Розніца паміж версіямі "Сага"

35 байтаў дададзена ,  10 гадоў таму
афармленне, арфаграфія
др (робат Выдаляем: sk:Sága)
(афармленне, арфаграфія)
[[Image:Möðruvallabók f13r.jpg|thumb|Сага аб Ньялі ў рукапісе]]
'''Са́гі''' (стараісл.: ''{{lang-on|sögur''}})  — апавядальная форма старажытна-скандынаўскага і стараражытна-ірландскага [[эпас]]у; гістарычныя і легендарна-міфічныя апавяданні пра багоў і герояў у прозе, часта з вершаванымі ўстаўкамі.
 
Найбольшую гістарычную каштоўнасць маюць ісландскія сагі, якія першапачаткова існавалі ў выглядзе вусных паданняў, а ў ХІІ ст. пачалі запісвацца на [[лацінская мова|лацінскай мове]] ісландскімі каталіцкімі манахамі. Ісландскія сагі ўмоўна падзяляюць на: каралеўскія (гістарычна найбольш верагодныя, створаны ў ХІІ—ХІІІ ст. і апісваюць падзеі Х—ХІ ст. у [[Нарвегія|Нарвегіі]]), сагі пра [[ісландцы|ісландцаў]] (запісаны не раней за ХІІІ ст. і апавядаюць пра падзеі Х—ХІ ст. у [[Ісландыя|Ісландыі]]), сагі пра старажытныя часы (найменш верагодныя, злучаюць зерне гістарычнай ісціны з фантастычнымі апавяданнямі пра герояў і багоў скандынаўскага пантэона).
 
Апрача «вялікіх» сагаў вылучаюць татры (літаральна «пасмы»)  — невялікія ўстаўныя сагі.
 
<!--Пад каментар увесь кантэнт -- — ПАП. Колькі ведаю і разумею, Камунікат нам нічога не прапаноўваў.
 
Значнае месца ў сагах удзелена [[Полацак|Полацку]] (''Pallteskia'') і [[ДзьвінаДзвіна|ДзьвінеДзвіне]] (''Duna''), якая была адным з галоўных маршрутаў пранікненьня [[вікінгі|вікінгаў]] ва [[Усходняя Эўропа|Ўсходнюю Эўропу]]. З «каралеўскіх» сагаў для гісторыі Беларусі найбольшую цікавасьць уяўляе «Прадзь пра Эймунда», якая паведамляе пра вікінга [[Эймунд Хрынгсан|Эймунда Хрынгсана]], які ўдзельнічаў у барацьбе [[Яраслаў Мудры|Яраслава Мудрага]] з полацкім князем [[Брачыслаў Ізяславіч|Брачыславам Ізяславічам]] і нават нібыта пэўны час княжыў у Полацку. З «сагаў пра ісьляндцаў» «Сага пра хрост» і «Татр пра Торвальда Вялiкага Падарожнiка» апавядаюць, у прыватнасьці, пра дзейнасьць у Полацку пачатку ХІ стагодзьдзястагоддзя [[Торвальд]]а, сына [[Кодран]]а. ЗьвесткіЗвесткі «сагаў пра старажытныя часы» ў дачыненьні да Беларусі або абсалютна фантастычныя, або іх храналёгія і пэрсаналіі значна скажоныя: «Сага пра Тыдрэка Бэрнскага» апісвае захоп Полацка правадыром гунаў [[Атыла]]м; «Сага пра Хрольва Пешахода» паведамляе пра канунга Рэгвіда, які стварыў у глыбокай старажытнасьці дзяржаву вікінгаў уздоўж усяго цячэньня ДзьвіныДзвіны.
 
Апроч ісьляндзкіх, пэўныя зьвесткі пра дзейнасьць скандынаваў на тэрыторыі сучаснай Беларусі ўтрымліваюць і [[Швэцыя|швэдзкія]] сагі, напрыклад «Сага пра гутаў». Адным зь першых на сагі, як на крыніцу па гісторыі Ўсходняй Эўропы зьвярнуўзвярнуў увагу ўраджэнец Беларусі [[Восіп Сянкоўскі]].
 
== Гл. таксама ==
 
* [[Кормак Эгмундарсан]]
 
{{Крыніца ЭГБ|[[Алесь Белы]]}}
 
== У Сеціве ==
== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://www.kamunikat.net.iig.pl/autary/biely/www/encyklapedyja/s.htm#1 Арыгінальны артыкул]
 
=== Крыніцы ===
* Rafn C. C. Antiquites russes d’apresd'apres les monuments historiques des Islandais et des anciens Scandinaves. TТ. 1—2. Copenhague, 1850—1852.
* Сага о гутах // Средние века. Вып. 38. М., 1975.
* Снорри Стурлусон. Круг Земной. М., 1980.
 
* Belaiew N.T. Eymundar Saga and Icelandic research in Russia // Saga-book of the Viking Society. Vol. XI, 1932.
* Stender-Petersen A. Das Problem der ältschen byzantinisch-russisch-nordlischen Beziehungen // Relazioni del X Congresso Internazionale di Scienze Storiche. Vol. III. Firenze, 1955.
* Рыдзевская Е. А.  Древняя Русь и Скандинавия в IX—XIV вв. (Материалы и исследования). М., 1978.
* Глазырина Г. В.  Русский город в норвежской саге. К вопросу о достоверности исторических описаний в сагах // Дpевнейшие госудаpства на теppитоpии СССР. 1982. М., 1984.
* Pritsak O. The Origin of Rus’. Vol. I. Old Scandinavian sources then the sagas. Cambridge, Mass., 1981.
* Ловмяньский Х. Русь и норманны. М., 1985.
* Древнерусские города в древнескандинавской письменности. Тексты. Перевод. Комментарий. М., 1987.
* Коновалов Ю. В.  Русско-скандинавские связи середины IX – XIX—X вв. // Историческая генеалогия. №  5, 1995.
* Strumiński B. Linguistic Interrelations in Early Rus’. Northmenn, Finns, and East Slavs (Ninth to Eleventh Centuries). Rome, 1996.