Розніца паміж версіямі «Нацыянальны музей эсперанта»

др
няма тлумачэння праўкі
др
 
{{пішу||}}{{Музей
|назва =
|выява = Nacia Esperanto Muzeo de Gray (Francio) - domego.jpg
|памер = 200
 
|lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec =
|lon_dir = E|lon_deg = |lon_min = |lon_sec =
|спасылка = www.naciaesperantomuzeo.fr
}}
'''Нацыянальны музей эсперанта''' ({{Lang-fr|Musée national de l'espéranto}}, {{Lang-eo|Nacia Esperanto-Muzeo}}) — музей у [[Грэ]], [[Францыя]]. Быў заснаваны ў 1977 годзе Жоржам Жунье, таксама вядомым як Жэя жуньеЖунье. Афіцыйнае адкрыццё музея адбылося ў 1987 годзе ў прысутнасці польскага консула, праз сто гадоў пасля стварэння [[эсперанта]]. Музей размешчаны на другім паверсе Дома моладзі і культуры ({{Lang-fr2fr|Maison Pour Tous}}), адрэстаўраванага будынка старажытнага каледжа. У музеі знаходзяцца калекцыі разнастайных рэчаў, якія маюць сувязь з эсперанта: кнігі, плакаты, газеты, маркі, публікацыі і гэтак далей. Каля музея Жэа Жунье ўсатляваў [[аналематычны сонечны гадзіннік]], які нагадвае аб праекце [[Людвіг Лазар Заменгоф|Заменгофа]] па аб'яднанню ўсіх людзей з дапамогай эсперанта.
 
== Гісторыя ==
Жорж Жунье пазнаёміўся з [[эсперанта]] ў 1932 годзе{{sfn|Picardat|1987|p=125}}. натхнёны перспектывамі гэтай мовы ён пачаў збіраць разнастайнаяразнастайныя аб'екты, якія маглі б мець адносіны да гэтай мовы<ref name=":1">{{Cite web|lang=eo|url=https://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:FF5Hom9SMScJ:garymickle.bplaced.net/leag/magazino/mag31.html+&cd=33&hl=fr&ct=clnk&gl=fr&client=firefox-b-d|title=Géo JUNIER mortis la 17-an de februaro 2000|author=Roland Cuenot}}</ref>. У 1945 годзе Жунье заснаваў «Культурны цэнтр „Эсперанта“ рэгіёна Грэ» ({{Lang-fr2|Centre culturel Espéranto de la Région de Gray}}), мэта якога — навучаць мове і яе практычнаму прымяненню. Да 1973 года, калі Жунье завяршыў сваю кар'еру чыгуначніка, ўжо было сабрана шмат рэчаў, якія адносяцца да эсперанта, а культурны цэнтр актыўна развіваўся; менавіта тады пры падтрымцы французскіх эсперанта-арганізацый было прынята рашэнне заснаваць музей<ref name=":1" />{{sfn|Gray : reflets de son histoire|1991|p=125}}. Праекту аказалі падтрымку некалькі муніцыпалітэтаў, дзякуючы дапамозе галоўнага магістрата горада ў 1977 годзекалекцыягодзе калекцыя была перанесена ў будынак былога каледжа, які выкарыстоўваўся як Дом моладзі і культуры{{sfn|Picardat|1987|p=125}}{{sfn|Gray : reflets de son histoire|1991|p=125}}<ref name=":3">{{Cite web|lang=eo|url=http://esperanto.france.est.free.fr/Pages/2000.htm|title=Historio EFE 2000|archive-url=http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fesperanto.france.est.free.fr%2FPages%2F2000.htm|archive-date=2021-07-18}}</ref>. Каля дзесяці гадоў Жэа Жунье абсталёўваў музей, і 16 мая 1987 года, роўна праз сто гадоў пасля стварэння эсперанта, адбылося ўрачыстае адкрыццё музея ў прысутнасці генеральнага консула [[Польшча|Польшчы]] Чэслава Тужаньскага{{sfn|Picardat|1987|p=125}}{{sfn|Gray : reflets de son histoire|1991|p=125}}<ref name=":3" />.<gallery>
Файл:Nacia Esperanto Muzeo de Gray (Francio) - domego.jpg|Будынак, на другім паверсе якога размешчаны музей
Файл:Nacia Esperanto Muzeo de Gray (Francio) - plato.jpg|Таблічка каля ўваходу ў музей
Музей складаецца з 10 залаў<ref>{{Cite web|lang=eo|url=http://quetigny.esperanto.free.fr/photos/muzeo-gray/index.htm|title=Muzeo|archive-url=http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fquetigny.esperanto.free.fr%2Fphotos%2Fmuzeo-gray%2Findex.htm|archive-date=2005-04-02}}</ref>, агульнай плошчай 230 м²<ref>{{Cite web|lang=eo|url=http://www.naciaesperantomuzeo.fr/nacia.html#kie|title=La Nacia Esperanto Muzeo}}</ref>.
 
Калекцыя ўключае ў сябе каля 6000 кніг і брашур аб, ці на эсперанта, 1400 старых і сучасных часопісаў і газет. З цягам часу фонд музея павялічваўся за кошт атрымання ў дар архіваў эсперанта-асацыяцый і асабістых калекцый вядомых [[эсперантыст]]аў<ref>{{Cite web|lang=fr|url=http://www.ville-gray.fr/fr/tourisme-patrimoine/decouverte-culture.php|title=Découvrir et se cultiver|archive-url=http://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.ville-gray.fr%2Ffr%2Ftourisme-patrimoine%2Fdecouverte-culture.php|archive-date=2006-11-25}}</ref>.
 
У музеі таксама выстаўлены калекцыі розных рэчаў (паштовых марак, паштовак, рэкламных рэчаў, тэхнічных брашур), звязаных з эсперанта<ref>{{Cite web|url=http://www.destination70.com/no/pratique-et-utile/les-incontournables/visiter/fiche/nacia-esperanto-muzeo-a-gray-en-haute-saone.html|title=Destination70}}</ref>.
 
== Аналематычны сонечны гадзіннік ==
У пачатку XX стагоддзя астраном і матэматык [[Луі Жуль Груэ]] зацікавіўся аналематычнымі сонечнымі гадзіннікамі, у першую чаргу тымітым, што знаходзяццазнаходзіцца ў [[Дыжон]]е{{sfn|Massé|2008|p=34}}. Разам са сваім калегам [[Шарль Мерэ|Шарлем Мерэ]] ён вывучыў гісторыю гэтага гадзінніка і ў 1902 годзе апублікаваў твор пад назвай «Дыжонскі сонечны гадзіннік» ({{Lang-fr|Le cadran solaire de Dijon}}, {{Lang-eo|La Sunhorloĝo en Dijon}}){{sfn|Gruey|1902}}. Груэ і Мерэ былі эсперантыстамі, таму гэты твор быў апублікаваны на французскай мове і эсперанта, што робіць яго адным з першых тэхнічных артыкулаў з выкарыстаннем матэматычных формул, напісаных на [[штучная мова|штучнай мове]] (не выпадковаз'яўляецца выпадковым, што [[Людвіг Лазар Заменгоф|Заменгоф]] размясціў яго ў сваёй «Фундаментальнай граматыке мовы эсперанта»){{sfn|Massé|2008|p=34}}. У наступным годзе, у Расіі выйшаў артыкул С. Палянскага, таксама на эсперанта, у якім ён, адштурхоўваючыся ад публікацыі Груэ, прапанаваў свой спосаб стварэння аналематычнага гадзінніка і, ў тым ліку, выказаў думку аб тым, што гэтатгэты гадзіннік мог бы аднойчы стаць помнікам мове эсперанта{{sfn|Massé|2008|p=34}}.
 
Пагэтаму, калі ў 1986 годзе ўзнікла пытанне аб добраўпарадкаванні тэрыторыі, якая прылягае да музея, Жэа Жунье прапанаваў размясціць на ёй менавіта аналематычны сонечны гадзіннік{{sfn|Massé|2008|p=35}}. ЦыферблатЯго цыферблат прадстаўляе сабой [[эліпс]], які ахоплівае [[планісфера|планісферу]], што сімалізуе жаданне Заменгофа аб'яднаць людзей з дапамогай адной мовы. Афіцыйнае адкрыццё сонечнага гадзінніка адбылося 25 верасня 1988 года{{sfn|Massé|2008|p=35}}.
<gallery>
Файл:Cadran Analemmatique 2.jpg|Аналематычны сонечны гадзіннік