Табель аб рангах: Розніца паміж версіямі

др
[дагледжаная версія][дагледжаная версія]
Няма тлумачэння праўкі
 
[[Файл:Tabel o rangah.jpg|thumb|250px|Табель аб рангах, арыгінал]]
'''Табель аб рангах''' — заканадаўчы акт [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]], які ў XVIII — пачатку XX ст. вызначаў падзел на класы ваенных, стацкіх і прыдворных чыноў.
'''Табель аб рангах''' — заканадаўчы акт [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]], які ў 18 — пачатку 20 стагоддзя вызначаў падзел на класы ваенных, стацкіх і прыдворных чыноў. Уведзены [[Пётр I, імператар расійскі|Пятром I]] у [[1722]] годзе. Складаўся ўласна з Табеля з пералікам 14 рангаў (класаў) ад 1-га вышэйшага да 14 ніжэйшага і з 19 пунктаў каментарыяў да яго. Вайсковыя чыны падзяляліся на сухапутныя, гвардыю, артылерыю, марскія. Сярод іх адрозніваліся генеральскія чыны (1-5-ы клас), штаб-афіцэрскія (6-8-ы клас), обер-афіцэрскія (9-14-ы клас). Пры роўным чыне старшынства вызначалася часам атрымання чыну. Вайсковыя чыны мелі старшынства перад цывільнымі адпаведнага рангу. Чыны гвардыі мелі перавагу на 1-2 рангі. Паводле 1-й рэдакцыі Табеля, атрыманне чыноў 7-14-га рангаў давала пэўныя правы цывільным чыноўнікам на час выканання службовых абавязкаў (пазней асабістае дваранства), спадчыннае дваранства атрымлівалі вайскоўцы ад 14-га і цывільныя асобы ад 8-га класа. З 1845 года асабістае дваранства атрымлівалі чыны ад 9-га класа, спадчыннае дваранства — вайсковыя чыны ад 6-га і цывільныя ад 5-га (з 1856 года — 4-га) класа. Недваране для атрымання афіцэрскага чыну служылі 12 гадоў у унтэр-афіцэрскіх чынах. Асобы, што былі ў чынах, якія не давалі асабістага дваранства, з 1832 года маглі набываць правы ганаровых грамадзян. У пазнейшых рэдакцыях у Табель унесены горныя чыны і вучоныя ступені. Сістэма старшынства Табеля ахоплівала і членаў сямей чыноўнікаў: дочкі атрымлівалі ранг ніжэйшы на 4 рангі ад бацькавага, пасля выхаду замуж — ранг мужа. Чыны 1-2-га класа тытулаваліся «высокаправасхадзіцельства», 3-4-га класа — «правасхадзіцельства», 5-га — «высакароддзе», 6-8-га — «высокаблагароддзе», 9-14-га — «благароддзе». Правы на пэўныя ступені ордэнаў мелі чыны адпаведных класаў, а ўзнагарода ордэнам «вышэйшага» класа аўтаматычна азначала пераход у гэты клас. У 1801—1841 гг. друкаваліся спісы ўсіх цывільных чыноў, 1842—1916 — цывільных чыноў першых 4 класаў; выдаваліся спісы генералаў, штаб і обер-афіцэраў паводле старшынства.
 
Уведзены [[Пётр I, імператар расійскі|Пятром I]] у 1722 годзе. Складаўся ўласна з Табеля з пералікам 14 рангаў (класаў) ад 1-га вышэйшага да 14 ніжэйшага і з 19 пунктаў каментарыяў да яго.
 
Вайсковыя чыны падзяляліся на сухапутныя, гвардыю, артылерыю, марскія. Сярод іх адрозніваліся генеральскія чыны (1-5-ы клас), штаб-афіцэрскія (6-8-ы клас), обер-афіцэрскія (9-14-ы клас). Пры роўным чыне старшы́нства вызначалася часам атрымання чыну. Вайсковыя чыны мелі старшынства перад цывільнымі адпаведнага рангу. Чыны гвардыі мелі перавагу на 1-2 рангі.
 
'''Табель аб рангах''' — заканадаўчы акт [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]], які ў 18 — пачатку 20 стагоддзя вызначаў падзел на класы ваенных, стацкіх і прыдворных чыноў. Уведзены [[Пётр I, імператар расійскі|Пятром I]] у [[1722]] годзе. Складаўся ўласна з Табеля з пералікам 14 рангаў (класаў) ад 1-га вышэйшага да 14 ніжэйшага і з 19 пунктаў каментарыяў да яго. Вайсковыя чыны падзяляліся на сухапутныя, гвардыю, артылерыю, марскія. Сярод іх адрозніваліся генеральскія чыны (1-5-ы клас), штаб-афіцэрскія (6-8-ы клас), обер-афіцэрскія (9-14-ы клас). Пры роўным чыне старшынства вызначалася часам атрымання чыну. Вайсковыя чыны мелі старшынства перад цывільнымі адпаведнага рангу. Чыны гвардыі мелі перавагу на 1-2 рангі. Паводле 1-й рэдакцыі Табеля, атрыманне чыноў 7-14-га рангаў давала пэўныя правы цывільным чыноўнікам на час выканання службовых абавязкаў (пазней асабістае дваранства), спадчыннае дваранства атрымлівалі вайскоўцы ад 14-га і цывільныя асобы ад 8-га класа. З 1845 года асабістае дваранства атрымлівалі чыны ад 9-га класа, спадчыннае дваранства — вайсковыя чыны ад 6-га і цывільныя ад 5-га (з 1856 года — 4-га) класа. Недваране для атрымання афіцэрскага чыну служылі 12 гадоў у унтэр-афіцэрскіх чынах. Асобы, што былі ў чынах, якія не давалі асабістага дваранства, з 1832 года маглі набываць правы ганаровых грамадзян. У пазнейшых рэдакцыях у Табель унесены горныя чыны і вучоныя ступені. Сістэма старшынства Табеля ахоплівала і членаў сямей чыноўнікаў: дочкі атрымлівалі ранг ніжэйшы на 4 рангі ад бацькавага, пасля выхаду замужшлюбу — ранг мужа. Чыны 1-2-га класа тытулаваліся «высокаправасхадзіцельства», 3-4-га класа — «правасхадзіцельства», 5-га — «высакароддзе», 6-8-га — «высокаблагароддзе», 9-14-га — «благароддзе». Правы на пэўныя ступені ордэнаў мелі чыны адпаведных класаў, а ўзнагарода ордэнам «вышэйшага» класа аўтаматычна азначала пераход у гэты клас. У 1801—1841 гг. друкаваліся спісы ўсіх цывільных чыноў, 1842—1916 — цывільных чыноў першых 4 класаў; выдаваліся спісы генералаў, штаб і обер-афіцэраў паводле старшынства.
 
Чыны 1-2-га класа тытулаваліся «высокаправасхадзіцельства», 3-4-га класа — «правасхадзіцельства», 5-га — «высакароддзе», 6-8-га — «высокаблагароддзе», 9-14-га — «благароддзе». Правы на пэўныя ступені ордэнаў мелі чыны адпаведных класаў, а ўзнагарода ордэнам «вышэйшага» класа аўтаматычна азначала пераход у гэты клас. У 1801—1841 гадах друкаваліся спісы ўсіх цывільных чыноў, 1842—1916 — цывільных чыноў першых 4 класаў; выдаваліся спісы генералаў, штаб і обер-афіцэраў паводле старшынства.
 
Тытулаванне ў арміі адменена загадам ваеннага міністра Часовага ўрада 5(18).3.1917, ваенна-прыдворныя чыны скасаваны загадам 21.3(3.4.)1917. Палажэнні Табеля аб рангах адменены дэкрэтам ВЦВК і СНК 10(23).11.1917 «Аб скасаванні саслоўяў і грамадзянскіх чыноў».
 
== Літаратура ==
* {{Крыніцы/БелЭн|1315|Табель аб рангах|Сінчук І. І.|366}}
 
{{Табель аб рангах}}