Сацыніянства: Розніца паміж версіямі

839 байтаў выдалена ,  10 гадоў таму
др
Праўкі аўтарства In ictu oculi (размова) адкочаныя; вернута апошняя версія аўтарства ChuispastonBot
[дагледжаная версія][дагледжаная версія]
Няма тлумачэння праўкі
др (Праўкі аўтарства In ictu oculi (размова) адкочаныя; вернута апошняя версія аўтарства ChuispastonBot)
'''Антытрынітарызм''' або '''арыянства''', пазней '''сацыянства''' — кірунак кальвінісцкага руху, які з'явіўся з-за расколу на тле дыскусій вакол [[Догмат|до́гмата]] пра Тройцу.
 
== Арыя ==
[[Арыя]] (Ἄρειος, 256 - 336) быў хрысціянскім прэсвітэрам ў Александрыі, Егіпет.
 
== У Рэчы Паспалітай ==
 
Арыяне не былі арганізацыйна і ідэалагічна аднародным рухам, іх дзейнасць складалася з асабістых і групавых ініцыятываў, якія абмяркоўваліся на сумесных сустрэчах і ўхваляліся або адхіляліся. Пэўная ідэалагічная і арганізацыйная ўнармаванасць у арыянства з'явілася ў кан. 16 — пач. 17 ст., гэта ўніфікацыя звязаная з дзейнасцю [[Фаўст Соцын|Фаўста Соцына]].
 
==Два думкамі паміж польскімі братамі==
===[[Арыянства]]===
Першапачаткова польскія браты выступалі супраць вучэння аб Тройцы, але яны не пярэчаць супраць дактрыны, што Хрыстос існаваў да яго нараджэння, а на думку арыянства ў чацвёртым стагоддзі. Пасля прыходу італьянцаў, браты сталі прымаць больш радыкальныя хрысталогія, што Ісус не існаваў да яго нараджэння.
===[[Соцыянства]]===
У 1-й пал. 17 ст. Арыянскі Збор Рэчы Паспалітай перарастае ў з'яву агульнаеўрапейскай значнасці. Цэнтрам рэчыпаспалітаўскага арыянства быў [[Вёска Ракаў, Ракаўская гміна|Ракаў]], дзе адбываліся Сіноды і ў 1602 быў заснаваны Гімназіум, які пазней пераўтварыўся ў Вышэйшую школу. Таксама ў Ракаве знаходзілася арыянская друкарня, выданні якой былі вядомыя ў Еўропе.
 
Арыяне зведалі ганенні як з боку каталіцкай царквы, так і артадаксальны пратэстантаў. У 1638, паводле пастановы Сейма Рэчы Паспалітай, Гімназіум і друкарня ў Ракаве былі зачыненыя, а спроба арыянаў закласці новы цэнтр у Кіселіне на Валыні не мела поспеху. У 1658 Сейм Рэчы Паспалітай абвясціў, што арыяне на працягу 3 год павінны перайсці ў каталіцтва або выехаць з краіны пад страхам смерці. Большасць арыянаў падпарадкавалася пастанове, але вышэйшае кіраўніцтва, у т.л. усе ідэолагі, выехалі ў Нідэрланды. Хутка па эміграцыі рэчыпаспалітаўскіх арыянаў у Нідэрландах пачалі зваць «польскімі братамі» без розніцы на выхадцаў з Польшчы ці Літвы. У Нідэрландах у 1665—1668 пад кіраўніцтвам [[А. Вішаваты|А. Вішаватага]] пачала выдавацца г. зв. ''Bibliotheca Fratrum Polonorum'' (Бібліятэка братоў польскіх), апошні том якой выйшаў у 1692 годзе.
 
=== Гл.таксама ===
[[Якуб з Калінаўкі]], [[Пётр з Ганёндза]], [[Павел з Візны]], [[Пётр Гезка]], [[Марцін Чаховіц]], [[Лаўрэнцій Крышкоўскі]], [[Сымон Будны]], [[Васіль Цяпінскі]], [[Пётр Бластус Кміта]]