Адкрыць галоўнае меню

Ала́ндскія астравы (шведск.: Åland, фінск.: Ahvenanmaa) — шведскамоўны архіпелаг астравоў, які палітычна адносіцца да Фінляндыі. У складзе Фінляндыі астравы маюць шырокую аўтаномію. Знаходзяцца ў Балтыйскім моры каля Батнічнага заліва. Асаблівы статус астравоў гарантуецца міжнароднай супольнасцю паводле Аландскай канвенцыі 1921 г. Тэрыторыя астравоў з'яўляецца дэмілітарызаванай зонай, тут забаронены нават пралёт самалётаў ваенна-паветраных сіл.

Фінляндыя Аландскія астравы
Landskapet Åland
Flag of Åland.svg Герб Аландскіх астравоў
Сцяг Аландскіх астравоў Герб Аландскіх астравоў
LocationAland.png
Дэвіз: «Астравы міру»
Гімн: «Ålänningens sång»
Заснавана 7 мая 1920
Афіцыйная мова Шведская
Сталіца Марыехамн
Найбуйнейшыя гарады Марыехамн
Форма кіравання Аўтаномная парламенцкая рэспубліка
Губернатар[1]
Лантрад
Петэр Ліндбек
Каміла Гунэл
Плошча
• Усяго

1579.79 км²
Насельніцтва
• Ацэнка (2011)
Шчыльнасць

28355 чал.
18,14 чал./км²
ВУП (ППЗ)
  • Разам (2007)
  • На душу насельніцтва

$1,563 млрд
$55.829
ІРЧП (2007) 0,967 (вельмі высокі) ()
Этнахаронім Аландцы
Валюта Еўра (€) (EUR)
Авіякампанія Air Åland
Інтэрнэт-дамены .ax, .eu
Код ISO AX
Тэлефонны код +358
Часавыя паясы +2
  1. Адміністрацыйная пасада, на якую прызначае Урад Фінляндыі. Губернатар не мае ўлады над Урадам саміх астравоў

Тэрыторыя — 1579,79 км². Насельніцтва (2011 г.) — 28 355 чал. Адзіны горад і сталіцаМарыехамн.

Змест

Геаграфія і прыродаПравіць

 
Тапаграфічная карта

Аландскі архіпелаг месціцца на поўдні Батнічнага заліва паміж Фінляндыяй і Швецыяй. Налічвае каля 20 тысяч астравоў. Толькі 6700 з іх маюць назву[1]. Заселеныя каля 100 астравоў. Астатнія астравы ўяўляюць сабою дробныя камяністыя шхеры. Найбуйнейшы востраў Аланд займае плошчу 685 км².

Геалагічная аснова складаецца з пратэразойскіх гранітаў. Каля 20 тысяч гадоў таму ледавік зруйнаваў горную гранітную граду на месцы астравоў і рассеяў валуны па тэрыторыі на поўдзень[2]. У ледавіковую эпоху частка паверхні была запоўнена асадкавымі пародамі.

Тэрыторыя астравоў прадстаўлена пераважна камяністымі раўнінамі і скальнымі ўзвышшамі. Пласт глебы вельмі тонкі. У многіх месцах бачны карставыя агаленні.

Клімат субкантынентальны ўмераны[3]. Сярэднегадавая тэмпература складае 5,4°C. Узімку сярэдняя дзённая тэмпература каля -0,3°C, але ўначы падае да -5,3°C. Улетку сярэдняя тэмпература +10,7°C — +19,3°C. Сярэднегадавая колькасць ападкаў — 558 мм.

Для прыроды Аландскіх астравоў характэрна спалучэнне лясных масіваў з шырокімі лугамі[4]. Пераважаюць шырокалісцевыя лясы з такімі дрэвамі, як дуб, ясень, бяроза, клён, асіна. У лугавых зонах дамінуюць кветкавыя расліны, у тым ліку некалькі відаў архідэй. Улетку на астравах шмат птушак. Для аховы дзікай прыроды арганізавана 40 запаведнікаў.

ГісторыяПравіць

У XVIII стагоддзі праз Аландскія астравы праходзіў важны шлях з Санкт-Пецярбургу ў Стакгольм. 18 сакавіка 1809 года, падчас Фінскай вайны расійскія войскі акупавалі астравы і далучылі іх, разам з Фінляндыяй, да Расійскай імперыі.

У 1856 годзе Парыжскі мірны дагавор надаў астравам асаблівы статус дэмілітарызаванай зоны, які захоўваецца да нашых дзён. Аландская канвенцыя 1921 гарантавала іх нейтралітэт.

ПалітыкаПравіць

Згодна з Актам аб самакіраванні Аландскіх астравоў ад 28 снежня 1951, з'яўляюцца парламенцкай рэспублікай у рамках аўтаноміі ў складзе Фінляндыі. Астравы маюць уласны парламент (Лагтынг), які складаецца з 30 дэпутатаў, абраных праз агульныя тайныя выбары. Яму падпарадкоўваецца ўрад (Ландскапсрэгерынг), які ў сваю чаргу складаецца з міністраў адукацыі, культуры, фінансаў, сацыяльных спраў і навакольнага асяроддзя, адміністрацыі і ўзаемадзеяння з Еўрапейскім Саюзам, прамысловасці і гандлю, і сувязі, які ўзначальваецца Лантрадам (прэм'ер-міністрам).

ЭканомікаПравіць

Насельніцтва займаецца ў асноўным рыбнай лоўляй, жывёлагадоўляй і сельскай гаспадаркай.

Зноскі

ЛітаратураПравіць

  • Аландские острова // Географический энциклопедический словарь: Географические названия / Гл. ред А. Ф. Трёшников; Ред. кол.: Э. Б. Алаев, П. М. Алампиев, А. Г. Воронов и др. — М.: Сов. энциклопедия, 1983. — С. 19. — 538 с. — 100 000 экз.(руск.) 
  • [ Аландские острова (руск.) ] — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі
  • Травкин Н. И. Планета Футбол: Путеводитель по странам и континентам. — М.: Терра-Спорт, Олимпия Пресс, 2002. — 600 с. + 64 с. вкл.: ил. — (История футбола). (руск.) 

СпасылкіПравіць