Розніца паміж версіямі "Русь"

67 байтаў дададзена ,  10 гадоў таму
дадатак
др (робат Дадаем: ca:Rus de Kíev)
(дадатак)
[[Выява:Kievan Rus en.jpg|thumb|250px]]
{{вызн|1=Русь}}  — [[сярэднявечча|сярэднявечная]] [[усходнія славяне|усходнеславянская]] дзяржава, якая існавала ў [[IX стагоддзе|IX]] - — [[XII стагоддзе|XII]] ст. на тэрыторыі сучасных [[Беларусь|Беларусі]], [[Расія|Расіі]], [[Украіна|Украіны]], а таксама (часткова) [[Латвія|Латвіі]], [[Польшча|Польшчы]] і [[Эстонія|Эстоніі]]. Сталіца - — [[Кіеў]]. Найвышэйшага росквіту дасягнула ў першай палове [[XI стагоддзе|XI стагоддзя]], пад час кіравання [[Яраслаў Мудры|Яраслава Мудрага]]. З сярэдзіны XII ст. распадаецца на ўдзельныя княствы, галоўнымі з якіх былі [[Кіеўскае княства|Кіеўскае]], [[Чарнігаўскае княства|Чарнігаўскае]], [[Пераяслаўскае княства|Пераяслаўскае]], [[Галіцкае княства|Галіцкае]], [[Уладзіміра-Суздальскае княства|Уладзіміра-Суздальскае]], [[Полацкае княства|Полацкае]], [[Смаленскае княства|Смаленскае]], а таксама [[Пскоўская зямля|Пскоўская]] і [[Наўгародская зямля|Наўгародская]] землі.
 
== Назва «Кіеўская Русь» ==
Панятак ''Кіеўская Русь'' уведзены ў абарачэнне гісторыкамі для азначэння часавага перыяду існавання адзінай [[усходнія славяне|усходнеславянскай]] дзяржавы Русь ва [[Усходняя Еўропа|Усходняй Еўропе]] з канца [[IX стагоддзе|IX ст.]] пасля пераносу сталіцы з [[Горад Старая Ладага|Ладагі]] або [[Горад Ноўгарад Вялікі|Ноўгарада]] ў [[Горад Кіеў|Кіеў]] (у 882 годзе [[Алег]]ам) і аб'яднанніаб’яднанні пад уладай князёў дынастыі [[Рурыкавічы|Рурыкавічаў]] двух галоўных цэнтраў усходніх славян  — Ноўгарада і Кіева, (а таксама земляў, размешчаных уздоўж [[Шлях з вараг у грэкі|шляха з вараг у грэкі]]) аж да падзення Кіева.
 
{{таксама|*}}: [[назва Русь|Паходжанне назвы Русь]].
 
== Гісторыя ==
Датай узнікнення Русі лічыцца [[862]]  г., якім [[Аповесць мінулых гадоў]] датуе запрашэнне славянамі на княжанне [[варагі|варагаў]]. Варагі на чале з [[Рурык|Рурыкам]]ам прыйшлі ў горад [[Ладага]], потым - — у [[Ноўгарад]], а каля [[880]]  г. князь [[Алег]] перанес сталіцу ў Кіеў. У хуткім часе Кіеў пазбавіўся ад хазарскай залежнасці, падпарадкаваў сабе ўсходнеславянскія плямёны, і ўжо на пачатку [[X стагоддзе|X ст.]] Кіеўская Русь была вялікай і моцнай дзяржавай. Росквіту Русі спрыяла геаграфічнае становішча: праз дзяржаву праходзілі важныя гандлёвыя шляхі «[[з варагаў у грэкі (гандлёвы шлях)|з варагаў у грэкі]]» (з Балтыйскага да [[Чорнае мора|Чорнага мора]], па [[Днепр|Дняпры]]) і з [[Балтыйскага мора|Балтыйскае мора]] ў краіны Сярэдняй і Ўсходняй [[Азія|Азіі]], па [[Волга|Волзе]]. Кіеўская Русь экспартавала ў іншыя краіны [[футра]], [[воск]], [[мёд]].
 
З X ст. варажскі ўплыў у дзяржаве паступова змяншаецца, хаця княская [[дружына]] да сярэдзіны [[XI стагоддзе|XI ст.]] заставалася пераважна варажскай.
 
Пад час княжання [[Святаслаў, князь Кіеўскі|Святаслава]] ([[945]] - [[972]]) Русь нанесла сакрушальныя ўдары па [[хазары|хазарах]] і па [[Булгарыя|булгарах]].
 
У [[988]]  г., вялікі князь [[Уладзімір Вялікі|Уладзімір]] (княжыў у [[980]] - [[1015]]  гг.) зрабіў [[хрысціянства]] дзяржаўнай рэлігіяй. Прыняўшы хрысціянства [[праваслаўе|усходнега абраду]], ён падкрэсліў стратэгічную накіраванасць Русі на супрацоўніцтва з Візантыяй. З прыняццем хрысціянства на Русі пачалі ўзводзіцца храмы і манастыры, якія сталі асновай рускай культуры.
 
Найвышэйшага росквіту дзяржава дасягнула ў XI ст., пад кіраўніцтвам Яраслава Мудрага.
З сярэдзіны [[XII стагоддзе|XII]] ст. Русь распадаецца на некалькі удзельных земляў і фактычна спыняе сваё існаванне як адзіная дзяржава. Большасць гэтых княстваў у [[XIII стагоддзе|XIII]] ст. былі захопленыя [[мангола-татары|мангола-татарамі]].
 
У канцы XIII - — пачатку [[XIV стагоддзе|XIV]] стагоддзя на тэрыторыі Русі узнікаюць новыя палітычныя цэнтры: [[Вялікае княства Літоўскае]] і [[Вялікае княства Маскоўскае]], ад якога бярэ пачатак сучасная Расія. Гэтыя княствы пачалі жорсткую барацьбу між сабой за спадчыну Русі.
 
== Гл. таксама ==
 
* [[Ізюмскі шлях]]
 
== Літаратура ==
* [http://vn.belinter.net/vkl/9.html Насевіч В., Спірыдонаў М. “Русь”«Русь» у складзе Вялікага княства Літоўскага ў XVI ст. // З глыбі вякоў. Наш край: Гіст.-культуралаг. зб. Вып. 1. Мінск, 1996. С. 4 — 27]
* [http://vn.belinter.net/vkl/10.html Русь // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 6. Кн. 1. Мінск, 2001. С. 145–146145—146]
 
{{пачатак артыкулу}}