Розніца паміж версіямі "Вайсковыя могілкі (Мінск)"

няма тлумачэння праўкі
[[Файл:Мінск. Вайсковыя могілкі. 2018 (03).jpg|міні|злева|Вайсковыя пахаванні]]
[[Файл:Мінск. Вайсковыя могілкі. 2018 (72).jpg|міні|злева|Вайсковыя пахаванні]]
Гісторыя вайсковых могілак у Мінску пачынаецца ў [[1840]]-х гадах — першы аб’ект такога тыпу месціўся на вуліцы Шпітальнай на [[Доўгі Брод|Доўгім Бродзе]]. У канцы стагоддзя некропаль быў перапоўнены, і ў [[1895]] годзе было прынята рашэнне аб закрыцці. Новыя вайсковыя могілкі былі заснаваныя побач. Алеі падзялілі іх тэрыторыю на чатыры часткі — у дзвюх частках хавалі пяхотнікаў, у дзвюх іншых — артылерыстаў і прадстаўнікоў іншых родаў войск<ref name="old">{{cite web|url = http://minsk-old-new.com/minsk-3273.htm|title = Военное кладбище|first = |last = |author = |authorlink = |coauthors = |date = |month = |year = |work = |publisher = minsk-old-new.com|location = |page = |pages = |at = |language = ru|trans_title = |format = |doi = |archiveurl = https://archive.is/Rehpl|archivedate = 4 студзеня 2016|accessdate = 4 студзеня 2016|quote = |ref = |separator = |postscript = }}</ref>. Урачыстае асвячэнне могілак адбылося 2 чэрвеня 1895 года, цырымонію праводзіў духоўнік 30-й пяхотнай дывізіі айцец Павел Багдановіч. Была распачата праца па будаўніцтве каменнай капліцы, аднак канчатковым рашэннем было ўзвядзенне каменнага праваслаўнага храма, прысвечанага ахвярам [[Руска-турэцкая вайна (1877—1878)|расійска-турэцкай вайны]]. Цагляная [[Свята-Аляксандра-Неўская царква (Мінск)|царква Аляксандра Неўскага]] была збудаваная ў 1898 годзе. Усярэдзіне бажніцы — пліты з выбітымі на іх імёнамі 118 беларусаў-ваяроў Каломенскага палка і артылерыйскай брыгады, якія загінулі на вайне<ref>
 
Урачыстае асвячэнне могілак адбылося [[2 чэрвеня]] [[1895]] года, цырымонію праводзіў духоўнік 30-й пяхотнай дывізіі айцец Павел Багдановіч. Была распачата праца па будаўніцтве каменнай капліцы, аднак канчатковым рашэннем было ўзвядзенне каменнага праваслаўнага храма, прысвечанага ахвярам [[Руска-турэцкая вайна (1877—1878)|расійска-турэцкай вайны]]. Цагляная [[Царква Аляксандра Неўскага (Мінск)|царква Аляксандра Неўскага]] была збудаваная ў [[1898]] годзе. Усярэдзіне бажніцы — пліты з выбітымі на іх імёнамі 118 беларусаў-ваяроў Каломенскага палка і артылерыйскай брыгады, якія загінулі на вайне<ref>
{{cite web|url = http://news.tut.by/otklik/151307.html|title = Фотафакт. Вайсковыя могілкі ў Мінску: пантэон герояў
|first = |last = |author = Кастусь Лашкевіч|authorlink = |coauthors = |date = 2 лістапада 2009|month = |year = |work = |publisher = tut.by|location = |page = |pages = |at = |language = |trans_title = |format = |doi = |archiveurl = https://archive.is/VRTNc|archivedate = 4 студзеня 2016|accessdate = 4 студзеня 2016|quote = |ref = |separator = |postscript = }}</ref>.
 
У [[1917]] годзе могілкі перайшлі ў кіраванне дзяржавы і сёння з’яўляюцца ўласнасцю горада. Цяпер яны не з’яўляюцца выключна праваслаўнымі могілкамі, стаўшы даступнымі для ўсіх веравызнанняў<ref name="old" />.
 
У [[2005]] годзе праведзена рэканструкцыя вайсковых пахаванняў на могілках (арх. [[Ганна Аляксееўна Аксёнава|Ганна Аксёнава]])<ref>{{крыніцы/Хто ёсць хто ў Беларусі. Архітэктары|Аксенова Анна Алексеевна}}</ref>.
 
У [[2018]] годзе пачалося добраўпарадкаванне могілак. [[Спецкамбінат КБА]] дэмантаваў частку агародж і помнікаў, многія з якіх замянілі на стандартныя падгалоўнікі<ref name="kyky1"/>.
 
У 2005 годзе праведзена рэканструкцыя вайсковых пахаванняў на могілках (арх. [[Ганна Аляксееўна Аксёнава|Ганна Аксёнава]])<ref>{{крыніцы/Хто ёсць хто ў Беларусі. Архітэктары|Аксенова Анна Алексеевна}}</ref>. У 2018 годзе пачалося добраўпарадкаванне могілак. [[Спецкамбінат КБА]] дэмантаваў частку агародж і помнікаў, многія з якіх замянілі на стандартныя падгалоўнікі<ref name="kyky1" />. У [[Мінскпраект|«Мінскпраекце»]] распрацоўваецца праект рэканструкцыі могілак (арх. [[Ганна Аляксееўна Аксёнава|Ганна Аксёнава]]), які, верагодна, будзе прадугледжвацца аднаўленне гістарычнай [[брама|брамы]], замену агароджы, новыя [[пешаходная дарожка|дарожкі]], [[асвятленне]], дэмантаж трубутруб [[цеплатраса|цеплатрасы]]<ref name="kyky1">[http://kyky.org/news/zakonchim-s-voennym-vozmemsya-za-kalvariyskoe-chinovniki-i-tserkov-rasskazali-pro-blagoustroystvo-kladbisch Закончим с Военным — возьмемся за Кальварийское. Чиновники и церковь рассказали про благоустройство кладбищ]</ref>.
 
== Сярод пахаваных на могілках ==
[[Файл:Могила поэта Янки Купалы.JPG|міні|200px|[[Надмагільны помнік Янку Купалу]]]]
[[Файл:Мінск. Вайсковыя могілкі. 2018. Усевалад Ігнатоўскі.jpg|thumb|Магіла [[Усевалад Макаравіч Ігнатоўскі|Усевалада Ігнатоўскага]]]]
* [[Фабіян Акінчыц]] ([[1886]]—[[1943]]1886—1943) — беларускі грамадска-палітычны дзеяч
* [[Барыс Сямёнавіч Акрэсцін|Барыс Акрэсцін]] (1923—1944) — савецкі лётчык, герой Савецкага Саюза
*[[Іосіф Казіміравіч Апанскі|Іосіф Апанскі]] ([[1897]]—[[1927]]1897—1927) — супрацоўнік савецкіх спецслужб
*[[Арсеній Дзіянісавіч Арсенка|Арсеній Арсенка]] ([[1903]]—[[1945]]1903—1945) — беларускі савецкі спявак (барытон). Народны артыст [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|БССР]]
* [[Зоя Францаўна Бальшакова|Зоя Бальшакова]] ([[1912]]—[[1996]]1912—1996) — беларуская савецкая спартсменка і трэнер
* [[Барыс Аляксеевіч Бальшакоў|Барыс Бальшакоў]] ([[1910]]—[[1950]]1910—1950) — беларускі савецкі спартсмен
*[[Мікалай Фёдаравіч Бліадухо|Мікалай Бліядуха]] ([[1878]]—[[1935]]1878—1935) — беларускі геолаг, акадэмік [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|БелАН]]
* [[Іван Дзянісавіч Варвашэня|Іван Варвашэня]] ([[1904]]—[[1957]]1904—1957) — адзін з арганізатараў і кіраўнікоў камуністычнага падполля і партызанскага руху на тэрыторыі Мінскай вобласці ў гады Вялікай Айчыннай вайны
* [[Генрых Юр’евіч Грыгоніс|Генрых Грыгоніс]] ([[1889]]—[[1955]]1889—1955) — беларускі акцёр.
* [[Алесь Гурло]] ([[1892]]—[[1938]]1892—1938) — беларускі паэт, празаік, перакладчык
* [[Васіль Сцяпанавіч Забела|Васіль Забела]] ([[1901]]—[[1949]]1901—1949) — беларускі савецкі дзяржаўны і партыйны дзеяч.
*[[Усевалад Макаравіч Ігнатоўскі|Усевалад Ігнатоўскі]] ([[1881]]—[[1931]]1881—1931) — беларускі гісторык, грамадскі і палітычны дзеяч
*[[Сяргей Піліпавіч Кавалік|Сяргей Кавалік]] ([[1846]]—[[1926]]1846—1926) — рэвалюцыянер
* [[Міхась Клімковіч]] ([[1899]]—[[1954]]1899—1954) — беларускі паэт, драматург, празаік, крытык, аўтар слоў гімна «[[Мы, беларусы]]»
* [[Якуб Колас]] ([[1882]]—[[1956]]1882—1956) — класік беларускай літаратуры
* [[Яўген Вітольдавіч Корчыц|Яўген Корчыц]] ([[1880]]—[[1950]]1880—1950) — беларускі хірург.
*[[Уладзімір Мікалаевіч Крыловіч|Уладзімір Крыловіч]] ([[1895]]—[[1937]]1895—1937) — беларускі акцёр, адзін з заснавальнікаў беларускага тэатру
* [[Янка Купала]] ([[1882]]—[[1942]]1882—1942) — класік беларускай літаратуры
* [[Бянігна Луцэвіч]] ([[1857]]—[[1942]]1857—1942) — маці [[Янка Купала|Янкі Купалы]]
*[[Уладзіслава Францаўна Луцэвіч|Уладзіслава Луцэвіч]] ([[1891]]—[[1960]]1891—1960) — беларуская літаратуразнаўца, жонка [[Янка Купала|Янкі Купалы]]
*[[Еўсцігней Афінагенавіч Міровіч|Еўсцігней Міровіч]] ([[1878]]—[[1952]]1878—1952) — беларускі драматург і тэатральны рэжысёр
* [[Даніла Канстанцінавіч Міцкевіч|Даніла Міцкевіч]] ([[1914]]—[[1996]]1914—1996) — беларускі дзеяч культуры, вучоны-хімік. Старэйшы сын Якуба Коласа.
*[[Іван Пятровіч Пуліхаў|Іван Пуліхаў]] ([[1879]]—[[1906]]1879—1906) — рэвалюцыянер, тэрарыст. Рэшткі Пуліхава перанесеныя сюды са [[Старажоўскія могілкі|Старажоўскіх могілак]]
* [[Мікалай Цітавіч Пятроў|Мікалай Пятроў]] ([[1892]]—[[1954]]1892—1954) — беларускі вучоны-хірург.
*[[Парфён Пятровіч Савіцкі|Парфён Савіцкі]] ([[1904]]—[[1954]]1904—1954) — беларускі гісторык, дзяржаўны дзеяч
*[[Несцер Фёдаравіч Сакалоўскі|Нестар Сакалоўскі]] ([[1902]]—[[1950]]1902—1950) — беларускі кампазітар, аўтар музыкі да гімна «[[Мы, беларусы]]»
*[[Эдуард Людвігавіч Самуйлёнак|Эдуард Самуйлёнак]] ([[1907]]—[[1939]]1907—1939) — беларускі празаік, драматург
*[[Валянцін Паўлавіч Таўлай|Валянцін Таўлай]] ([[1914]]—[[1947]]1914—1947) — беларускі паэт, літаратуразнаўца
* [[Паўлюк Трус]] ([[1904]]—[[1929]]1904—1929) — беларускі паэт
* [[Рут Уолер]] ([[1921]]—[[1946]]1921—1946) — амерыканская місіянерка, сябра беларускай місіі ААН у справе дапамогі і аднаўлення
*[[Аляксандр Рыгоравіч Чарвякоў|Аляксандр Чарвякоў]] ([[1892]]—[[1937]]1892—1937) — дзяржаўны дзеяч [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|БССР]]
* [[Кузьма Чорны]] ([[1900]]—[[1944]]1900—1944) — беларускі празаік, драматург, публіцыст
*[[Уладзімір Шкатэлаў]] (1861—1940) — вучоны ў галіне лесахіміі і хімічнай тэхналогіі
* [[Герасім Васілевіч Якушка|Герасім Якушка]] (1900—1942) — беларускі архітэктар, галоўны архітэктар Мінска (1936—1941)
 
Тут былі пахаваныя ахвяры [[Выбух у Менскім беларускім тэатры (1943)|выбуху ў Менскім тэатры 22 ліпеня 1943 года]], у цяперашні час абазначаная толькі магіла Леаніда Слаўніна. Тут месцяцца таксама брацкія магілы салдат [[Рабоча-сялянская Чырвоная армія|Чырвонай Арміі]], якія загінулі ў баях за Мінск у ліпені [[1944]] года.
 
{{зноскі}}
9 031

праўка