Розніца паміж версіямі "Канфесійная сітуацыя ў Вялікім Княстве Літоўскім XVI—XVIII стагоддзяў"

др
рыма- ==> рымска-, перанесена: Рыма-каталіцкі → Рымска-каталіцкі, typos fixed:   → (3) з дапамогай AWB
др (Выдаленне гутарковых неалагізмаў., перанесена: напрыканцы → пад канец (5), Напрыканцы → Пад канец з дапамогай AWB)
др (рыма- ==> рымска-, перанесена: Рыма-каталіцкі → Рымска-каталіцкі, typos fixed:   → (3) з дапамогай AWB)
 
|}
XVI стагоддзе характаразуецца рэлігійным крызісам у праваслаўных шэрагах Вялікага Княства Літоўскага. Таму было шэраг прычын.
Першая прачына вынікае з агульнарэлігійнай сітуацыяй у Еўропе. Найбуйнейшы землеўласнік і багацейшая царка – РымаРымска-каталіцкі касцёл – у змаганні з пратэстантызмам губляе краіну за краінай. Карумпаваная ўлада [[Папа Рымскі|Папаў]], продаж [[індульгенцыя|індульгенцый]], разбейшчанасць касцёльнай іерархіі прыводзяць да згубы аўтарытэту святарства сярод паствы. [[Праваслаўе|Праваслаўная]] царква, пазбаўленая рэлігійнага цэнтра, накшталт Рыму, заціснутая ў лавірванне паміж уладай Вялікага Княства, Польшчы і Масковіі, вымушаная шукаць сродкі на існаванне, знаходзілася ў яшчэ большым крызісе, чым каталіцызм. Усё больш шляхты пераходзіла ў пратэстанцкія рэлігіі.
Другой прычынай заняпаду стала ўлада свецкіх патронаў над царкоўным жыццём. Каралеўскі прывелей зацвердзіў права патраната свецкай асобы над рэлігійнымі ўстановамі. З гэтага часу, фундатар, які будаваў ці набываў царкву меў неабмежаваную ўладу над ёй, як у эканамічным, так і ў духоўным плане. Можна было прадаць царкву, здаць у арэнду, ператварыць у касцёл ці пратэстантскі малельны дом. Праваслаўныя епіскапы пазбавіліся магчымасці суда над Папай, бо тыя знаходзіліся пад абаронай сваіх патронаў, а прыход атасамляўся з іх уласнай вотчынай. Тое спарадзіла карумпаванасць праваслаўнай іерархіі, бо рэлігійныя пасады прадаваліся і набываліся. Рэлігійная справа ператварылася ў пэўны від эканамічнага прадпрыемства.
Трэцяя прычына выцякае са спробы пераадолець рэлігійную крызу. У варунках карумпаванасці царкоўнай іерархіі, татальнай яе залежнасці ад магнатаў, шляхты і каралеўскай улады, абавязкі па ахове праваслаўнай веры бяруць на сябе праваслаўныя брацтвы. Гэта прывяло да таго, што праваслаўная царква патрапіла пад залежнасць не феадалаў, а гарацкіх эліт, якія цалкам кантралявалі як эканамічную дзейнасць царквы, так і адукацыю праваслаўных святароў.
** Geldon, Z. Wijaczka, J. The Accusation of Ritual Murder in Poland, 1500—1800. — Polin 10 (1997): 99-140
** Hundert, G.D. Jews in Poland-Lithuania in the Eighteenth Century: A Genealogy of Modernity Edition: illustrated. Published by University of California Press, 2004. −286 p.
** Isaievych, I. Between Eastern Tradition and Influences from the West: Confrenternities in Early Modern Ukraine and Byelorussia. — Ricerche slavistiche 37 (1990): p.p.  269-293
** Kalik, J. Attitudes towards the Jews and Catholic identity eighteenth-century Poland // Confessional Identity in East-Central Europe. ISBN 0-7546-0320-2 p.p.  181-194
** Kosman, Marceli. Programme of the Reformation in the grand Duchy of Lithuania and how it was carried through (ca. 1550-ca.1650). Acta Poloniae Historica. No. 35. 1977, — p.  29.
* [http://pawet.net/library/history/bel_history/_rhist/2034/%D0%94%D1%8B%D1%81%D0%BF%D1%83%D1%82%D1%8B_%D0%BF%D0%B0%D0%BC%D1%96%D0%B6_%D1%83%D0%BD%D1%96%D1%8F%D1%82%D0%B0%D0%BC%D1%96_%D1%96_%D0%BF%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D1%81%D0%BB%D0%B0%D1%9E%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D1%96_%D1%9E_%D1%88%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%8B%D1%85_%D1%82%D1%8D%D0%B0%D1%82%D1%80%D0%B0%D1%85_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%B9_%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D1%8B_XVII_%D1%81%D1%82..html Лаўрэш Леанід. Дыспуты паміж уніятамі і праваслаўнымі ў школьных тэатрах першай паловы XVII ст. // Наша Слова. № 46 (1405), 14 лістапада 2018.] // на [[pawet.net]]
 
2 054

праўкі