Розніца паміж версіямі "Астафій Багданавіч Валовіч"

др
афармленне
др
др (афармленне)
{{вызнч|1='''Астафій (Яўстафій) Багданавіч ВАЛОВІЧ}}''' (~[[1520]], Гарадзенскі пав.  — кан. [[1587]]/пач. [[1588]]), — [[ВКЛ|вялікалітоўскі]] дзяржаўны і грамадскі дзеяч, мецэнат-асветнік. Займаў высокія дззяржаўныя пасады  — ад вялікага пісара (1552), маршалка дворнага (1552), земскага падскарбія (1561) да падканцлера (1566), канцлера (1579-15841579—1584), [[Кашталяны троцкія|троцкага кашталяна]] (1569), [[Кашталяны віленскія|віленскага кашталяна]] (1579) і віленскага ваяводы (1584). [[Дзяржаўца, ВКЛ|Дзяржаўца]] медніцкі, староста магілёўскі, азярышчанскіезярышчанскі, брэсцкі, кобрынскі, рэчыцкі, падстароста брэсцкі.
 
Паходзіў са старажытнагаз баярскага роду [[Род Валовічаў|Валовічаў]]. Атрымаў хатнюю адукацыю, магчыма, вучыўся ў адным з нямецкіх пратэстанцкіх універсітэтаў<ref>Саверчанка I.</ref>, ёсць звесткі, што А. Валовіч скончыў Падуанскі універсітэт. У 1540-я служыў сакратаром віленскага ваяводы [[Ян Юр'евіч Глябовіч|Я.  Ю.  Глябовіча]]. У 1540-я ажаніўся з Фядорай Паўлаўнай Сапяжанкай, з якойякою меў дачку Рэгіну. Пасада маршалка дворнага (1552) дала права ўвайсьці ў склад [[Паны-рада|паноў-рады]].
== Жыццяпіс ==
 
Некалькі разоў ездзіў у пасольствах уда [[Масква|МасквуМасквы]], у т.л. у [[1553]] г. разам з полацкім намеснікам [[С. С. ДавойнамДавойна]]м і крамянецкім старостам, пісарам [[Пётр Сямашка|П. Сямашкам]] для заключэння мірнага пагаднення, калі адмовіўся назваць [[Іван IV|Івана IV]] "«царом усяе Русі"». Перамір'еПерамір’е было падпісанае 12.9.1553 г. тэрмінам да 25.3.1556  г., ува ўзнагароду А. Валовіч атрымаў ад [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] Магілёўскаемагілёўскае староства.
Паходзіў са старажытнага баярскага роду. Атрымаў хатнюю адукацыю, магчыма, вучыўся ў адным з нямецкіх пратэстанцкіх універсітэтаў<ref>Саверчанка I.</ref>, ёсць звесткі, што А. Валовіч скончыў Падуанскі універсітэт. У 1540-я служыў сакратаром віленскага ваяводы [[Ян Юр'евіч Глябовіч|Я. Ю. Глябовіча]]. У 1540-я ажаніўся з Фядорай Паўлаўнай Сапяжанкай, з якой меў дачку Рэгіну. Пасада маршалка дворнага (1552) дала права ўвайсьці ў склад паноў-рады.
 
У 1558 г. разам з ваяв. віленскім [[Мікалай Радзівіл Чорны|Мікалаем Радзівілам Чорным]], А. Валовіч вёў перамовы з маскоўскім паслом Алфёравым, пра мір паміж ВКЛ і Маскоўскай дзяржавай, саюз супраць Крымскага ханства і Турцыі. Пасля пачатку [[Лівонская вайна|Лівонскай вайны]], калі ў 1560  г. паўстала пытанне пра шлюб Івана IV з адной з сясцёр Жыгімонта Аўгуста, А. Валовіч адзін з тых, хто выказаўся "«за"», праўда абумовіўшы шлюб "«вечным мірам"» і захаваннем [[Інфлянты|Інфлянтаў]] за ВКЛ.
Некалькі разоў ездзіў пасольствах у [[Масква|Маскву]], у т.л. у [[1553]] разам з полацкім намеснікам С. С. Давойнам і крамянецкім старостам, пісарам [[Пётр Сямашка|П. Сямашкам]] для заключэння мірнага пагаднення, калі адмовіўся назваць [[Іван IV|Івана IV]] "царом усяе Русі". Перамір'е было падпісанае 12.9.1553 тэрмінам да 25.3.1556 г., у ўзнагароду А. Валовіч атрымаў ад Жыгімонта Аўгуста Магілёўскае староства.
 
Побач з Мікалаем Радзівілам Чорным і [[Рыгор Хадкевіч|Рыгорам Хадкевічам]], А. Валовіч адзін з лідэраў апазіцыі [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]]. Разам з віленскім ваяводам і канцлерам [[Мікалай Радзівіл Руды|Мікалаем Радзівілам Рудым]], жамойцкім старостай [[Ян Хадкевіч|Янам Хадкевічам]], падскарбіем [[Мікалай Нарушэвіч|Мікалаем Нарушэвічам]], прапанаваў г.зв. "«Праект уніі"» з 15 артыкулаў, які гарантаваў Княству адносную незалежнасць, аднак праект не быў прыняты. Разам з іншымі магнатамі  — праціўнікамі аб'яднанняаб’яднання ВКЛ з Каронаю - — пакінуў Люблінскі сойм, паслаў на [[Падляшша]] і [[Валынь]] адозвы з заклікам змагацца супраць уніі.
У 1558 разам з ваяв. віленскім Мікалаем Радзівілам Чорным, А. Валовіч вёў перамовы з маскоўскім паслом Алфёравым, пра мір паміж ВКЛ і Маскоўскай дзяржавай, саюз супраць Крымскага ханства і Турцыі. Пасля пачатку [[Лівонская вайна|Лівонскай вайны]], калі ў 1560 г. паўстала пытанне пра шлюб Івана IV з адной з сясцёр Жыгімонта Аўгуста, А. Валовіч адзін з тых, хто выказаўся "за", праўда абумовіўшы шлюб "вечным мірам" і захаваннем Інфлянтаў за ВКЛ.
 
Прымаў актыўны ўдзел у [[Валочная памера|аграрных рэформах 1550-1560-х гадоў]], за гэтыя службы ад [[Бона Сфорца|Боны Сфорцы]] А. Валовіч атрымаў Усвяцкае і Езярышчанскае староствы. Разам з юрыстамі [[Аўгусцін Ратундус|Аўгусцінам Ратундусам]] і [[Пётр Раізій|Пятром Раізіям]] А. Валовіч рыхтаваў [[Статут 1566|2-е выданне Статута ВКЛ]], які быў зацверджаны 1.3.1566 на Віленскім сойме. Паводле прапановы А. Валовіча ў Статут быў уключаны артыкул, паводле якога "«загранічнікам"» забаранялася набываць землі і займаць дзяржаўныяурады пасады уў ВКЛ. Удзельнік Варшаўскай канфедэрацыі (1573).
Побач з Мікалаем Радзівілам Чорным і [[Рыгор Хадкевіч|Рыгорам Хадкевічам]], А. Валовіч адзін з лідэраў апазіцыі [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]]. Разам з віленскім ваяводам і канцлерам Мікалаем Радзівілам Рудым, жамойцкім старостай Янам Хадкевічам, падскарбіем Мікалаем Нарушэвічам, прапанаваў г.зв. "Праект уніі" з 15 артыкулаў, які гарантаваў Княству адносную незалежнасць, аднак праект не быў прыняты. Разам з іншымі магнатамі — праціўнікамі аб'яднання ВКЛ з Каронаю - пакінуў Люблінскі сойм, паслаў на [[Падляшша]] і [[Валынь]] адозвы з заклікам змагацца супраць уніі.
 
Разам з [[Ян Геранім Хадкевіч|Янам Геранімам Хадкевічам]] выступіў супраць кандыдатуры [[С. Баторый|Стэфана Баторыя]] на каралеўскі тронсталец, быў прыхільнікам абрання аўстрыйскага эрцгерцага [[Эрнст Габсбург|Эрнста]], але пасля абрання С. Баторыя перайшоў на яго бок. Прымаў актыўны ўдзел у Лівонскай вайне, у т.л. у [[Аблога Полацка, 1579|вызваленні Полацка]] (1579) і [[Аблога Вялікіх Лук, 1580|ўзяцці Вялікіх Лук]] (1580).
Прымаў актыўны ўдзел у аграрных рэформах 1550-1560-х гадоў, за гэтыя службы ад Боны Сфорцы А. Валовіч атрымаў Усвяцкае і Езярышчанскае староствы. Разам з юрыстамі [[Аўгусцін Ратундус|Аўгусцінам Ратундусам]] і [[Пётр Раізій|Пятром Раізіям]] А. Валовіч рыхтаваў 2-е выданне Статута ВКЛ, які быў зацверджаны 1.3.1566 на Віленскім сойме. Паводле прапановы А. Валовіча ў Статут быў уключаны артыкул, паводле якога "загранічнікам" забаранялася набываць землі і займаць дзяржаўныя пасады у ВКЛ. Удзельнік Варшаўскай канфедэрацыі (1573).
 
Паводле веравызнання [[кальвінізм|кальвініст]], разам з Мікалаем Радзівілам Чорным, Мікалаем Радзівілам Рудым, [[Ян Кішка|Янам Кішкам]] быў апекуном рэфармацыйнага руху. У канцы жыцця прыхільна ставіўся да антытрынітатызму[[антытрынітатызм]]у. Падтрымліваў гуманістаў [[В. Цяпінскі|В. Цяпінскага]], [[Якуб з Калінаўкі|Якуба з Калінаўкі]] і [[С. Будны|С. Буднага]]. На сродкі А. Валовіча ў 1559  г. быў перакладзены твор швейцарскага тэолага-кальвініста [[Генрых Булінгер|Генрыха Булінгера]] «Пра праўдзівае прыняцце цела і крыві Ісуса Хрыста», з Г. Булінгерам перапісваўся С. Будны. Сам С. Будны прысвяціў А. Валовічу кнігу «Пра апраўданне грэшнага чалавека перад Богам» ([[Нясвіж]], [[1562]]).
Разам з [[Ян Геранім Хадкевіч|Янам Геранімам Хадкевічам]] выступіў супраць кандыдатуры [[С. Баторый|Стэфана Баторыя]] на каралеўскі трон, быў прыхільнікам абрання аўстрыйскага эрцгерцага [[Эрнст Габсбург|Эрнста]], але пасля абрання Баторыя перайшоў на яго бок. Прымаў актыўны ўдзел у Лівонскай вайне, у т.л. у вызваленні Полацка (1579) і ўзяцці Вялікіх Лук (1580).
 
Пахаваны у [[Сідраны|Сідранах]], у мураваным склепе побач з рэфармацкім зборам.
Паводле веравызнання кальвініст, разам з Мікалаем Радзівілам Чорным, Мікалаем Радзівілам Рудым, Янам Кішкам быў апекуном рэфармацыйнага руху. У канцы жыцця прыхільна ставіўся да антытрынітатызму. Падтрымліваў гуманістаў [[В. Цяпінскі|В. Цяпінскага]], [[Якуб з Калінаўкі|Якуба з Калінаўкі]] і [[С. Будны|С. Буднага]]. На сродкі А. Валовіча ў 1559 г. быў перакладзены твор швейцарскага тэолага-кальвініста Генрыха Булінгера «Пра праўдзівае прыняцце цела і крыві Ісуса Хрыста», з Г. Булінгерам перапісваўся С. Будны. Сам С. Будны прысвяціў А. Валовічу кнігу «Пра апраўданне грэшнага чалавека перад Богам» ([[Нясвіж]], [[1562]]).
 
Пахаваны у Сідранах, у мураваным склепе побач з рэфармацкім зборам.
 
{{зноскі}}
 
== Літаратура ==
{{літ|1=
|* [[Анатоль Грыцкевіч|Грыцкевіч А. П.]] Астафі Валовіч // {{крыніцы/ЭГБ|2}};
|* Падокшын С. А.  Астафій Валовіч  — палітык і асветнік (до 475-годдзя з дня нараджэння) // Адукацыя і выхаванне. 1995. №  6. С. 102-104102—104.
}}
 
== Гл. таксама ==
* [[Род Валовічаў]]
 
 
{{Вялікія канцлеры літоўскія}}