = 1 | pages = 76–98 | doi = 10.1111/j.1527-2001.2011.01238.x}}</ref>. З іншага боку, маці, якія кормяць грудзьмі, могуць адчуваць на сабе грамадскі ўплыў падчас кармлення ў грамадскіх месцах з-за сексуальных канатацый, звязаных з грудзьмі. Яны таксама могуць асцерагацца эмацыйных выпадаў за адкрытыя грудзі. Некаторыя могуць убачыць грудное гадаванне ў якасці «непрыстойнага, агіднага, жывёльнага, сексуальнага, і нават, магчыма, заганнага акта»<ref name="Forbes_2003"/>. У адказ на непрыманне груднога выкормлівання з боку грамадства, яго прыхільнікі выкарыстоўваюць масавыя кармленні, каб паказаць іншым, што не павінна быць ніякай ганьбы ў кармленні грудзьмі ў грамадскіх месцах<ref name="Boyer, K. 2011"/>. Аднак яны не могуць перамагчы сорам, які жанчына можа адчуваць, калі яна не можа карміць грудзьмі і павінна карыстацца бутэлькамі для штучных сумесей ці сцэджанага малака, каб падсілкаваць сваё дзіця. Ганьба не павінна выкарыстоўвацца ў якасці інструмента для прапаганды груднога гадавання, а жанчыны павінны мець магчымасць індывідуальна вызначаць, што ёсць добрая маці. Замест таго, каб засяродзіцца на выбары жанчыны, які яна робіць у выбары спосабу кармлення, трэба рабіць акцэнт на прадастаўленні жанчынам ведаў пра перавагі груднога гадавання, а таксама навыкі рашэння праблем для жанчын, якія могуць сутыкнуцца з цяжкасцямі<ref name="Taylor_Wallace_2012"/>.
 
==== Мабільнасць груднога малака ====
=== Роля маркетынгу ===
 
Існуе супрацьстаянне [[Жаночае малако|груднога малака]] са {{нп3|Дзіцячая сумесь|штучнымі сумесямі|en|Infant formula}} з-за маркетынгу апошняга, у прыватнасці, трэба разглядаць пытанне, як рэклама заменнікаў жаночага малака ўплывае на адукацыю маці ў краінах {{нп3|Трэці Свет|Трэцяга Свету|ru|Third World}} і іх разумення (ці яго адсутнасці) карысці для здароўя груднога гадавання<ref>{{cite web|url=http://www.infactcanada.ca/Nestle_Boycott.htm|title=Nestle Boycott Home|publisher=INFACT Canada|accessdate=11 May 2013}}</ref>. Найбольш вядомым інцындэнтам у гэтым супрацьстаянні з'яўляеццаз’яўляецца {{нп3|Байкот Nestlé||ru|Бойкот Nestlé}}, які быў распачаты ў 1970-х гг. і падтрымлівацца сусветна вядомымі асобамі і міжнароднымі групамі па гэты дзень<ref name="Moorhead_2007">[http://www.guardian.co.uk/medicine/story/0,,2079757,00.html Milking it] Joanna Moorhead, The Guardian, May 15, 2007</ref><ref>{{cite news | title = Writers boycott literary festival| publisher = BBC News| date = 27 May 2002| url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/2010324.stm| accessdate = 2007-06-07}}</ref>.
 
У 1981 г. {{нп3|Сусветная асамблея аховы здароўя||ru|Всемирная ассамблея здравоохранения}} прыняла рэзалюцыю WHA34.22, якая ўключала {{нп3|Міжнародны збор правіл па збыце заменнікаў груднога малака||ru|Международный свод правил по сбыту заменителей грудного молока}}. Пасля з'явіласяз’явілася Дэкларацыя Іначэнці, прынятая дзеячамі СААЗ і ЮНІСЕФ у жніўні 1990 г. для аховы, прапаганды і падтрымкі груднога кармлення<ref>{{cite web | first = | title = Innocenti Declaration . On the Protection, Promotion and Support of Breastfeeding | publisher = WHO/UNICEF policymakers | url = http://www.unicef.org/programme/breastfeeding/innocenti.htm | accessdate = 31 July 2013}}</ref>.
 
У 2013 г. артыкул у брытанскай «[[The Guardian]]» паведаміў, што {{нп3|Sarihusada Generasi Mahardhika|Sarihusada|id|Sarihusada Generasi Mahardhika}}, даччыная кампанія {{нп3|Danone||ru|Danone}}, забяспечвала падарункамі акушэрак ў [[Інданезія|Інданезіі]], якія маглі ўключаць тэлевізары, але часцей прадстаўлялі сабой прадметы, патрэбныя ў іх практыцы, напрыклад, {{нп3|Электраміястымуляцыя|прыборы для электраміястымуляцыі|ru|Электромиостимуляция}} ці {{нп3|небулайзер|небулайзеры|ru|Небулайзер}}. Sarihusada мела таксама і законныя сувязі, у тым ліку і фінансавыя, з інданезійскімі медыкамі, якія ладзілі семінары для акушэрак. Акрамя таго, кампанія спансіруе прафесійныя арганізацыі і канферэнцыі, а таксама фельчарска-акушэрскія ўзнагароды, якія ўручае {{нп3|Міністэрства правоў і магчымасцей жанчын і абароны дзяцей Інданезіі||id|Kementerian Pemberdayaan Perempuan dan Perlindungan Anak Indonesia}}. У адным выпадку, апісаным у гэтым артыкуле, маці двух месячнай дачкі хвалявалася тым, што прымае кантрацэптывы, якія шкодзяць малаку. Яе акушэрка пагадзілася і дала ёй бясплатны ўзор дзіцячай сумесі. Гэта сямейства зараз пераводзіць 50 % свайго сямейнага бюджэту на штучнае харчаванне для аднаго дзіцяці. У артыкуле падымаецца пытанне пра тыя сем'ісем’і з нізкімі даходамі, якія часам разводзяць сумесь павялічанай колькасцю вадкасці, каб зэканоміць на кошце, павялічваючы рызыку, што іх дзіця стане недаядаць. Акрамя таго, шматлікія сем'ісем’і не маюць надзейнага доступу да чыстай вады. Інданезійскі педыятр заявіў, што многія з дзетак, якіх кармілі штучна, будуць пакутаваць ад недаядання і дыярэі, а некаторыя з гэтых дзяцей памруць<ref>[http://www.theguardian.com/world/2013/feb/15/babies-health-formula-indonesia-breastfeeding Baby health crisis in Indonesia as formula companies push products], ''The Guardian'', Zoe Williams in Jakarta, 15 Feb. 2013.</ref>.
 
== Адзенне для кармлення ==
167

правак