Розніца паміж версіямі "Парламенцкія выбары ў Германіі (1933, сакавік)"

вычытка
(Створана перакладам старонкі "Парламентские выборы в Германии (1933, март)")
 
(вычытка)
{{Картка выбараў|дата=[[5 сакавіка]] [[1933]] года|карта=Reichstagswahl 1933.png}}
|назва = Парламенцкія выбары ў Германіі (1933, сакавік)
|подпіс назвы =
|дата = {{Start date|1933|3|5|df=y}}
|папярэднія = Парламенцкія выбары ў Германіі (1932, лістапад)
|год папярэдніх = {{nowrap|лістапад 1932}}
|наступныя = Парламенцкія выбары ў Германіі (1933, лістапад)
|год наступных = {{nowrap|лістапад 1933}}
 
<!-- для сцяга -->
|тэрыторыя = Веймарская рэспубліка
|варыянт сцяга =
 
|яўка выбаршчыкаў = 88,74% {{рост}} 8.16%
 
<!-- Нацыянал-сацыялістычная нямецкая рабочая партыя -->
|партрэт1 = [[File:Hitler portrait crop.jpg|150x150px]]
|колер1 = #964B00
|кандыдат1 =
|глава партыі1 = [[Адольф Гітлер]]
|глава партыі з1 = 28 ліпеня 1921
|партыя1 = [[Нацыянал-сацыялістычная нямецкая рабочая партыя|НСДАП]]
|кааліцыя1 =
|родам з1 =
|акруга главы1 =
|мінулы вынік1 =
|мінулая колькасць месцаў1 = 196
|месцаў атрымана1 = 288
|сумарная колькасць месцаў1 =
|змена колькасці месцаў1 = {{рост}}92
|колькасць галасоў1 = 17&nbsp;277&nbsp;180
|дзель галасоў1 = 43,91%
<!-- у параўнанні з папярэднімі выбарамі -->
|змена дзелі галасоў1 = {{рост}}10,82%
 
<!-- СДПГ -->
|партрэт2 = [[File:Ottowelsportait.jpg|65x65px]][[File:Arthur Crispien on the street.jpg|65x65px]]<br>[[File:WP Hans Vogel.jpg|75x75px]]
|колер2 = Red
|кандыдат2 =
|глава партыі2 = [[Ота Вельс]]<br/>[[Артур Крыспен]]<br/>[[Ганс Фогель]]
|глава партыі з2 = 1919
|партыя2 = [[СДПГ]]
|кааліцыя2 =
|родам з2 =
|акруга главы2 =
|мінулы вынік2 =
|мінулая колькасць месцаў2 = 121
|месцаў атрымана2 = 120
|сумарная колькасць месцаў2 =
|змена колькасці месцаў2 = {{падзенне}}1
|колькасць галасоў2 = 7&nbsp;181&nbsp;629
|дзель галасоў2 = 18,25%
<!-- у параўнанні з папярэднімі выбарамі -->
|змена дзелі галасоў2 = {{падзенне}}2,18%
 
<!-- Камуністычная партыя Германіі -->
|партрэт3 = [[File:Ernst Thälmann 1932.jpg|150x150px]]
|колер3 = #8B0000
|кандыдат3 =
|глава партыі3 = [[Эрнст Тэльман]]
|глава партыі з3 = Кастрычнік 1925
|партыя3 = [[Камуністычная партыя Германіі]]
|кааліцыя3 =
|родам з3 =
|акруга главы3 =
|мінулы вынік3 =
|мінулая колькасць месцаў3 = 100
|месцаў атрымана3 = 81
|сумарная колькасць месцаў3 =
|змена колькасці месцаў3 = {{падзенне}}19
|колькасць галасоў3 = 4&nbsp;848&nbsp;058
|дзель галасоў3 = 12,32%
<!-- у параўнанні з папярэднімі выбарамі -->
|змена дзелі галасоў3 = {{падзенне}}4,54%
 
<!-- Партыя цэнтра -->
|партрэт4 = [[File:Ludwig Kaas Konkordatsunterzeichnung mini.jpg|150x150px]]
|колер4 = #FFEB3B
|кандыдат4 =
|глава партыі4 = [[Людвіг Каас]]
|глава партыі з4 = верасень 1928
|партыя4 = [[Партыя Цэнтра (Германія)|Партыя цэнтра]]
|кааліцыя4 =
|родам з4 =
|акруга главы4 =
|мінулы вынік4 =
|мінулая колькасць месцаў4 = 70
|месцаў атрымана4 = 74
|сумарная колькасць месцаў4 =
|змена колькасці месцаў4 = {{рост}}4
|колькасць галасоў4 = 4&nbsp;230&nbsp;545
|дзель галасоў4 = 11,25%
<!-- у параўнанні з папярэднімі выбарамі -->
|змена дзелі галасоў4 = {{падзенне}}0,68%
<!-- Нямецкая Нацыянальная Народная Партыя -->
|партрэт5 = [[File:AlfredHugenberg1933 (cropped).jpeg|150x150px]]
|колер5 = #000000
|кандыдат5 =
|глава партыі5 = [[Альфрэд Гугенберг]]
|глава партыі з5 = 1928
|партыя5 = [[Нямецкая нацыянальная народная партыя]]
|кааліцыя5 =
|родам з5 =
|акруга главы5 =
|мінулы вынік5 =
|мінулая колькасць месцаў5 = 52
|месцаў атрымана5 = 52
|сумарная колькасць месцаў5 =
|змена колькасці месцаў5 = {{Няма змен}}0
|колькасць галасоў5 = 3&nbsp;136&nbsp;760
|дзель галасоў5 = 7,97%
<!-- у параўнанні з папярэднімі выбарамі -->
|змена дзелі галасоў5 = {{падзенне}}0,37%
 
<!-- Баварская народная партыя-->
|партрэт6 = [[File:Heinrich held 102 01176crop.png|150x150px]]
|колер6 = #98F6FF
|кандыдат6 =
|глава партыі6 = [[Генрых Гельд]]
|глава партыі з6 = 27 чэрвеня 1924
|партыя6 = [[Баварская народная партыя]]
|кааліцыя6 =
|родам з6 =
|акруга главы6 =
|мінулы вынік6 =
|мінулая колькасць месцаў6 = 20
|месцаў атрымана6 = 18
|сумарная колькасць месцаў6 =
|змена колькасці месцаў6 = {{падзенне}}2
|колькасць галасоў6 = 1&nbsp;073&nbsp;552
|дзель галасоў6 = 2,73%
<!-- у параўнанні з папярэднімі выбарамі -->
|змена дзелі галасоў6 = {{падзенне}}0,36%
 
<!-- іншыя кандыдаты ці партыі -->
|іншыя кандыдаты =
|іншыя партыі =
 
|карта = Reichstagswahl 1933.png
|шырыня карты = 350px
|альт. тэкст карты =
|подпіс карты = Вынікі выбараў у Рэйхстаг (сакавік 1933)
}}
[[Файл:NSDAP_Wahl_1933.png|справа|міні|425x425пкс|Вынікі Нацыянал-сацыялістычнай нямецкай рабочай партыі ў рэгіёнах]]
'''Выбары ў рэйхстаг 1933 года'''<ref>[http://en.wikipedia.org/wiki/German_federal_election,_March_1933#cite_note-1 Парламентские выборы в Германии, 1933 год]</ref> — 9-ея парламенцкія выбары ў [[Веймарская рэспубліка|Веймарскай рэспубліцы]], якія адбыліся 5 сакавіка 1933 года<ref>[http://ursa-tm.ru/forum/index.php?/topic/4441-германия/ Германия — Ursa-TM Forum Хронология третьего рейха 1933—1939 гг.]</ref>.
 
== Сітуацыя ў Веймарскай рэспубліцы да выбараў ==
 
== Вынікі выбараў ==
'''Вынікі парламенцкіх выбараў у Германіі 5 сакавіка 1933 года'''<ref>[http://www.gonschior.de/weimar/Deutschland/RT8.html Германия — выборы в рейхстаг 1933 год]</ref>:
{| class="wikitable" style="text-align:right"
! colspan="4" |[[File:Reichstag composition, March 1933.svg]]
|-
!Партыя
!Галасоў
!%
!Месцаў
!Розніца
|-
! colspan="5" |Выбары 5 сакавіка 1933
| align="left" |[[Нацыянал-сацыялістычная нямецкая рабочая партыя]]
|-
|17,277,180
| align="left" |{{legend|#964B00|[[Нацыянал-сацыялістычная нямецкая рабочая партыя|Нацысцкая партыя]]}}
|17&nbsp;277&nbsp;180
|43.91
|288
| +92
|-
| align="left" |{{legend|#EB001F|[[Сацыял-дэмакратычная партыя Германіі]]}}
|7,&nbsp;181,&nbsp;629
|18.25
|120
| -1
|-
| align="left" |{{legend|#8B0000|[[Камуністычная партыя Германіі]]}}
|4,&nbsp;848,&nbsp;058
|12.32
|81
| -19
|-
| align="left" |{{legend|#FFEB3B|[[Партыя Цэнтра (Германія)|Партыя Цэнтрацэнтра]]}}
|4,&nbsp;424,&nbsp;905
|11.25
|73
| +3
|-
| align="left" |{{legend|#000000|Чорна-Бела-Чырвоны Фронт барацьбы {{efn|Альянс паміж [[Нямецкая нацыянальная народная партыя|Нямецкай нацыянальнай народнай партыяй]] з ''Der Stahlhelm'' і [[Сельскагаспадарчая ліга|Сельскагаспадарчай лігай]].}}}}
|3,&nbsp;136,&nbsp;760
|7.97
|52
| -1
|-
| align="left" |{{legend|#98F6FF|[[Баварская народная партыя]]}}
|1,&nbsp;073,&nbsp;552
|2.73
|19
| -1
|-
| align="left" |{{legend|#1874CD|[[Нямецкая народная партыя]]}}
|432,&nbsp;312
|1.110
|2
| -9
|-
| align="left" |{{legend|#808080|[[Хрысціянска-сацыяльная народная служба (Германія)|Хрысціянска-сацыяльная народная служба]]}}
|383,&nbsp;999
|0.98
|4
| -1
|-
| align="left" |{{legend|#FFCC00|[[Нямецкая дэмакратычнаядзяржаўная партыя]]}}
|334,&nbsp;242
|0.85
|5
| +3
|-
| align="left" |Партыя{{legend|#007A00|[[Нямецкая нямецкіхсялянская фермераўпартыя]]}}
|114,&nbsp;048
|0.29
|2
| -1
|-
| align="left" |Аграрная{{legend|#2FBA38|[[Сельскагаспадарчая ліга]]}}
|83,&nbsp;839
|0.21
|1
| -1
|-
| align="left" |{{legend|#0000FF|[[Нямецка-гановерскаяГановерская партыя]]}}
|47,&nbsp;743
|0.12
|0
| -1
|-
| align="left" |Іншыя
| align="left" |Сацыялістычная баявая супольнасць
|5&nbsp;064
|3,954
|0.01
|0
|_*
|-
| align="left" |Несапраўдных галасоў
| align="left" |Баявая садружнасць працоўных Баварыі
|311&nbsp;698
|1,110
|0.0079
|0
|0
|-
| align="left" |Сапсавана/незапоўненыя бюлетэні'''Усяго'''
|'''39&nbsp;655&nbsp;029'''
|311,698
| -
| -
| -
|-
| align="left" |'''Разам'''
|'''39,655,029'''
|'''100'''
|'''647'''
|'''+63'''
|-
| align="left" |ЗарэгістраваныхЗарэгістравана выбаршчыкаў/яўка
|44,&nbsp;685,&nbsp;764
|7188.6074
| -
| -
| colspan="5" align="left" |Крыніца: Nohlen & Stöver, [http://www.gonschior.de/weimar/Deutschland/RT8.html Gonschior.de]
|}
{{notelist}}
<nowiki>*</nowiki> Прымала ўдзел у выбарах упершыню.
 
У выніку выбараў склад новага рэйхстага стаў значна больш правым, за кошт вялікай прыбаўкі ва фракцыі нацыянал-сацыялістаў. Прадстаўніцтва нацыянальна-ліберальных партый у новым парламенце аказалася нікчэмным ([[Нямецкая народная партыя]] атрымала ў новым рэйхстагу ўсяго два месцы, замест 11 на мінулых выбарах і 30 на парламенцкіх выбарах 1930 года). Нацыянал-кансерватары ў асобе [[Нямецкая нацыянальная народная партыя|Нямецкай нацыянальнай народнай партыі]] захавалі свае пазіцыі і ўвайшлі ў склад кааліцыйнага ўрада Гітлера. Цэнтрысты фактычна захавалі, а збольшага умацавалі сваё прадстаўніцтва, аднак поспех нацыянал-сацыялістаў зрабіў іх удзел у будучай урадавай кааліцыі немэтазгодным. Захавала свае пазіцыі і Баварская народная партыя, якая адстойвала больш кансерватыўныя ідэалы, чым [[Партыя Цэнтра (Германія)|Партыя Цэнтра]]. Самыя цяжкія страты панеслі левыя (Сацыял-дэмакраты і камуністы), страціўшы ў агульнай складанасці 20 месцаў. Гэта шмат у чым тлумачылася вулічнай вайной супраць камуністычных агітатараў і [[Саюз чырвоных франтавікоў|Саюза чырвоных франтавікоў]], акрамя таго, пасля прыходу да ўлады Гітлера ў дапамогу паліцыі былі прыстаўленыя штурмавікі [[Штурмавыя атрады|СА]], якія таксама ахоўвалі выбарчыя ўчасткі падчас галасавання.
 
У цэлым склад парламента змяніўся не так ужо і радыкальна. У новы склад рэйхстага было абрана на 63 дэпутата больш, чым у папярэдні, большасць новых месцаў дасталася прадстаўнікам [[Нацыянал-сацыялістычная нямецкая рабочая партыя|НСДАП]]. Поспех Гітлера быў зусім не такі ўражваючы, як ён разлічваў і як часта ўяўляюць сучасныя гісторыкі. Дасягнутага на выбарах выніку аказалася недастаткова для таго, каб замацаваць новую дыктатуру.
 
'''Размеркаванне галасоў паміж асноўнымі партыямі ў дзяржавах, якія ўвайшлі ў [[Германская імперыя|Германскую імперыю]] [[Веймарская рэспубліка|Веймарскай рэспублікі]]'''<ref>[http://www.electoralgeography.com/new/ru/countries/g/germany/weimar-germany-legislative-election-1932-november.html ЭлекторальнаяЭлектаральная географиягеаграфія 2.0 Веймарская ГерманияГерманія. ПарламентскиеПарламенцкія Выборывыбары 1933 (мартсакавік)]</ref>:
{| class="wikitable"
!Кандыдат
! width="100" |[[Сацыял-дэмакратычная партыя Германіі|СДПГ]]
! width="100" |[[Камуністычная партыя Германіі|КПГ]]
! width="100" |[[Баварская народная партыя|Баварская народная партия]]
! width="100" |ПрочиеІншыя
|-
|Усяго
| align="center" |3,63 %
|-
|[[Прусія|Пруссия]]
| align="center" |43,73 %
| align="center" |9,05 %
| align="center" |2,78 %
|-
|[[Баварыя|Бавария]]
| align="center" |43,03 %
| align="center" |4,11 %
| align="center" |3,84 %
|-
|[[Ніжняя Саксонія|Нижняя Саксония]]
| align="center" |44,96 %
| align="center" |6,52 %
| align="center" |4,53 %
|-
|[[Вюртэмберг|Вюртемберг]]
| align="center" |42,00 %
| align="center" |12,41 %
| align="center" |4,29 %
|-
|[[Вялікае герцагства Бадэн|Бадэн]]
|Баден
| align="center" |45,36 %
| align="center" |3,64 %
| align="center" |3,97 %
|-
|[[Цюрынгія|Тюрингия]]
| align="center" |47,60 %
| align="center" |12,41 %
| align="center" |2,90 %
|-
|[[Гесэн|Гессен]]
| align="center" |43,73 %
| align="center" |2,85 %
| align="center" |6,75 %
|-
|[[Мекленбург-ШверинШверын]]
| align="center" |48,54 %
| align="center" |16,79 %
| align="center" |2,07 %
|-
|[[Ольдэнбург|Ольденбург]]
| align="center" |46,50 %
| align="center" |11,39 %
| align="center" |2,78 %
|-
|[[Браўншвайг|Брауншвейг]]
| align="center" |49,05 %
| align="center" |7,61 %
| align="center" |2,41 %
|-
|[[Ангальт]]
| align="center" |46,11 %
| align="center" |8,39 %
| align="center" |1,98 %
|-
|[[Брэмен|Бремен]]
| align="center" |32,65 %
| align="center" |14,47 %
| align="center" |7,07 %
|-
|[[Ліпэ-Дэтмольд]]
|Липпе-Детмольд
| align="center" |47,09 %
| align="center" |6,88 %
| align="center" |4,07 %
|-
|[[Мекленбург-ШтрелицСтрэліц]]
| align="center" |51,61 %
| align="center" |15,90 %
| align="center" |2,07 %
|-
|[[Вальдэк]]
|Вальдек
| align="center" |70,85 %
| align="center" |9,34 %
| align="center" |3,91 %
|-
|[[Шаўмбург-Ліпэ]]
|Шаумбург-Липпе
| align="center" |43,36 %
| align="center" |7,79 %
[[1 красавіка]] стартавала ўсенародная акцыя байкоту крамаў і прадпрыемстваў, якія належаць [[Яўрэі|яўрэям]]. Гэтая акцыя лічыцца першым на шляху [[Халакост|масавай дэпартацыі, знішчэння і прыгнёту яўрэяў]], якія пражывалі ў Германіі і на тэрыторыях краін, заваяваных нацысцкай Германіяй падчас [[Другая сусветная вайна|Другой сусветнай вайны]].
 
[[2 мая]] ў Германіі былі забароненыя ўсе прафсаюзы, а [[14 ліпеня]] былі забароненыя ўсе палітычныя партыі, за выключэннем [[Нацыянал-сацыялістычная нямецкая рабочая партыя|НСДАП]]. Пасля ўвядзення гэтай забароны многія палітыкі былі вымушаныя альбо ісці на супрацоўніцтва з уладамі (так, былы рэйхсканцлер [[Франц фон Папен]] быў адпраўлены паслом у [[Аўстрыя|Аўстрыю]], а пасля [[Аншлюс Аўстрыі|аншлюсу]] — у [[Турцыя|Турцыю]], альбо адпраўляцца ў эміграцыю (Ота Вельс, лідэр сацыял-дэмакратаў, эміграваў спачатку ў падкантрольны [[Ліга Нацый|Лізе нацый]] раён [[Саар (Ліга Нацый)|Саар]], а затым у [[Прага|Прагу]] і [[Парыж]], дзе ўдзельнічаў у стварэнні замежнай арганізацыі СДПГ<ref>{{Cite web|url=http://www.historydic.ru/vels-otto|title=Исторический словарь — Отто Вельс|accessdate=2012-04-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150208000821/http://www.historydic.ru/vels-otto|archivedate=2015-02-08}} {{ref-ru}}</ref>, Вілі Лявоў, адзін з кіраўнікоў [[Саюз чырвоных франтавікоў|Саюза чырвоных франтавікоў]]), эміграваў у [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]], дзе быў расстраляны ў 1937 годзе па абвінавачванні ва ўдзеле ў трацкісцка-фашысцкай тэрарыстычнай арганізацыі), альбо адпраўляцца ў першыя канцэнтрацыйныя лагеры, якія пачалі ствараць на тэрыторыі Германіі для палітычна нядобранадзейных немцаў (у лагеры [[Бухенвальд]] скончыў свае дні [[Эрнст Тэльман]], арыштаваны ў дзень выбараў, 5 сакавіка, і які быў расстраляны толькі ў жніўні 1944 года).
 
На прайшоўшых у лістападзе 1933 года датэрміновых [[Парламенцкія выбары ў Германіі (1933, лістапад)|парламенцкіх выбарах]] адзінай партыяй-удзельніцай была [[Нацыянал-сацыялістычная нямецкая рабочая партыя|НСДАП]], за спіс якой прагаласавала 92,11 % немцаў пры 7,89 % бюлетэняў, дэманстратыўна сапсаваных у знак пратэсту супраць дзеянняў нацысцкага рэжыму. Гэтыя выбары, як і наступныя за імі выбары ў парламент, праходзілі пад кантролем паліцыі, [[Штурмавыя атрады|СА]] і [[СС]] над галасуючымі.
 
{{зноскі}}
 
{{Выбары ў Германіі}}
На прайшоўшых у лістападзе 1933 года датэрміновых [[Парламенцкія выбары ў Германіі (1933, лістапад)|парламенцкіх выбарах]] адзінай партыяй-удзельніцай была [[Нацыянал-сацыялістычная нямецкая рабочая партыя|НСДАП]], за спіс якой прагаласавала 92,11 % немцаў пры 7,89 % бюлетэняў, дэманстратыўна сапсаваных ў знак пратэсту супраць дзеянняў нацысцкага рэжыму. Гэтыя выбары, як і наступныя за імі выбары ў парламент, праходзілі пад кантролем паліцыі, [[Штурмавыя атрады|СА]] і [[СС]] над галасуючымі.
 
== Заўвагі ==
{{Reflist|2}}{{Выбары ў Германіі}}
<nowiki>
[[Катэгорыя:Выбары ў Германіі]]
[[Катэгорыя:Сакавік 1933 года]]
[[Катэгорыя:1933 год у Германіі]]
[[Катэгорыя:Падзеі 5 сакавіка]]
[[Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі]]</nowiki>