Азёры[1] (трансліт.: Aziory, руск.: Озёры) — аграгарадок (да 2009 г. вёска)[2] у Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці, на заходніх берагах азёраў Рыбніца і Белае. Адміністрацыйны цэнтр Азёрскага сельсавета.

Аграгарадок
Азёры
Aziory. Азёры (5.08.2010).jpg
Царква і касцёл
Краіна
Вобласць
Раён
Сельсавет
Каардынаты
Насельніцтва
2 705 чалавек (2010)
Часавы пояс
Тэлефонны код
+375 15(2)
Паштовы індэкс
231753
Аўтамабільны код
4
Азёры на карце Беларусі ±
Азёры (Гродзенскі раён) (Беларусь)
Азёры (Гродзенскі раён)
Азёры (Гродзенскі раён) (Гродзенская вобласць)
Азёры (Гродзенскі раён)

Знаходзяцца за 28 км на ўсход ад Гродна, за 17 км на поўнач ад Скідаля, на аўтадарогах Р41 і Р145.

ГісторыяПравіць

Каля вёскі (1—3 км) знаходзіцца археалагічныя помнікі: стаянкі і селішча.

Упершыню згадваецца ў 1398 г. як «двор князя Вітаўта». У XVXVII стст. — велікакняжацкае ўладанне, цэнтр воласці. У 1518 г. Жыгімонт Стары аддаў Азёры ў заставу (арэндны залог) гродзенскаму старасце Ю. М. Радзівілу. У 1555 г. Азёрскім каралеўскім намеснікам (т.б. да таго часу Азёры ізноў перашлі дзяржаве) стаў Себасцян Дыбоўскі. У адпаведнасці з прывілеям 1568 вял.кн. Жыгімонта Аўгуста ў Азёрах праводзіліся штотыднёвыя таргі. У 1679 годзе на Рынку быў пабудаваны новы драўляны касцёл імя Маткі Боскай Ружанцовай, замест спаленага маскоўскім войскам. Касцёл гэты быў адноўлены ў 1779 коштам караля Станіслава Аўгуста. У канцы XVIII ст. Азёры набыў вядомы навуковец, авантурыст і філантроп Міхал Валіцкі (сапр. прозв. Міцкевіч). Ён заснаваў у Азёрах суконную фабрыку (1807) і папяровую фабрыку (1809). Пасля паўстання 1863—1864 гадоў маёнтак быў канфіскаваны, а яго ўладальнік — граф Леапольд Валіцкі сасланы ў Сібір. У 18 ст. у Азёрах была пабудавана драўляная сінагога, а напачатку 19 — малітоўная яўрэйская школа (не захаваліся). У 1878 Азёры мелі 1013 жыхароў, сярод іх 508 яўрэяў. У пачатку 20 ст. замест старой драўлянай праваслаўнай царквы пабудавалі мураваную царкву Ушэсця. Каля Азёр помнікі археалогіі: 2 стаянкі першабытнага чалавека (8-5-га і 3-га тыс. да н.э.) і курганныя магільнікі.

У 19191939 гг. — у складзе Польскай Рэспублікі, цэнтр гміны ў Гродзенскім павеце Беластоцкага ваяводства.

11 лютага 1972 года да вёскі далучана суседняя вёска Камчатка[3].

НасельніцтваПравіць

СлавутасціПравіць

 
У цэнтры вёскі
 
Свята-Духаўская царква

Страчаная спадчынаПравіць

  • Царква
  • Сінагога

Зноскі

  1. Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гродзенская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2004. — 469 с. ISBN 985-458-098-9 (DJVU).
  2. Решение Гродненского районного Совета депутатов от 17.03.2009 № 163 «О преобразовании некоторых населенных пунктов Гродненского района в агрогородки» (руск.) 
  3. Рашэнне выканаўчага камітэта Гродзенскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 11 лютага 1972 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1972, № 8 (1346).
  4. Соркіна I. Мястэчкі Беларусі ў канцы ХVІІІ — першай палове ХІХ ст. — Вільня: ЕГУ, 2010. С. 412.
  5. Jeziory // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom III: Haag — Kępy. — Warszawa, 1882. S. 580.
  6. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej. Tom V: Województwo Białostockie. — Warszawa: Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, 1924.
  7. Міхась Ткачоў, Ігар Трусаў, Валерый Шаблюк. Азёры //Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 1: А — Беліца / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: М. В. Біч і інш.; Прадм. М. Ткачова; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1993. С. 69.

ЛітаратураПравіць

СпасылкіПравіць