Розніца паміж версіямі "Ісус Хрыстос"

62 байты дададзена ,  2 месяцы таму
няма тлумачэння праўкі
(Bluelink 2 books for Правяральнасць (20210506)) #IABot (v2.0.8) (GreenC bot)
 
== Этымалогія імя ==
Сучаснае імя «Ісус» з'яўляеццаз’яўляецца транслітарацыяй з шэрагу старадаўніх моў: з [[лацінская мова|лацінскай]] Iesus, [[грэчаская мова|грэчаскай]] Ἰησοῦς (Iesous)<ref name="CE name">{{cite book| wstitle=Origin of the Name of Jesus Christ | first= Anthony J. |last= Maas}}</ref>, з элізаванай [[арамейская мова|арамейскай]] ([[іўрыт]]а) ישוע (Yēšûă "). У [[Каран]]е імя Ісус падаецца як عيسى (''Іса'')<ref name="Jennings">[http://dukhrana.com/lexicon/word.php?adr=2:9575&font=Estrangelo+Edessa Jennings]</ref><ref>{{cite book
| title =Wycliffe Bible Dictionary
| publisher =Hendrickson Publishers
== Крыніцы інфармацыі ==
[[Выява:P52 recto.jpg|thumb|right|[[Папірус P52]] лічыцца самым старым тэкстам з фрагментам [[Евангелле паводле Яна|Евангелля ад Яна]], ён датуецца каля 125 г.]]
Чатыры [[кананічныя Евангеллі]] ([[Евангелле паводле Матфея|ад Матфея]], [[Евангелле паводле Марка|ад Марка]], [[Евангелле паводле Лукі|ад Лукі]] і [[Евангелле паводле Яна|ад Яна]]) з'яўляюццаз’яўляюцца асноўнымі крыніцамі біяграфіі Ісуса<ref>{{cite book|last1=Harding|first1=Mark|title=Early Christian Life and Thought in Social Context: A Reader|date=2010|publisher=[[A & C Black]]|pages=166-168|url=https://books.google.com.au/books?id=10yvAwAAQBAJ&pg=PA166|accessdate=27 February 2015}}</ref><ref>{{cite book|last1=Stanton|first1=Graham|author-link=Graham Stanton|title=The Gospels and Jesus|date=2002|publisher=[[Oxford University Press]]|pages=14-18|url=https://books.google.com.au/books?id=K6K8My855lkC&pg=PA14|accessdate=27 February 2015}}</ref>. Іншыя часткі [[Новы Запавет|Новага Запавету]], такія як [[Лісты апостала Паўла|лісты Паўла]] і [[Дзеянні апосталаў]], таксама ўключаюць у сябе спасылкі на ключавыя эпізоды жыцця Ісуса{{sfn|Blomberg|2009|pp=441–442}}<ref name=Fahlbusch52 />{{sfn|Evans|2003|pp=465–477}}<ref name="Bruce1988">{{cite book|title=The Book of the Acts|url=https://archive.org/details/bookofacts00bruc|first=Frederick F.|last= Bruce|year= 1988| isbn= 978-0-8028-2505-6 |page= [https://archive.org/details/bookofacts00bruc/page/362 362] |publisher=Wm. B. Eerdmans Publishing}}</ref>{{sfn|Rausch|2003|p=77}}.
 
Першым, як лічыцца, было напісана Евангелле ад Марка (каля 60-75 н.э.), затым Евангелле ад Матфея (65-85 н.э.) і Евангелле ад Лукі (65-95 г. н.э.), апошняе Евангелле ад Яна (75- 100 г. н.э.)<ref>{{cite book | url=http://books.google.com/books?id=l2sloGWzzV8C&pg=PA58#v=onepage&q&f=false | title=Can We Trust the Gospels?: Investigating the Reliability of Matthew, Mark, Luke, and John | publisher=Crossway | year=2007 | page=58 | isbn=978-1-4335-1978-9 |first= Mark D. |last= Roberts}}</ref>. Першыя тры Евангеллі вядомыя як [[Сінаптычныя Евангеллі]], ад грэцкага σύν («''агульны''») і ὄψις (OPSIS «''выгляд''»), яны падобныя ў змесце, апавяданні, мове і структуры<ref name= Synoptic>{{cite book|title=New Testament Theology|first=Paul |last=Haffner|year=2008 |isbn= 978-88-902268-0-9 |page= 135}}</ref><ref name=Synoptic2>{{cite book|title=A Guide to the Gospels|first=W. Graham|last= Scroggie |year=1995 |isbn= 978-0-8254-9571-7 |page= 128 |publisher=Kregel Publications}}</ref>. На думку большасці даследчыкаў, Сінаптычныя Евангеллі з'яўляюццаз’яўляюцца асноўнымі крыніцамі гістарычнай інфармацыі пра Ісуса{{sfn|Sanders|1993|p=73}}.
 
Некаторыя раннія хрысціянскія і гнастычная групы мелі ўласныя апісанні жыцця і вучэння Ісуса, якія не ўвайшлі ў [[Новы Запавет]]. Найбольш вядомыя з іх: [[Евангелле паводле Фамы|Евангелле ад Фамы]], [[Евангелле паводле Пятра|Евангелле ад Пятра]], [[Апокрыфічны ліст Якава]], а таксама многія [[Евангельскія апокрыфы|іншыя апокрыфы]]. Большасць навукоўцаў лічаць гэтыя творы напісанымі значна пазней і менш надзейнымі крыніцамі, чым кананічныя Евангеллі{{sfn|Brown|1997|pp=835–840}}{{sfn|Chilton|Evans|1998|p= 482}}.
{{Жыццё Ісуса Хрыста}}
{{Main|Генеалогія Ісуса|Нараджэнне Ісуса}}
Дадзеныя па генеалогіі і нараджэнні Ісуса ў Новым Запавеце запісаны толькі ў [[Евангелле паводле Лукі|Евангеллі паводле Лукі]] і ў [[Евангелле паводле Мацвея|Евангеллі паводле Мацвея]]. Усе існуючыя дакументы па-за межамі Новага Запавету, якія з'яўляюццаз’яўляюцца больш ці менш сучаснымі з Ісусам і Евангеллямі, не праліваюць святло на іншыя біяграфічныя аспекты Яго жыцця; таму гэтыя два Евангеллі застаюцца асноўнымі крыніцамі інфармацыі аб генеалогіі і нараджэнні Хрыста{{sfn|Sanders|1993|p=3}}.
[[Выява:Gerard van Honthorst 001.jpg|thumb|злева|«Пакланенне пастухоў», [[Герыт ван Хонтхорст]], 1622]]
У [[Евангелле паводле Мацвея|Мацвея]] радавод Ісуса пачынаецца ўжо з 1-га верша, называючы Ісуса «''Сынам Давідавым''» паказвае на Яго Месіянскую годнасць; у той час як генеалогія ў [[Евангелле паводле Лукі|Лукі]] прызвана паказаць Богасыноўства Ісуса і разглядаецца ў раздзеле 3, пасля [[Хрышчэнне Ісуса|Хрышчэння Ісуса]] (Лукі 3:22), калі голас з нябёсаў вызначае Ісуса як Сына Божага<ref name="Правен"/>. Лука прасочвае радавод Ісуса праз [[Адам]]а да Бога<ref name=MaryBrown >{{cite book|title=Mary in the New Testament|first= Raymond E.|last= Brown|year= 1978 |isbn=978-0-8091-2168-7 |page= 163 |url=http://books.google.com/books?id=ML1mnUBwmhcC&pg=PA163#v=onepage&q&f=false |publisher=Paulist Press }}</ref>.
 
Божае нараджэнне з'яўляеццаз’яўляецца прыкметнай падзеяй у Евангеллі паводле Лукі. Яна ўключае ў сябе больш за 10 % тэксту, што ў тры разы перавышае даўжыню апавядання пра Ражство ў Евангеллі паводле Мацвея{{sfn|Boring|Craddock|2004|page=177}}. Лука апавядае ў асноўным да нараджэння Ісуса і факусуе ўвагу на [[Марыя, маці Ісуса|Марыі]], у той час як Мацвей разглядае ў асноўным падзеі пасля нараджэння Ісуса і надае больш увагі [[Іосіф Абручнік|Іосіфу]]{{sfn|Mills|Bullard|1998|p=556}}<ref name="marsh37">{{cite book |title=Jesus and the Gospels |last=Marsh |first= Clive |author2=Moyise, Steve |year=2006 |isbn=978-0-567-04073-2 |page=37 |publisher=Clark International |url=http://books.google.com/books?id=ecHpPzDLkhcC&pg=PA37#v=onepage&q&f=false }}</ref>{{sfn|Morris|1992|page=26}}. Па тэкстах Лукі і Мацвея, Ісус нарадзіўся, калі Іосіф і Марыя, яго нявеста, знаходзіліся ў [[Віфлеем]]е. Абодва апавяданні падтрымліваюць [[Бязгрэшнае зачацце Ісуса Хрыста|дактрыну аб бязгрэшным зачацці]], згодна якой Ісус быў зачаты цудоўным чынам ва ўлонні маці ад [[Святы Дух|Святога Духа]], калі Яго маці была яшчэ нявінніцай<ref name=Jeffrey>{{cite book |title=A Dictionary of biblical tradition in English literature |last=Jeffrey|first= David L. |year=1992 |isbn=978-0-85244-224-1 |pages=538–540 |publisher= Wm. B. Eerdmans Publishing |url=http://books.google.com/?id=7R0IGTSvIVIC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false}}</ref>{{sfn|Cox|Easley|2007|pp=30–37}}<ref>{{cite book |title=Who's Who in the New Testament |url=https://archive.org/details/whoswhonewtestam00brow |last=Brownrigg |first= Ronald |year=2002 |isbn=978-0-415-26036-7 |pages=[https://archive.org/details/whoswhonewtestam00brow/page/96 96]–100 |publisher=Taylor & Francis}}</ref>.
 
У Евангеллі паводле Лукі 1:31-38 Марыя даведваецца ад [[Гаўрыіл, архангел|архангела Гаўрыіла]], што яна зачне і народзіць дзіця з імём Ісус праз дзеянне Святога Духа<ref name="marsh37"/><ref name=Jeffrey/>. Пасля яго заручын Марыі, Іосіф турбуецца (Матф. 1:19-20), таму што Марыя цяжарная, але ў першым [[Сны Іосіфа|з трох сноў Іосіфа]] анёл запэўнівае яго не баяцца прыняць Марыю ў жонкі, таму што яе дзіця было ​​зачата ад Духа Святога<ref name=Talbert>{{cite book|title=Matthew|first= Charles H.|last= Talbert |year=2010 |isbn= 978-0-8010-3192-2|publisher=Baker Academic |url=http://books.google.com/?id=tbmoR2j0-sgC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false|pages=29–30}}</ref>. Калі надышоў час нарадзіць, Марыя разам з Іосіфам былі вымушаны зрабіць вандроўку з [[Назарэт]]а, бацькоўскага дома Іосіфа, ў Віфлеем, каб зарэгістравацца падчас [[перапіс Квірынія|перапісу Квірынія]], зробленага па загадзе [[Спіс рымскіх імператараў|імператара]] [[Актавіян Аўгуст|Аўгуста]]. Такім чынам споўнілася прароцтва, запісанае ў Міх.5:2<ref name="Правен"/>. У Лук. 2:1-7 апавядаецца, што Марыя нарадзіўшы Ісуса і не знайшоўшы месца ў гасцініцы, памясціла нованароджанага ў яслях. Анел з'явіўсяз’явіўся пастухам і паведаміў ім пра цудоўную падзею, а таксама накіраваў іх павіншаваць Дзіцяці (Лук. 2:22). Пасля прадстаўлення Ісуса ў [[Іерусалімскі Храм|храме]], Іосіф і Марыя вярнуліся дадому<ref name="marsh37"/><ref name=Jeffrey/>.
 
[[Тры цары|Мудрацы]] ці вешчуны, даведаўшыся пра нараджэнне Ісуса праз святло [[Віфліемская зорка|Віфліемскай зоркі]], прынеслі падарункі для зноўнароджаннага [[INRI|Цара Іўдзейскага]]. Цар [[Ірад Вялікі|Ірад]], які пазнаў пра нараджэнне Ісуса ад вешчуноў, загадаў [[Забойства немаўлят|забіць усіх немаўлят у Віфлееме]]. Але ў сне Анёл папярэдзіў Іосіфа, і той разам з сям'ёйсям’ёй [[Уцёкі ў Егіпет|бяжаў у Егіпет]], пасля смерці Ірада ўсе разам вярнуліся і пасяліліся ў Назарэце<ref name=Talbert/><ref name="Harris Matthew">{{cite book|last=Harris|first= Stephen L.|title= Understanding the Bible|url=https://archive.org/details/understandingbib0000harr_w2l8|publisher= Mayfield|year= 1985|pages= [https://archive.org/details/understandingbib0000harr_w2l8/page/272 272]–85 |isbn=978-0-07-296548-3}}</ref><ref>{{cite book|last=Schnackenburg |first= Rudolf |title=The Gospel of Matthew|year=2002| isbn= 978-0-8028-4438-5 |ref=harv |publisher=Wm.B. Eerdmans Publishing |url=http://books.google.com/books?id=pvR39Z9O01kC&pg=PA9#v=onepage&q&f=false|pages=9–11}}</ref>.
 
=== Маленства і прафесія ===
У абодвух Евангеллях пазначана, што дзяцінства Ісуса прайшло ў горадзе Назарэце ў [[Галілея|Галілеі]]. Імя Іосіфа, мужа Марыі, прысутнічае ў апісаннях дзяцінства, але знікае ў далейшым<ref>{{cite book|title=Saint Joseph: His Life and His Role in the Church Today|first=Louise B.|last= Perrotta|year= 2000 |isbn= 978-0-87973-573-9 |pages= 21, 110–112 |publisher=Our Sunday Visitor Publishing }}</ref>. У Лк. 2:40-51 апісаны эпізод з дзяцінства Хрыста, калі Іосіф разам з Марыяй і Ісусам, калі таму было 12 год, выправіліся ў Іерусалім з нагоды свята. Паколькі ў горадзе было шмат пілігрымаў, то дзіцяці згубілася, бацькі толькі на трэці дзень [[Адшуканне ў храме|змаглі адшукаць Ісуса ў храме]], дзе Ён вучыў святароў, выклікаючы здзіўленне апошніх. Гэта адзіны выпадак з дзяцінства Ісуса, пра які паведамляецца ў Новым Запавеце<ref name="БолСл">Большой библейский словарь</ref>; агулам жа пра дзяцінства Ісуса сказана вельмі сціпла: «''А Дзіця расло і ўмацоўвалася Духам''».
 
У Марка 6:3 Ісус названы тэктонам ({{lang-el|τέκτων}}), што ў перакладзе значыць «цясляр». Матф. 13:55 паведамляе, што Ён быў сынам тэктона{{sfn|Vine|1940|p=170}}. Слова «тэктон» традыцыйна перакладаецца як «цясляр», але можа азначаць вырабнікоў аб'ектаўаб’ектаў з розных матэрыялаў, нават будаўнікоў<ref>{{cite book|last1=Liddell|first1=Henry G.|last2=Scott|first2=Robert|title=An Intermediate Greek–English Lexicon: The Seventh Edition of Liddell and Scott's Greek–English Lexicon |publisher=Clarendon Press|year=1889|page=797}}</ref>{{sfn|Dickson|2008| pp= 68–69}}.
 
Акрамя Новага Запавету, традыцыйна прафесію Ісуса звязваюць з дрэваапрацоўкай у традыцыях 1-га і 2-га стагоддзя; і [[Іўсцін Мучанік]] (пам. каля [[165]]) пісаў, што Ісус рабіў ёрмы і плугі<ref>{{cite book|last=Fiensy |first= David |title=Jesus the Galilean| publisher=Gorgias Press|year= 2007|isbn= 978-1-59333-313-3 |pages= 68–69}}</ref>. У Евангеллях сказана, што Ісус добра ведаў [[Тора|Тору]]<ref>Дуриц К. Год, который изменил мир. Год смерти Христа, с. 109</ref>: мог чытаць, перафразоўваць і абмяркоўваць Пісанне, але не атрымаў традыцыйнае навучанне ў кніжнікаў і [[фарысеі|фарысеяў]]<ref name="literacy">{{cite encyclopedia|editor-last=Bockmuehl |editor-first= Markus N. A. |title=Context, family and formation |first=Craig A. |last= Evans|year=2001|encyclopedia= Cambridge companion to Jesus|publisher= Cambridge University Press |url=http://books.google.com/books?id=vSehrtQpcYcC&pg=PA14#v=onepage&q&f=false |isbn=978-0-521-79678-1|pages=14, 21}}</ref>, не прайшоў іх школы, не вывучаў багаслоўе і Закон<ref>Мень, с. 143</ref>
У той час Ян прадказваў (Лук. 3:16), што прыйдзе Хтосьці, хто «''мацнейшы за мяне''»<ref name=EerRoger >{{cite book|title=Eerdmans commentary on the Bible|url=https://archive.org/details/eerdmanscommenta0000unse|first1=James D.G.|last1= Dunn|first2= John W. |last2=Rogerson|year= 2003 |isbn= 978-0-8028-3711-0 |page= [https://archive.org/details/eerdmanscommenta0000unse/page/1010 1010] |publisher=Wm. B. Eerdmans Publishing}}</ref><ref name="Zanzig">{{cite book|last=Zanzig|first=Thomas|title=Jesus of history, Christ of faith|year=2000|isbn=978-0-88489-530-5|page=118|url= http://books.google.com/books?id=QMyiWpV-dx8C&lpg=PA118&pg=PA118#v=onepage&q=118%20%22the%20Baptist%22&f=false |publisher=Saint Mary's Press }}</ref>. Апостал [[Павел, апостал|Павел]] таксама паказвае гэта чаканне Яна ў Дзеяннях 19:4. У Матф. 3:14 Ян Хрысціцель, сустрэўшы Ісуса, кажа: «''Гэта мне трэба, каб хрысціцца ў Цябе''». Тым не менш, Ісус просіць Яна хрысціць Яго{{sfn|Majerník|Ponessa|Manhardt|2005|pp= 27–31}}. Пасля таго як Ісус выходзіць з вады, неба адчыняецца, і голас з неба кажа: «''Гэта Сын Мой улюблёны, Якога Я ўпадабаў Сабе''». Святы Дух спускаецца на Ісуса ў выглядзе голуба (Матф. 3:13-17, Марк. 1:9-11, Лк. 3:21-23)<ref name=EerRoger /><ref name="Zanzig"/>{{sfn|Majerník|Ponessa|Manhardt|2005|pp= 27–31}}. У Ян. 1:29-33, зыход голуба падаецца як сведчанне Яна Хрысціцеля, які кажа, што не ведаў, што Ісус — Месія, пакуль не ўбачыў, як Яго сыходзіць [[Святы Дух]]<ref name="Правен"/>. Гэта адзін з двух выпадкаў у Евангеллях, дзе голас з неба называе Ісуса «''Сынам''», другі момант адносіцца да [[Праабражэнне|Праабражэння Ісуса]]{{sfn|Lee|2004|pp=21–30}}<ref name="Nobbs">{{cite book|title=The Content and the Setting of the Gospel Tradition|first1=Mark |last1=Harding|first2= Alanna |last2=Nobbs |year=2010 |isbn= 978-0-8028-3318-1 |pages= 281–282 |publisher=Wm. B. Eerdmans Publishing}}</ref>.
 
Пасля хрышчэння, [[сінаптычныя Евангеллі]] пераходзяць да апісання [[Спакуса Хрыста|Спакусы Ісуса]]{{sfn|Niswonger|1992|pp=[http://books.google.com/books?id=uyAXaNnz9sUC&lpg=PA143&pg=PA144#v=snippet&q=temptation&f=false 143]–146}}{{sfn|Redford|2007|p=[http://books.google.com/books?id=dDMQz5BVFbEC&pg=PA96#v=snippet&q=temptation&f=false 95]–98}}, калі Ісус 40 дзён знаходзіцца ў пустыні, а пасля перамагае трайную спакусу ад д'яблад’ябла словамі Пісання<ref name="Правен"/>. У Ян. 1:35-37 змешчаны апавяданне пра першую сустрэчу паміж Ісусам і двума Яго будучымі вучнямі, якія на той час былі вучнямі Яна Хрысціцеля. У тым аповедзе на наступны дзень Ян бачыць Ісуса зноў і называе яго Божым Ягняці, а тыя «''два вучні пачулі, як ён гэта казаў, і пайшлі за Ісусам''». Пра спакушэнне Ісуса сказана ў трох сінаптычных Евангеллях пасля Яго хрышчэння. Хрышчэнне і спакушэнне Ісуса служыць для падрыхтоўкі да Яго грамадскага служэння<ref>{{cite book|last=Sheen|first=Fulton J.|title=Life of Christ|year=2008|publisher=Random House|isbn=978-0-385-52699-9|page=65|url=http://books.google.com/books?id=KyqQKohpVR4C&pg=PA65#v=onepage&q&f=false}}</ref>.
 
=== Пакліканне дванаццаці вучняў ===
{{main|Прытчы Ісуса Хрыста|Нагорная пропаведзь|Цуды Ісуса Хрыста}}
[[Выява:Jan Wijnants - Parable of the Good Samaritan.jpg|thumb|Адна з самых вядомых [[прытчы Ісуса Хрыста|прытчаў Ісуса Хрыста]] — [[Прытча аб добрым Самараніне]]. Ян Війнантс, 1670.]]
У [[Новы Запавет|Новым Запавеце]] вучэнне Ісуса прадстаўлена з пункту гледжання Яго «слоў і спраў»<ref name=WPent212 >{{cite book|title=The words and works of Jesus Christ|first=J. Dwight |last=Pentecost |year=1981 |isbn= 978-0-310-30940-6 |page= 212 |url=http://books.google.com/books?id=bh3M_AfgXZAC&pg=PA212#v=onepage&q&f=false |publisher=Zondervan }}</ref>{{sfn|Walvoord|Zuck|1983|p=346}}. Словы Ісуса ўключаць у сябе шэраг пропаведзяў і прытчаў, якія запісаны ва ўсім апавяданні ў [[сінаптычныя Евангеллі|сінаптычных Евангеллях]] (у [[Евангелле паводле Яна|Евангеллі паводле Яна]] няма прытчаў). Дзеянні Хрыста ўключаюць у сабе цуды і іншыя дзеянні, якія Ён робіць падчас Свайго служэння<ref name=WPent212 />. Нягледзячы на тое, што [[кананічныя Евангеллі]] з'яўляюццаз’яўляюцца асноўнай крыніцай вучэння Хрыста, у [[лісты апостала Паўла|лістах апостала Паўла]], якія былі напісаны праз дзесяцігоддзі пасля саміх падзей, таксама забяспечваюць некаторымі з самых ранніх пісьмовых справаздач аб Вучэнні Ісуса{{sfn|Blomberg|2009|pp=441–442}}.
 
Новы Запавет не прадстаўляе вучэнне Ісуса толькі з Яго ўласных пропаведзяў, але прыраўнівае словы Ісуса з Боскім адкрыццём. Ян Хрысціцель заяўляе ў Ян. 3:34: «''Той, Якога паслаў Бог, кажа словы Божыя''», а сам Ісус кажа ў Ян. 7:16: «''Маё вучэнне не Маё, але Таго, Хто паслаў Мяне''», і зноў паўтарае ў Яна 14:10: «''Словы, якія кажу Я вам, кажу не ад Сабе; Айцец, Які знаходзіцца ў Мяне творыць Яго дзеянні''» У [[Евангелле паводле Мацвея|Евангеллі паводле Мацвея]] 11:27 Ісус сцвярджае пра Боскія веды, заявіўшы: «''Ніхто не ведае Сына, акрамя Айца, і ніхто не ведае Айца, акрамя Сына''», такім чынам сцвярджаючы, што Сваі веды Ён атрымаў, калі быў з [[Бог Айцец|Айцом]]<ref name="autogenerated98"/><ref>{{cite book|title=The missions of Jesus and the disciples according to the Fourth Gospel| first=Andreas J.|last= Köstenberger|year= 1998| isbn= 978-0-8028-4255-8 |publisher=Wm. B. Eerdmans Publishing |pages= 108–109}}</ref>.
 
Надыход Царства Божага (якое таксама называецца Божым Валадарствам) з'яўляеццаз’яўляецца адным з ключавых элементаў вучэння Ісуса ў Новым Запавеце{{sfn|France| 2007|p= 102}}. Ісус абяцае зрабіць грамадзянамі Царства ўсіх тых, хто прымае Яго вучэнне. Ён заклікае людзей да пакаяння ў сваіх грахах і прысвяціць сябе цалкам Богу<ref name="Britannica">{{cite encyclopedia | url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/303091/Jesus-Christ |title=Jesus Christ | encyclopedia=Encyclopædia Britannica | accessdate=April 13, 2013| first1=Ed P.|last1=Sanders |first2= Jaroslav J.| last2= Pelikan}}</ref>. Ісус кажа Сваім паслядоўнікам, каб яны строга прытрымліваліся [[Яўрэйскі закон|яўрэйскага закона]], хоць настаўнікі закона абвінавачвалі Ісуса ў тым, што Ён парушае закон<ref name=Britannica />. Як аснову маральнасці Ісус захаваў патрабаванні [[Дзесяць запаведзяў|Дэкалогу]], заявіўшы багатаму юнаку: «''Калі хочаш увайсці ў жыццё, выконвай запаведзі''» (Матф. 19:17)<ref>Мень, с. 97</ref>. Аднак калі настаўнікі закона прыбавілі да Закона сотні дробязных правілаў, то Ісус вяртаў [[Стары Запавет]] к яго вытокам<ref>Мень, с. 104</ref>. Аднойчы ў Ісуса спыталі, якая найбольшая запаведзь у Законе, на што Ён адказаў: «''палюбі Госпада Бога твайго ўсім сэрцам тваім, і ўсёю душою тваёю, і ўсім разуменнем тваім;.. другая падобная да яе: палюбі блізкага твайго, як самога сябе''». Іншыя этычныя вучэнні Ісуса ўключаюць любоў да ворагаў, ўстрыманне ад нянавісці і пажады, а таксама вядомы загад [[Падстаў другую шчаку|падстаўляць другую шчаку]]<ref>{{cite book | url=http://books.google.com/books?id=LlMVrmA-b-4C&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false | title=Kingdom Ethics: Following Jesus in Contemporary Context | publisher=InterVarsity Press | year=2003 | pages=102–103, 138–140, 197–198, 295–298 | isbn=978-0-8308-2668-1 | first1=Glen H. |last1=Stassen |first2= David P. |last2=Gushee}}</ref>. Шмат кажа пра вучэнне Ісуса Яго адносіны да простых людзей, якія былі цалкам супрацьлеглымі ад адносін [[Фарысеі|фарысеяў]]. Усе адвержаныя, усе парыі знаходзілі ў Ісусе член і заступніка. Гэта шакавала добрапрыстойных святароў і настаўнікаў Закону, у адказ Ісус казаў: ''Не здаровым патрэбны лекар, але хворым… Я прыйшоў паклікаць не праведных, але грэшных да пакаяння''(Матф. 9:12-13)<ref>Мень, с. 99-100</ref>. Такім чынам Евангелле разбурала перашкоды здаўна падзяляўшыя людзей, адкрываючы кожнаму шлях у Божае Валадарства<ref>Мень, с. 116</ref>.
 
[[Прытчы Ісуса Хрыста]] ўяўляюць сабой асноўны кампанент вучэння Ісуса ў Евангеллях, прыкладна трыццаць прытчаў складаюць каля адной трэці Яго запісанага вучэння<ref name="autogenerated98">{{cite book|first=Eric F.|last= Osborn|year= 1993 |title=The emergence of Christian theology|url=https://archive.org/details/emergencechristi00osbo| isbn= 978-0-521-43078-4 |page= [https://archive.org/details/emergencechristi00osbo/page/n115 98] |publisher=Cambridge University Press}}</ref><ref>{{cite book|first=J. Dwight|last= Pentecost|year= 1998 |title=The parables of Jesus: lessons in life from the Master Teacher| isbn= 978-0-8254-9715-5 |page= 10 |publisher=Kregel Publications}}</ref>. Прытчы здаўна былі вядомы ў Ізраілі, але Ісус зрабіў іх асноўным спосабам выяўлення Сваіх думак<ref name="Мень, с. 79">Мень, с. 79</ref>. Прытчы могуць з'яўляццаз’яўляцца на працягу працяглых пропаведзяў<ref>{{cite book|title=The Sermons of Jesus the Messiah|first= E. Keith|last= Howick|year= 2003 |publisher= WindRiver Publishing |isbn= 978-1-886249-02-8| pages= 7–9}}</ref>, а таксама ў розных месцах апавядання; яны ўяўляюць сабой простыя і запамінальныя гісторыі, часта з вобразамі, і перадаюць сэнс вучэння Ісуса, фізічнымі вобразамі адкрываючы духоўны свет<ref>{{cite book|first=Friedrich G. |last= Lisco |year=1850 |title=The Parables of Jesus |publisher= Daniels and Smith Publishers| pages= 9–11 |url=http://books.google.com/books?id=OoIuAAAAYAAJ&pg=PA9#v=onepage&q&f=false }}</ref><ref>{{cite book|first=Ashton |last=Oxenden|year= 1864 |title=The parables of our Lord? |publisher=William Macintosh Publishers| page= 6 |url=http://books.google.com/books?id=5bUCAAAAQAAJ&pg=PA6#v=onepage&q&f=false}}</ref>. Агульная тэма ў гэтых апавяданнях — паказаць дабрыню і шчодрасць Бога і небяспекі граху<ref>{{cite book | url=http://books.google.com/books?id=dPdANFaNgagC&pg=448#v=onepage&q&f=false | title=Interpreting the Parables | publisher=InterVarsity Press | year=2012 | page= 448 | isbn=978-0-8308-3967-4 |first=Craig L. |last=Blomberg}}</ref>. Некаторыя з прытчаў, як напрыклад [[прытча аб блудным сыне]] (Лук. 15:11), вельмі простыя, у той час як іншыя, такія як [[Прытча аб семені, якое расце непрыкметным чынам|прытча аб семені]] (Марк. 4:26), больш цяжкія для разумення<ref>{{cite web | first=Madeleine I. |last=Boucher |url=http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/religion/jesus/parables.html | title=The Parables | publisher=BBC | accessdate=June 3, 2013}}</ref>. Выкарыстоўваючы прытчы, Хрыстос маляваў перад слухачамі знаёмыя карціны прыроды і побыту, гэтыя гісторыі западалі ў душу і аказваліся больш дзейснымі любых разваг<ref name="Мень, с. 79"/>.
 
У Евангеллях запісана шмат момантаў, калі Ісус творыць цуды і адначасова выкладае вучэнне, такім чынам забяспечваецца пераплаценне Яго «''слоў і спраў''» ў Евангеллях{{sfn|Green|McKnight |Marshall|1992|p=299}}. У [[Евангелле паводле Яна|Евангеллі паводле Яна]], цуды Ісуса апісаны як «''знакі''», якія выкананы каб даказаць місію і боскасць Ісуса<ref name=Sign/><ref>{{cite book|last=Ehrman|first=Bart D.|title=Jesus, Interrupted: Revealing the Hidden Contradictions in the Bible (And Why We Don't Know About Them)|year=2009|publisher=HarperCollins|isbn=978-0-06-186328-8|page=84|url=http://books.google.com/books?id=QDiT3ytZ8FEC&pg=PA84#v=onepage&q&f=false}}</ref>. У сінаптычных Евангеллях апавядаецца момант, што калі Ісуса папрасілі зрабіць цуды, каб даказаць Свой ​​аўтарытэт, то Ісус адмаўляецца<ref name=Sign>{{cite book|title=Introducing the New Testament: Its Literature and Theology|year=2001|publisher=Wm. B. Eerdmans Publishing|isbn=978-0-8028-3717-2|page=198|url=http://books.google.com/books?id=GP2VY68mp7AC&pg=PA198#v=onepage&q&f=false |first1= Paul J.|last1= Achtemeier |first2=Joel B. |last2=Green |first3= Marianne M.|last3= Thompson }}</ref>. Многія з цудаў у Евангеллі падкрэсліваюць важнасць веры, напрыклад, [[ачышчэнне дзесяці пракажоных]] і [[уваскрэсенне дачкі Іяіра]] паказваюць, што хворыя вылячыліся дзякуючы іх веры{{sfn|Donahue|Harrington|2002|p= 182}}<ref>{{cite book|last=Lockyer|first= Herbert|year= 1988 |title=All the Miracles of the Bible| isbn= 978-0-310-28101-6 |page= 235 |publisher=Zondervan}}</ref>. І, наадварот, нявер'енявер’е перашкаджае працэсу вылячэння<ref>Мень, с. 151</ref>.
 
=== Вызнанне Ісуса Месіяй і Праабражэнне ===
Вызнанне Пятра пачынаецца з дыялогу паміж Ісусам і Яго вучнямі ў Матф. 16:13, Марк. 8:27 і Лук. 9:18. Ісус пытаецца ў Сваіх вучняў: «''А вы за каго ўважаеце Мяне?''» Сымон Пётр адказаў Яму: «''Ты Хрыстос, Сын Бога Жывога''»<ref name="Karris" /><ref>{{cite book|title=Who do you say that I am? Essays on Christology|first1=Jack D.|last1= Kingsbury| first2=Mark A.|last2= Powell|first3= David R. |last3=Bauer |year=1999 |isbn= 978-0-664-25752-1 |publisher=Westminster John Knox Press |page= xvi}}</ref>{{sfn|Donahue|Harrington|2002|p= 336}}. У Матф. 16:17 Ісус дабраслаўляе [[Пётр, апостал|Пятра]] за яго адказ, і кажа: «''Не плоць і кроў адкрылі гэта цябе, але Айцец Мой, Які ёсць у нябёсах''». Дабраслаўляя Пятра, Ісус не толькі прымае тытул [[Хрыстос|Хрыста]] і [[Божы Сын|Божага Сына]], якія Пётр прыпісвае Яму, але і заяўляе пра абвяшчэнне Божага [[Адкрыцце|адкрыцця]], заявіўшы, што [[Бог Айцец|Айцец Нябесны]] адкрыў гэта Пятру. У гэтым сцвярджэнні Ісус недвухсэнсоўна заяўляе пра Сябе, як пра Хрыста і Божага Сына<ref name="OneTeacher">{{cite book|title=One teacher: Jesus' teaching role in Matthew's gospel |publisher= Walter de Gruyter|first= John Y. H.|last= Yieh |year=2004|isbn =978-3-11-018151-7| pages= 240–241|url=http://books.google.com/?id=g0-NaraCrAoC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false}}</ref>{{sfn|Pannenberg|1968|pp=53–54}}.
 
Апісанне Праабражэння Ісуса дадзена ў Матф. 17:1-9, Марк. 9:2-8, Лук. 9:28-36{{sfn|Lee|2004|pp=21–30}}<ref name="Nobbs">{{cite book|title=The Content and the Setting of the Gospel Tradition|first1=Mark |last1=Harding|first2= Alanna |last2=Nobbs |year=2010 |isbn= 978-0-8028-3318-1 |pages= 281–282 |publisher=Wm. B. Eerdmans Publishing}}</ref><ref name="Barton132"/>. Ісус бярэ Пятра і двух яшчэ двух апосталаў з Сабой і ідзе да гары, якая ў Пісаннях не названа{{sfn|Lee|2004|pp=72–76}}. Пасля таго як на гары (Матф. 17:2) сцвярджаецца, што Ісус «''перамяніўся перад імі. Ён стаў ззяць, як сонца, а ўбранне Яго стала белае, як святло''», светлае воблака з'явіласяз’явілася вакол іх, і голас з воблака сказаў: «''Гэта Сын Мой улюблёны, Якога Я ўпадабаў; Яго слухайце''»{{sfn|Lee|2004|pp=21–30}}. Тром апосталам было дано на імгненне ўбачыць прыадчыненую заслону і сузіраць сверхчалавечую славу Хрыста<ref>Мень, с. 191</ref>. Праабражэнне не толькі паказвае Ісуса як Сына Божага (гэтак жа як і пры [[Хрышчэнне Ісуса|хрышчэнні]]), але словы «''Яго слухайце''» вызначаюць Яго як Пасланца і Прамоўцы Бога<ref name="Meta47">{{cite book|title=Metamorphosis: the Transfiguration in Byzantine theology and iconography|first=Andreas |last=Andreopoulos |year=2005 |isbn= 978-0-88141-295-6 |pages= 47–49 |publisher=St Vladimir's Seminary Press}}</ref>.
 
=== Апошні тыдзень: здрада, арышт, суд і смерць ===
На працягу тыдня Свайго апошняга служэння ў Іерусаліме, Ісус наведвае храм і выганяе мяняў з храма{{sfn|Evans|2005|p=49}}<ref name=Anderson158 >{{cite book|title=The Fourth Gospel And the Quest for Jesus|first= Paul N.|last= Anderson |year=2006 |isbn=978-0-567-04394-8 |publisher=Continuum |page= 158}}</ref>. Святары і старэйшыны народа ўступаюць у рэлігійныя дэбаты з Ісусам, спрабуючы паставіць пад сумнеў Яго аўтарытэт{{sfn|Boring|Craddock|2004|pages=256–258}}{{sfn|Evans|2003|pp=381–395}}. У гэты час адзін з Яго вучняў, [[Іуда Іскарыёт]], вырашае здрадзіць Ісусу за [[трыццаць срэбранікаў]]<ref name=Lockyer106 >{{cite book|title=All the Apostles of the Bible| first=Herbert |last=Lockyer |year=1988 |isbn= 978-0-310-28011-8 |publisher=Zondervan |pages= 106–111}}</ref><ref name="Hayes 2009 88">{{cite book|title=The Synoptic Gospels and the Book of Acts|first=Doremus A. |last= Hayes |year=2009 |isbn= 978-1-313-53490-1 |page= 88 |publisher=HardPress}}</ref>.
 
У канцы тыдня, Ісус робіць [[Тайная вячэра|Тайную вячэру]] з вучнямі, падчас якой Ён усталёўвае таінства [[Еўхарыстыя|Еўхарыстыі]]<ref name="CE name"/><ref>{{CathEncy| wstitle=The Blessed Eucharist as a Sacrament |first=Joseph |last=Pohle}}</ref>, і рыхтуе іх для Свайго ад'ездуад’езду ў развітанай прамове<ref name=Gail142 >{{cite book|title=John|first1= Gail R.|last1= O'Day|first2= Susan |publisher=Westminster John Knox Press |last2=Hylen|year=2006 |isbn= 978-0-664-25260-1| pages= 142–168}}</ref><ref name=Herman546 >{{cite book|title=The Gospel according to John |first=Herman |last=Ridderbos|year= 1997| isbn= 978-0-8028-0453-2|publisher=Wm. B. Eerdmans Publishing| pages= 546–576}}</ref>. Тайная вячэра згадваецца ва ўсіх чатырох кананічных Евангеллях, а таксама ў [[Карынфянам, 1-ы ліст|лісце Паўла да Карынфянаў]]<ref name=Fahlbusch52 >{{cite book|title=The Encyclopedia of Christianity|volume=4| first=Erwin |last=Fahlbusch|year= 2005| isbn= 978-0-8028-2416-5 |pages= 53–56 |url=http://books.google.com/books?id=C5V7oyy69zgC&pg=PA53#v=onepage&q&f=false |publisher=Wm. B. Eerdmans Publishing }}</ref>{{sfn|Evans|2003|pp=465–477}}{{sfn|Cox|Easley|2007|pp=180–191}}. Пасля вячэры, Ісус разам з вучнямі ідзе ў [[Гефсіманія|Гефсіманскі сад]]{{sfn|Walvoord|Zuck|1983|pp=83–85}}, там Ён знаходзіцца ў агоніі, пасля куды з'яўляюццаз’яўляюцца святары з аховай разам з Іудай, які [[Пацалунак Іуды|пацалункам]] выдае Збаўцу{{sfn|Walvoord|Zuck|1983|pp=83–85}}{{sfn|Evans|2003|pp=487–500}}. Пасля арышту Ісуса большая частка вучняў разбягаецца ад свайго Настаўніка, а [[Адрачэнне Пятра|Пётр тры разы адмаўляецца ад Хрыста]], пра што прадказаў Ісус падчас Апошняй Вячэры{{sfn|Walvoord|Zuck|1983|pp=83–85}}<ref name="Denial">{{cite book|title=Peter: apostle for the whole church|first= Pheme |last=Perkins |publisher=Fortress Press |year=2000 |isbn= 978-1-4514-1598-8 |page= 85}}</ref><ref name="Lange 1865 499">{{cite book|title=The Gospel according to Matthew, Volume 1|first= Johann P.|last= Lange|year= 1865| publisher= Charles Scribner Co| page= 499}}</ref>.
 
Ісус спачатку дапытаны ў [[Сінедрыён]]е{{sfn|Brown|1997|p= 146}}, а затым судом [[Понцій Пілат|Понція Пілата]], рымскага [[пракуратар]]а Іўдзеі<ref name=Holman608 />. Падчас гэтых допытаў Ісус кажа вельмі мала, і ў асноўным маўчыць{{sfn|Evans|2003|pp=487–500}}{{sfn|Blomberg|2009|pp=396–400}}<ref name=Holman608 />. Пасля [[Хвастанне Ісуса|хвастання Ісуса]], і здзекаў над Хрыстом Пілат прыказвае аддаць Ісуса на [[Распяцце Ісуса|распяцце]]<ref name=Senior>{{cite book|title=The Passion of Jesus in the Gospel of Matthew|first= Donald |last=Senior |year=1985| isbn= 978-0-8146-5460-6 |publisher=Liturgical Press |page= 124}}</ref> на месцы, якое называецца [[Галгофа]].{{sfn|Evans|2003|pp=487–500}}<ref name=Holman608 >{{cite book|publisher=B&H Publishing Group |title=Holman Concise Bible Dictionary|year= 2011 |isbn= 978-0-8054-9548-5| pages= 608–609}}</ref>{{sfn|Blomberg|2009|p=402}}.
{{main|Тайная вячэра}}
 
У Новым Запавеце, Тайная вячэра з'яўляеццаз’яўляецца снеданнем, які Ісус падзяляе са сваімі дванаццаццю апосталамі ў Іерусаліме да Свайго распяцця. Тайная вячэра згадваецца ва ўсіх чатырох кананічных Евангеллях, а таксама ў [[Карынфянам, 1-ы ліст|Першым лісце апостала Паўла да Карынфянаў]] (11:23-26), які верагодна быў напісаны яшчэ да Евангелляў<ref name=Fahlbusch52 >{{cite book|title=The Encyclopedia of Christianity|volume=4| first=Erwin |last=Fahlbusch|year= 2005| isbn= 978-0-8028-2416-5 |pages= 53–56 |url=http://books.google.com/books?id=C5V7oyy69zgC&pg=PA53#v=onepage&q&f=false |publisher=Wm. B. Eerdmans Publishing }}</ref>{{sfn|Evans|2003|pp=465–477}}{{sfn|Cox|Easley|2007|pp=180–191}}.
 
Ва ўсіх чатырох Евангеллях, падчас ежы, Ісус прадказвае, што адзін з Яго апосталаў здрадзіць Яму{{sfn|Cox|Easley|2007|p=182}}. Ісус паўтарае прароцтва зноў, кажучы, што здраднік за адным сталом з Ім, і нягледзячы на сцвярджэнні кожнага апостала аб тым, што ніхто з іх не здрадзіць Ісусу. У Матф. 26:23-25 і Яна 13:26-27 [[Іуда Іскарыёт|Іуда]] паказваецца як здраднік<ref name=Fahlbusch52 />{{sfn|Evans|2003|pp=465–477}}{{sfn|Cox|Easley|2007|p=182}}.
Ва ўсіх чатырох Евангеллях Ісус прадказвае, што Пётр [[Адрачэнне Пятра|адрачэцца ад Ісуса]] тры разы, перш чым певень заспявае ў наступную раніцу<ref name="Denial">{{cite book|title=Peter: apostle for the whole church|first= Pheme |last=Perkins |publisher=Fortress Press |year=2000 |isbn= 978-1-4514-1598-8 |page= 85}}</ref><ref name="Lange 1865 499"/>. Сіноптычныя Евангеллі адзначаюць, што пасля [[Арышт Ісуса|арышту Ісуса]] Пётр адрокся ад Яго тры разы, і пасля трэцяй адмовы, калі Ісус павярнуўся, каб паглядзець на яго, пачуў спеў пэўня і ўспомніў прадказанне, пасля чаго пачаў горка плакаць{{sfn|Walvoord|Zuck|1983|pp=83–85}}.
 
Евангелле паводле Яна з'яўляеццаз’яўляецца адзіным, якое падае апісанне, як [[Ногаамавенне|Ісус мые ногі сваім вучням]] перад вячэрай<ref name="Harris Matthew"/>. Евангелле паводле Яна таксама ўключае ў сябе доўгую пропаведзь Ісуса — настаўленне Сваім вучням (ужо без Іуды). Раздзелы 14-17 з Евангелля паводле Яна вядомыя як [[Апошняя прамова]], сказаная Ісусам<ref name=Gail142 >{{cite book|title=John|first1= Gail R.|last1= O'Day|first2= Susan |publisher=Westminster John Knox Press |last2=Hylen|year=2006 |isbn= 978-0-664-25260-1| pages= 142–168}}</ref><ref name=Herman546 >{{cite book|title=The Gospel according to John |first=Herman |last=Ridderbos|year= 1997| isbn= 978-0-8028-0453-2|publisher=Wm. B. Eerdmans Publishing| pages= 546–576}}</ref>.
 
=== Агонія ў садзе, здрада і арышт ===
У Матф. 26:36-46, Марк. 14:32-42, Лк. 22:39-46 і Ян. 18:1 распавядаецца, што адразу ж пасля Апошняй вячэры Ісус робіць вандроўку каб памаліцца праз [[Кедронская даліна|Кедронскую даліну]] ў месца вядомае, як [[Гефсіманія|Гефсіманскі сад]]<ref>{{cite book|title=Иисус Христос| first=Анри |last=Дидон |year=2000 |isbn= 966-03-0695-4 |publisher=Фолио|p.= 720}}</ref>{{sfn|Walvoord|Zuck|1983|pp=83–85}}{{sfn|Majerník|Ponessa|Manhardt|2005|p=169}}. Падчас малітвы Ісус просіць Сваіх вучняў, каб яны памаліліся разам з Ім, але кожны раз знаходзіць ім спячымі, ''бо ў іх вочы ацяжэлі''(Мф. 26:43). Падчас малітвы Ісус адчуваў такое напружанне, што ''быў пот Яго быў як кроплі крыві'' (Лук. 22:44)<ref name="Правен"/>.
 
Пасля малітвы ў садзе з'яўляеццаз’яўляецца [[Іуда Іскарыёт|Іуда]] ў суправаджэнні натоўпу, які ўключае ў сябе яўрэйскіх першасвятароў і старэйшын, а таксама людзей са зброяй. Іуда [[Пацалунак Іуды|пацалункам апазначае Ісуса]] ў натоўпе, Якога затым арыштоўваюць{{sfn|Walvoord|Zuck|1983|pp=83–85}}{{sfn|Evans|2003|pp=487–500}}. Адзін з вучняў Ісуса спрабуе спыніць натоўп, выкарыстоўвае меч, і адсякае вуха аднаму з мужчын{{sfn|Walvoord|Zuck|1983|pp=83–85}}{{sfn|Evans|2003|pp=487–500}}. Але Ісус [[Вылячэнне служкі з адсечаным вухам|цудоўным чынам вылечвае адсечанае вуха]] і крытыкуе гвалтоўнае дзеянне, настойваючы на тым, што Яго вучні не павінны супраціўляцца Ягонаму арышту. У Матф. 26:52 Ісус робіць вядомую заяву: «''Усе, хто прыйдуць з мечом, ад мяча і загінуць''»{{sfn|Walvoord|Zuck|1983|pp=83–85}}{{sfn|Evans|2003|pp=487–500}}.
 
Яшчэ да арышту, у Матф. 26:31 Ісус кажа вучням: «''Усе вы спакусіцеся аба Мне ў гэту ноч''» і ў 32: «''Але пасля таго, як Я паўстану з мёртвых, вы знойдзіце Мяне ў Галілеі''». Пасля арышту ўсе вучні Ісуса разбяжаліся<ref name="Правен"/>.
У Евангельскіх апісаннях сцэн суда Ісус вельмі мала гаворыць, не вядзе ніякай абароны і дае вельмі рэдка ўскосныя адказы на пытанні святароў. У Матф. 26:62 адсутнасць адказу Ісуса падахвочвае першасвятара, каб спытацца ў яго: «''Ты нічога не адказваеш?''»{{sfn|Evans|2003|pp=487–500}}{{sfn|Blomberg|2009|pp=396–400}}<ref name=Holman608 /> У Марк. 14:61 першасвятар пытаецца ў Ісуса: «''Ты Хрыстос, Сын Дабраславёнага?''», на што Ісус адказаў яму: «''Я ёсць''»<ref name=Britannica />,— і ў гэты момант першасвятар разадраў свае адзенне ў гневе і абвінаваціў Ісуса ў блюзнерстве. У Лук. 22:70, калі Ісуса спыталі: «''Так, Ты — Сын Божы?''», Ён адказвае: «''Вы кажаце, што Я''», пацвярджаючы званне [[Сын Божы|Сына Божага]]{{sfn|Blomberg|2009|pp=396–398}}<ref>{{cite book|title=Luke's presentation of Jesus: a christology|first=Robert F.|last= O'Toole|year= 2004| isbn= 978-88-7653-625-0|page= 166 |publisher=Editrice Pontificio Istituto Biblico}}</ref>.
[[Выява:Ecce homo by Antonio Ciseri (1).jpg|thumb|злева|Славутая фраза Пілата [[Ecce homo]] (Вось, чалавек), пасля якой нявіннага чалавека аддаюць на пакаранне смерцю]]
Пасля іўдзейскія старэйшыны вядуць Ісуса на [[Суд Пілата]] і просяць Понція Пілата, каб асудзіць і пакараць Ісуса, абвінавачваючы Яго, што Ён адвесціў Сабе Царом Іўдзейскім<ref name=Holman608 />. У Лукі 23:7-15 апісваецца, што калі Пілат даведаўся, што Ісус Галілеянін, і такім чынам з'яўляеццаз’яўляецца падданым [[Ірад Антыпа|Ірада Анціпы]], то пасылае Ісуса да Ірада, які ў той час знаходзіўся ў Іерусаліме, каб той судзіў Хрыста{{sfn|Niswonger|1992|p=172}}{{sfn|Majerník|Ponessa|Manhardt|2005|p=181}}. На судзе Ірада Ісус таксама амаль нічога не кажа ў адказ на пытанні Ірада Антыпы. Ірад і яго салдаты зневажаюць Ісуса, адзяюць Яго ў [[баграніца|баграніцу]] — нібы іўдзейскага цара, і адпраўляюць Яго назад да Пілата{{sfn|Niswonger|1992|p=172}}. Пілат ізноў заве іўдзейскіх старэйшын, і кажа, што ён «''не знайшоў ніякай віны ў гэтым чалавеку''»{{sfn|Carter|2003|pp=120–121}}.
 
Выкарыстанне тытула '''Цар''' з'яўляеццаз’яўляецца цэнтральнай тэмай у дыскусіі паміж Ісусам і Пілатам. У Яна 18:36 Ісус кажа: «''Царства Маё не ад гэтага свету''», але непасрэдна не адмаўляеца, што Ён Цар Іўдзейскі<ref>{{cite book|publisher=Twenty-Third Publications|title=The Names of Jesus|first= Stephen J.|last= Binz |year=2004 |isbn= 978-1-58595-315-8| pages= 81–82}}</ref><ref>{{cite book|title=John|first= H. A.|last= Ironside |year=2006 |isbn= 978-0-8254-9619-6 |page= 454 |publisher=Kregel Academic}}</ref>. Пілат пасля піша: «''Ісус з Назарэта, Цар Іўдзейскі''» (скарочана '''[[INRI]]''') на таблічцы, якая будзе прымацавана да крыжа Ісуса{{sfn|Brown|1988|p=93}}.
 
Пасля суда Пілата Ісуса хвастаюць, адзеўшы Яго ў пурпуру (што азначае каралеўскі статус), змесціўшы на галаву [[цярновы вянок]], і бьюць і здзекваюцца з Яго (Матф. 27:29-30, Марк. 15:17-19 і Ян. 19:2-3)<ref name=Senior>{{cite book|title=The Passion of Jesus in the Gospel of Matthew|first= Donald |last=Senior |year=1985| isbn= 978-0-8146-5460-6 |publisher=Liturgical Press |page= 124}}</ref>,
{{main|Уваскрэсенне Ісуса Хрыста|Узнясенне Ісуса Хрыста}}
[[Выява:Rembrandt van Rijn 192.jpg|thumb|справа|Пасля ўваскрэсення Ісус узнесся на неба, паабяцаўшы, што вернецца другі раз. [[Рэмбрант]], [[1636]] г.]]
Згодна Новаму Запавету Уваскрэсенне Ісуса адбылося ў першы дзень тыдня пасля распяцця (лічыцца, што гэта была [[нядзеля]]). Вучні Ісуса даведаліся, што Ён уваскрос з мёртвых, пасля таго, як знайшлі Яго магілу пустой. Пры гэтым рымская пячатка была зламана, камень ссунуты, а ахова збегла<ref>Макдауэл Д. Не просто плотник, с. 66</ref>. Паўстаўшы з мёртвых Ісус з'явіўсяз’явіўся вучням у той дзень і некалькі разоў пасля гэтага, а перад тым, як узняцца на нябёсы, Ён [[Вялікае даручэнне|даручыў вучням ісці паўсюль і прапаведваць Евангелле]]. Два з кананічных Евангелляў (ад Лукі і Марка) уключаюць кароткую згадку аб Ушэсці, але асноўныя спасылкі на Ушэсце знаходзяцца ў іншых месцах Новага Запавету.
 
Ва ўсіх чатырох Евангеллях, калі магілу Ісуса знайшлі пустой, у Мацвея 28:5, Марка 16:5, Лукі 24:4 і Яна 20:12 аб уваскрэсенні было абвяшчана апранутымі ў яркія адзенні [[Анёл|Анёламі]]амі, якія былі каля грабніцы. У Марка 16:9 і Яна 20:15 паказвана, што Ісус з'явіўсяз’явіўся спярша [[Марыя Магдалена|Марыі Магдаліне]], згодна Лукі 16:9 яна была ў ліку [[Жонкі-міраносіцы|Жонак-міраносіц]]{{sfn|Evans|2003|pp=521–530}}{{sfn|Cox|Easley|2007|pp=216–226}}.
 
Пасля выяўлення пустой грабніцы Ісус некалькі разоў з'яўляўсяз’яўляўся вучням{{sfn|Evans|2003|pp=521–530}}. Сюды ўваходзяць вядомы [[Нявер'е Фамы|эпізод з Фамой Няверуючым]], а таксама [[З'яўленне Ісуса на шляху ў Эмаус|эпізод па дарозе ў Эмаус]], калі Ісус сустракае двух вучняў. [[Цудоўны лоў рыбы|Вылаў 153 рыбін]] уключае [[цуды Ісуса Хрыста|цуд]] на [[Галілейскае мора|Галілейскім моры]], і пасля чаго Ісус заклікае Пятра, каб той служыў Яго паслядоўнікам{{sfn|Evans|2003|pp=521–530}}{{sfn|Cox|Easley|2007|pp=216–226}}. Апошняе пасля ўваскрэсення з'яўленнез’яўленне Ісуса адбываецца перад самым узнясеннем на нябёсы. У Лукі 24:51 гаворыцца, што Ісус «''быў узнесены на неба''». Само Ушэсце апісана ў [[Дзеянні Апосталаў|Дзеяннях]] 1:1-11, і адзначана ў [[Цімафею, 1-ы ліст|1 Цімафея]] 3:16. У кнізе Дзеяў 1:1-9, праз сорак дзён пасля Уваскрэсення, калі вучні бачаць, як «''Ён быў узяты, і воблака ўзяло Яго з вачэй іх''», а [[Пятра, 1-ы ліст|1 Пятра]] 3:22 апісвае Ісуса, Які сеў па «''правую руку ад Бога, узняўшыўся на неба''»{{sfn|Evans|2003|pp=521–530}}.
 
[[Дзеянні Апосталаў]] таксама ўтрымліваюць з'яўленніз’яўленні Ісуса пасля Ушэсця. Яны ўключаюць у сябе бачанне Стэфану перад смерцю ў Дзеяннях 7:55<ref>{{cite book|title=''The Acts of the Apostles'' |last=Frederick F.|first= Bruce| isbn= 978-0-8028-0966-7|year=1990|publisher=Wm. B. Eerdmans Publishing |url=http://books.google.com/?id=2lN0ibbLOHEC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false | page= 210}}</ref>, а таксама [[Зварот апостала Паўла|эпізод на шляху ў Дамаск]], у якім [[Павел, апостал|Павел]] (тады яшчэ Саул) звярнуўся ў [[хрысціянства]]<ref name=Wiersbe350 /><ref name=HarringtonActs />. Даручэнне, дадзенае [[Ананія з Дамаска|Ананіі]] ў [[Дамаск]]у ў Дзеяннях 9 :10-18, каб той вылячыў Паўла, з'яляеццаз’яляецца апошняй размовой з Ісусам у Бібліі да напісання [[Кніга Апакаліпсіс|кнігі Адкрыцця]]<ref name=Wiersbe350 >{{cite book|title=The Wiersbe Bible Commentary: The Complete New Testament|first=Warren W. |publisher=David C. Cook |last=Wiersbe |year=2007| isbn =978-0-7814-4539-9 |pages= 350–352}}</ref><ref name=HarringtonActs >{{cite book|title=The Acts of the Apostles |publisher=Liturgical Press |first1=Luke T.|last1= Johnson| first2=Daniel J.|last2= Harrington|year= 1992| isbn= 978-0-8146-5807-9| pages= 164–167}}</ref>.
 
== Гістарычнае існаванне Ісуса ==
Нягледзячы на тое, што хрысціянскія Евангеллі былі напісаны ў першую чаргу як багаслоўскія дакументы, а не як гістарычныя хронікі, практычна ўсе навукоўцы старажытнасці згодныя, што Ісус існаваў; і такія падзеі, як яго [[Хрышчэнне Ісуса|хрышчэнне]] і [[Распяцце Ісуса|распяцце]], разглядаюцца як гістарычныя{{sfn|Dunn|2003|p=339}}<ref>{{cite book |last=Brown |first=Raymond E. |year=1994 |publisher=Doubleday |isbn=978-0-385-19397-9 |title=The Death of the Messiah: from Gethsemane to the Grave: A Commentary on the Passion Narratives in the Four Gospels |page=[https://archive.org/details/deathofmessiahvo00raym/page/964 964] |url=https://archive.org/details/deathofmessiahvo00raym/page/964 }}</ref>{{sfn|Stanton|2002|p=145}}. У старажытнасці існаванне Ісуса не адмаўлялі нават тыя, хто выступаў супраць хрысціянства: ні язычнікі, ні іудзеі не ставілі пад сумнеў існаванне Ісуса.
 
Адзін з важнейшых гісторыкаў 1 ст. [[Іосіф Флавій]] ў сваёй кнізе «[[Іўдзейскія старажытнасці]]» два разы згадвае аб Ісусе, пры гэтым аб аутэнтычнасці ўрыўка, дадзенага ў цытаце, у сур'ёзсур’ёз нікто не сумневаецца. Сірыйскі філосаф [[Мара бен Серапіён]] у лісце да сына, як лічыцца, згадвае Ісуса. [[Тацыт, гісторык|Тацыт]] (каля [[110]] г.) згадвае хрысціян і Хрыста, якога пакараў смерцю [[Понцій Пілат]] пры [[Тыберый|Тыберыі]]. Па меркаванню даследчыкаў, аўтэнтычнасць гэтага сведчання і яго незалежнасць відавочныя з-за яго агульнай варожасці ў адносінах да хрысціян і адсутнасці згадвання [[Уваскрэсенне Ісуса Хрыста|ўваскрасення Ісуса Хрыста]]<ref name="Правен">Праваслаўная Энцыклапедыя</ref>. У гэты ж час у лісце да [[Траян]]а [[Пліній Малодшы]] паведамляе, што хрысціяне збіраюцца, каб услаўляць Хрыста як Бога. [[Светоній]] у біяграфіі [[Клаўдзій|Клаўдзія]] піша пра «''іўдзеяў, увесь час хвалюемых Хрестом''». Згодна [[Арыген]]у (каля [[248]] г.), [[Цэльс]] сцвярджаў, ашто Ісус быў сынам рымскага салдата Пантэры (або Пандзіры), а не [[Іосіф]]а, сваі цуды рабіў дзякуючы [[чараўніцтва|чараўніцтву]], за што быў забіты камянямі. Падобныя легенды сустракаюцца і ў Талмудзе<ref name="СкТв"/><ref>{{cite book |last=Грин |first=Джоэль |year=2003 |publisher=Библейско-богословский институт Св. апостола Андрея |isbn=5-89647-044-4|title=Словарь Иисус и Евангелия|page=258-259}}</ref>.
 
Тым не менш сярод [[рэлігіязнаўства|рэлігіязнаўцаў]] вяліся спрэчкі наконт гістарычнасці асобы Хрыста, у выніку чаго ўзніклі два асноўныя напрамкі: міфолагаў і гісторыкаў<ref name="СкТв"/>. Міфолагі (асабліва ў 19 ст.) адмаўлялі факт самаго яго існавання<ref name="Культ"/>, лічылі асобу Хрыста міфічным вобразам (накшталт [[Асірыс]]а). Доказам міфалагічнай прыроды Хрыста для міфолагаў прыводзіліся галоўным чынам супярэчнасці ў евангельскіх апавяданнях пра яго, мноства яго цудаў, невялікая колькасць звестак аб Хрысце ў грэка-рымскіх аўтараў [[1 ст.]] і інш. Гістарычную сапраўднасць звестак пра Хрыста, якія ёсць у [[Іосіф Флавій|Іосіфа Флавія]] і [[Тацыт, гісторык|Тацыта]]<ref>{{cite encyclopedia|editor-last=Bockmuehl |editor-first= Markus N. A. |title=Sources and methods |first=Christopher |last=Tuckett |year=2001|encyclopedia= Cambridge Companion to Jesus|publisher= Cambridge University Press|isbn=978-0-521-79678-1|pages=123–4|quote=}}</ref>, яны ставілі пад сумненне. Прыхільнікі другога напрамку прызнаюць Хрыста рэальнай гістарычнай асобай. Свае сцвярджэнні яны аргументуюць не толькі гістарычнымі дадзенымі Іосіфа Флавія і Тацыта, але і наяўнасцю антылегенды Цэльса, у якой апошні абвяргаў прыпісваемы Хрысту арэол святасці, але не адмаўляў існавання самой асобы Хрыста.<ref name="СкТв"/> Большасць сучасных даследчыкаў прызнаюць гістарычнасць Ісуса Хрыста<ref name="Культ"/>, і толькі невялікая колькасць вучоных сцвярджаюць, што Ісус ніколі не існаваў. Практычна ўсе навукоўцы разглядаюць тэорыю, што існаванне Ісуса было хрысціянскім вынаходніцтвам, як непраўдападобную{{sfn|Chilton|Evans|1998|p= 27}}<ref>{{cite book|title= Jesus in Contemporary Scholarship|first= Marcus J.|last= Borg|year= 1994|isbn= 978-1-56338-094-5|publisher= Continuum|pages= [https://archive.org/details/jesusincontempor00borg/page/4 4–6]|url= https://archive.org/details/jesusincontempor00borg/page/4}}</ref>{{sfn|Theissen|Winter|2002|pp=142–143}}.
 
== Стаўленне да Хрыста сярод вернікаў розных рэлігій ==
 
=== Стаўленне да Хрыста ў хрысціянстве ===
[[Выява:Ottavio vannini, san giovanni che indica il Cristo a Sant'Andrea.jpg|thumb|«Вось Божае Ягня, Якое бярэ на сябе грэх сусвету». Гэтых словаў [[Ян Хрысціцель|Яна Хрысціцеля]] прытрымліваюцца ўсе хрысціяне. [[Атавіа Ваніні]], 17 ст.]]
Большасць хрысціян верыць, што Ісус быў чалавекам і Сынам Божым. Хоць існуюць багаслоўскія спрэчкі аб прыродзе Ісуса Хрыста, [[Тройца|трыніяне]] вераць, што Ісус ёсць [[Логас, хрысціянства|Логас]], увасоблены Бог, [[Сын Божы|Бог-Сын]], і «сапраўдны Бог і сапраўдны чалавек» (цалкам Бог і цалкам чалавек). [[Антытрыніянства|Антытрыніяне]] аспрэчваюць паняцце [[Тройца|Святой Тройцы]], не прытрымліваюцца [[Сусветныя саборы|Сусветных Сабораў]] і лічаць, што вучэнне [[Біблія|Бібліі]] мае прыярытэт над [[Сімвал веры|Сімваламі веры]]<ref name="CE name"/><ref>{{cite encyclopedia|title=Antitrinitarianism| url=http://www.gameo.org/encyclopedia/contents/A597.html| last=Friedmann|first=Robert| encyclopedia=Global Anabaptist Mennonite Encyclopedia |accessdate=October 24, 2012}}</ref>.
 
Хрысціяне вераць, што Ісус [[Богаўвасабленне|стаўшы цалкам чалавекам]], адчуваў болі і спакусы, як кожны смяротны чалавек, але Ён не зрабіў ніякага [[грэх|граху]], але перамог смерць і ўваскрос да жыцця пасля распяцця<ref name="Oxford Companion to the Bible"/>. Згодна з Бібліяй, [[Уваскрэсенне Ісуса Хрыста|Хрыстос паўстаў з мёртвых]], пасля чаго ўзнёсся на Неба і "«сядзіць па правай руцэ Айца"»<ref>Сімвал веры</ref>, і Ён [[Другое прышэсце|вернецца на Зямлю]] зноў для [[Страшны Суд|Страшнага Суда]] і створыць [[Божае царства]] ў будучым свеце<ref name="Правен"/>.
 
Хрысціяне надаюць не толькі багаслоўскае значэнне справам Ісуса, але таксама і Яго імя. Звяртанне да Святога Імя Ісуса пачынаецца з [[Першаапостальская царква|першых дзён хрысціянства]]<ref>{{cite book|title=Outlines of dogmatic theology | volume=2 |first= Sylvester |last=Hunter|year= 2010| isbn= 978-1-177-95809-7 |page= 443 |publisher=Nabu Press}}</ref>{{sfn|Houlden|2006|p=426}}. Рэлігійныя абрады і святы ў імя Ісуса існуюць як ва [[Праваслаўе|Усходнім]] і [[Каталіцтва|Заходнім хрысціянстве]]{{sfn|Houlden|2006|p=426}}.
Класічныя тэксты рабінскага іўдаізму адхіляець любыя паняцці аб антрапаморфным Богу. Трактат [[Тааніт]] ў [[Іерусалімскі Талмуд|Іерусалімскім Талмудзе]] прама гаворыць, што «''калі чалавек прэтэндуе на тое, што ён Бог, то ён ілгун''». Акрамя таго біблейскі верш: "''Я першы і Я апошні, і акрамя Мяне няма Бога'' " (Іс. 44:6) інтэрпрэтуецца наступным чынам: «''Я першы, у мяне няма бацькі, Я апошні, у мяне няма брата, акрамя Мяне няма Бога, няма ў мяне сына..''»
 
[[Іўдаізм]] адхіляе ідэю, што Ісус ёсць Бог, або асоба Тройцы, або пасярэднік Бога<ref>{{cite web|last=Kessler|first=Ed|title=Jesus the Jew|url=http://www.bbc.co.uk/thepassion/articles/jesus_the_jew.shtml |publisher=BBC |accessdate=June 18, 2013}}</ref>. Іўдаізм таксама лічыць, што Ісус не з'яўляеццаз’яўляецца [[Месія]]й, сцвярджаючы, што Ён не выканаў месіянскіх прароцтваў запісаных у [[Танах]]у і не ўвасобіў асабістых якасцей Месіі<ref>{{cite book |first=Asher |last=Norman |title= Twenty-six reasons why Jews don't believe in Jesus |url=http://books.google.com/books?id=tx5qrKz6dRMC&pg=PA59#v=onepage&q&f=false |publisher= Feldheim Publishers |year=2007 |isbn=978-0-9771937-0-7 |pages=59–70}}</ref>. Згодна яўрэйскай традыцыі, не было ніякіх прарокаў пасля [[Малахія|Малахіі]]<ref>{{cite web|last=Simmons |first= Shraga |url=http://www.aish.com/jewishissues/jewishsociety/Why_Jews_Dont_Believe_In_Jesus.asp |title= Why Jews Do not Believe in Jesus |date= March 6, 2004 |publisher=Aish.com}}</ref>, які пакінуў сваё прароцтва каля 420 г. да н.э.<ref>{{cite encyclopedia | title=MALACHI, BOOK OF | encyclopedia=Jewish Encyclopedia | accessdate=July 3, 2013 |url=http://www.jewishencyclopedia.com/articles/10321-malachi-book-of}}</ref>
 
[[Талмуд]] ўключае ў сябе апавяданні, якія некаторыя лічаць, што ў іх апавядаецца пра Ісуса, тым не менш многія сучасныя тлумачы Талмуду разглядаюць гэтыя каментары хутчэй як узаемаадносіны паміж іўдаізмам і хрысціянствам, а не як каментары пра гістарычнага Ісуса.
 
[[Мішне Тора]], аўтарытэтная праца па яўрэйскаму закону, падае аднадушныя меркаванні яўрэйскай абшчыны аб тым, што Ісус з'яўляеццаз’яўляецца «''каменем перапоны''», які прымушае «''большасць краін свету памыляцца, каб служыць боскасці, па-за межамі Бога''»<ref>{{cite book|last=Jeffrey|first=Grant R.|title=Heaven: The Mystery of Angels|year=2009|publisher=Random House Digital|isbn=978-0-307-50940-6|page=108|url=http://books.google.com/books?id=xCW8fjiE-DYC&pg=PA108#v=onepage&q&f=false}}</ref>.
 
Па меркаваннях кансерватыўнага іўдаізму, яўрэі якія вераць, што Ісус ёсць Месія «''перасёклі лінію і апынуліся па-за межамі яўрэйскай абшчыны''». Рэфармаваны іўдаізм, яго сучасныя прагрэсіўныя плыні, сцвярджае, што «''для нас у яўрэйскай суполцы кожны, хто сцвярджае, што Ісус з'яўляеццаз’яўляецца іх Збаўцам ужо не ёсць яўрэй і з'яўляеццаз’яўляецца адступнікам''».
 
=== Стаўленне да Хрыста ў ісламе ===
У [[Каран]]е няма ніякай згадкі пра [[Іосіф, бацька Ісуса|Іосіфа]], але ёсць эпізод з Дабравешчаннем [[Марыя, маці Ісуса|Марыі]] ({{lang-ar|Марьям}}) Анёлам, што яна павінна нарадзіць Ісуса, [[Беззаганнае нараджэнне Ісуса|застаючыся нявінніцай]], цудоўная падзея, якая адбылася па волі Бога ({{lang-ar|[[Алах]]}})<ref name=RobB32 >{{cite book|title=Christianity, Islam, and the West|first= Robert A.|last= Burns|year= 2011| isbn= 978-0-7618-5560-6 |page= 32 |url=http://books.google.com/books?id=akWUGyN7fwEC&pg=PA32#v=onepage&q&f=false |publisher=University Press of America}}</ref><ref name=Peters23 />. Падрабязнасці зачацця Дзевы Марыі не абмяркоўваўся ў ходзе візіту Анёла, але ў іншых месцах у Каране гаворыцца (21:91 і 66:12), што Бог удыхнуў «''Яго Духа''» у Марыю<ref name=RobB32 /><ref name=Peters23 >{{cite book|title=Islam: A Guide for Jews and Christians|first= F. E.|last= Peters |year=2003 |publisher=Princeton University Press |isbn= 978-0-691-11553-5| page= 23 |url=http://books.google.com/books?id=DRDwRPIQ1vUC&pg=PA23#v=onepage&q&f=false }}</ref>. У ісламе Ісус названы «''Духам Божым''», таму што Ён нарадзіўся пад дзеяннем Духу, але гэтая вера не ўключае ў сябе вучэнне пра [[Перадіснаванне Ісуса|Яго перадіснаванне]], як гэта ёсць у хрысціянстве<ref>{{cite book|last=Cooper|first=Anne| first2=Elsie A. |last2= Maxwell |title=Ishmael My Brother: A Christian Introduction To Islam|year=2003|publisher=Monarch Books|isbn=978-0-8254-6223-8|page=59|url=http://books.google.com/books?id=X4J-p1E1OkwC&pg=PA59#v=onepage&q&f=false}}</ref>.
 
Ісусу ў ісламскай літаратуры дадзены шматлікія іншыя тытулы, найбольш распаўсюджанымі з якіх з'яўляюццаз’яўляюцца ''аль-Масіх'' («Месія»). Ісус часам таксама называецца «''Пячатка Прарокаў ізраільскіх''» таму што па агульнамусульманскай веры, Ісус быў апошнім прарокам, пасланым Богам, каб накіроўваць [[яўрэі|дзяцей Ізраіля]]. Ісус разглядаецца ў ісламе як папярэднік Мухамеда, і, на думку мусульман, прадказваваў прышэсце апошняга.<ref name="comparative">{{cite book|title=Comparative Religious Ethics: A Narrative Approach|first1=Darrell J.|last1=Fasching|first2=Dell|last2=deChant|year=2001|pages=[https://archive.org/details/comparativerelig0000fasc/page/241 241, 274–275]|isbn=978-0-631-20125-0|publisher=John Wiley & Sons|url=https://archive.org/details/comparativerelig0000fasc/page/241}}</ref>. Для дапамогі ў Яго служэнні яўрэйскаму народу, Ісусу была дадзена магчымасць тварыць [[цуды]], але з дазволу Бога, а не Яго ўласнай уладай<ref name=Morgan>{{cite book|last=Morgan|first=Diane|title=Essential Islam: A Comprehensive Guide to Belief and Practice|year=2010|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-0-313-36025-1|pages=45–46|url=http://books.google.com/books?id=U94S6N2zECAC&pg=PA45#v=onepage&q&f=false}}</ref>.
 
Каран падкрэслівае, што Ісус быў створаным Алахам смяротным чалавекам<ref name="Правен"/>, Які, як і ўсе іншыя прарокі, быў абраны небам, каб распаўсюджваць пасланне Бога. Ісламскія тэксты забараняюць аб'яднаннеаб’яднанне каго-небудзь з Богам ([[Шырк]]), падкрэсліваючы строгае паняцце [[Монатэізм|адзінабожыя]] ([[Таўхід]])<ref>{{cite book|last=George|first=Timothy|title=Is the Father of Jesus the God of Muhammad?: Understanding the Differences Between Christianity and Islam|year=2002|publisher=Zondervan|isbn=978-0-310-24748-7|pages=150–151|url=http://books.google.com/books?id=A5uVfN5xT3YC&pg=PA150#v=onepage&q&f=false}}</ref>. Лічыцца, што як і ўсе [[прарокі ў ісламе]], Ісус быў мусульманінам, таму што Ён прапаведаваў, што Яго паслядоўнікі павінны прыняць «''прамы шлях''», як загадаў Бог<ref>{{cite book|last=Shedinger|first=Robert F.|title=Was Jesus a Muslim?: Questioning Categories in the Study of Religion|year=2009|publisher=Fortress Press|isbn=978-1-4514-1727-2|page=ix|url=http://books.google.com/?id=bSI9Fe9TCz8C&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false}}</ref>.
 
Іслам адхіляе хрысціянскае меркаванне, што Ісус быў увасобленым Богам ці [[сын Божы|сынам Бога]], што Ён калі-небудзь быў [[Распяцце Ісуса|укрыжаваны]] і [[Уваскрэсенне Ісуса Хрыста|ўваскрос]], як і тое, што Ён ніколі не [[Выкупленне ў Хрысціянстве|выкупіў]] грахі чалавецтва<ref>Каран 4:157</ref>. Каран кажа, што сам Ісус ніколі не прэтэндаваў на гэтыя рэчы; і, больш за тое, паказваецца, што Ісус будзе адмаўляць, што калі-небудзь заяўляў аб сваёй Боскасці на [[Страшны суд|Страшным судзе]], калі Бог будзе судзіць Яго. Паводле мусульманскай традыцыі лічыцца, што Ісус не быў укрыжаваны, але замест гэтага Ён быў забраны Богам на няба, пры гэтым разумеецца праз цялеснае ўзяцце. Мусульмане вераць, што Ісус вернецца на зямлю падчас [[Апошні суд|Суднага дня]], каб аднавіць справядлівасць<ref name="CEI">{{cite book | url=http://books.google.com/books?id=D7tu12gt4JYC&pg=PA270#v=onepage&q&f=false | title=Concise Encyclopedia of Islam | publisher=Rowman & Littlefield | last=Glassé | first=Cyril | year=2008 | pages=270–271 | isbn=978-0-7425-6296-7}}</ref>.
170

правак