Андрэй Нічыпаравіч Вараніхін

Андрэй Нічыпаравіч Вараніхін (17 (28) кастрычніка 1759, Новае Усолле — 21 лютага (21 лютага) 1814, Санкт-Пецярбург) — рускі архітэктар і жывапісец, прадстаўнік класіцызму, адзін з заснавальнікаў рускага ампіру.

Андрэй Нічыпаравіч Вараніхін
Voronikhin.jpg
Дата нараджэння 17 (28) кастрычніка 1759
Месца нараджэння
Дата смерці 21 лютага (5 сакавіка) 1814 (54 гады)
Месца смерці
Месца пахавання
Грамадзянства Расійская імперыя
Альма-матар
Працы і дасягненні
Месца працы
Працаваў у гарадах Санкт-Пецярбург, Пецяргоф, Стрэльна, Гатчына, Паўлаўск
Архітэктурны стыль Класіцызм, рускі ампір
Найважнейшыя пабудовы Казанскі сабор, Горны інстытут
Узнагароды
ордэн Святога Уладзіміра 3 ступені ордэн Святога Уладзіміра 4 ступені ордэн Святой Ганны 2 ступені
Commons-logo.svg Андрэй Нічыпаравіч Вараніхін на Вікісховішчы

БіяграфіяПравіць

Андрэй Вараніхін нарадзіўся ў руска-пярмяцкая(руск.) бел. сям’і прыгонных графаА. С. Строганава(руск.) бел., былога доўгі час прэзідэнтам пецярбургскай Акадэміі мастацтваў. Навучаўся жывапісу ў майстэрні уральскага іканапісца Гаўрылы Юшкова. Талент юнака прыцягнуў увагу Строганава, і ў 1777 годзе граф адправіў Вараніхіна вучыцца ў Маскву. Як мяркуецца, настаўнікамі Вараніхіна былі В. І. Бажэнаў(руск.) бел. і М. Ф. Казакоў. З 1779 года Вараніхін працаваў у Пецярбургу.

У 1785 годзе Вараніхін быў адпушчаны на волю. З 1786 па 1790 ён вывучаў архітэктуру, механіку і матэматыку ў Францыі і Швейцарыі.

 
Від Строганаўскай дачы
 
Ружовы павільён у Паўлаўскім парку, спраектаваны А. Вараніхіным

У 1797 у мастак атрымаў званне акадэміка «перспектыўнага жывапісу» Акадэміі Майстэрстваў за карціны «Від карціннай галерэі ў Строганаўскім палацы» (1793, Эрмітаж) і «Від Строганаўскай дачы» (1797, Рускі музей , Санкт-Пецярбург). Званне акадэміка архітэктуры Вараніхін атрымаў у 1800 годзе за праект каланад ў Пецяргофе. З пачатку 1800-х выкладаў, а з 1802 года быў прафесарам у Акадэміі мастацтваў.

Да ранніх дойлідскіх прац Вараніхіна ставіцца аздабленне інтэр’ераў Строганаўскага палаца(руск.) бел. (1793). Пышныя барочныя формы, прапанаваныя Растрэлі, Вараніхін замяніў строгімі класічнымі, адметнымі прастатой і вытанчанасцю. Аналагічным чынам ён перабудаваў інтэр’еры Строганаўскай дачы(руск.) бел. на Чорнай рэчцы(руск.) бел. (17951796), а таксама дома ў сядзібе Горадня (1798).

Галоўным тварэннем Воронихина стаў сабор у гонар іконы Казанскай Божай Маці ў Санкт-Пецярбургу. Закладка сабора адбылася 27 сакавіка 1801 года, скончаны працы былі ў 1811 годзе. З нагоды асвячэння храма Вараніхін быў падараваны ордэнам Св. Ганны другой ступені і пенсіяй.

У ліку іншых работ Вараніхіна — дом Дзяржаўнага казначэйства, будынак Горнага інстытута, каланады і каскад у Пецяргофе, інтэр’еры палацаў у Стрэльне, Гатчыне і Паўлаўску, а таксама паркавыя збудаванні ў гэтых палацава-паркавых ансамблях.

Дойлід памёр 21 лютага (5 сакавіка па новым стылі) 1814 года ў Пецярбургу. Пахаваны на Лазараўскіх могілах(руск.) бел. Аляксандра-Неўскай лаўры.

Сям’яПравіць

 
Вараніхін з сям’ёй. Мастак А. Ф. Лагрэне(руск.) бел.

У асяроддзі сучаснікаў архітэктара хадзілі чуткі аб тым, што ён з’яўляўся пазашлюбным сынам барона Аляксандра Мікалаевіча Строганава ад сувязі з комі-пярмячкай Марфай Чароевай[3], аднак сваякі дойліда, якія цяпер жывуць (у прыватнасці, ігумен Аляксандр (Фёдараў) — прапрапрапраўнучаты пляменнік Вараніхіна) абвяргаюць гэтую здагадку.

У 1801 годзе Вараніхін ажаніўся з 31-гадовай Марыяй Фёдараўнай Лонд (1770 — 23 студзеня 1822) — англічанкай і чарцёжніцай, якая прапрацавала з ім каля дзесяці гадоў і служыла гувернанткай у доме Строганавых. Каб заключыць сямейны саюз, Вараніхіну прыйшлося сабраць шмат усякіх папер, паколькі Мэры не захацела пераходзіць у праваслаўе. Пасля вяселля маладыя пакінулі дом Строганавых і пераехалі ва ўласную кватэру. У мужа і жонкі было шэсць сыноў: двое памерлі ў дзяцінстве, астатнія, за выключэннем Канстанціна, таксама пражылі няшмат. Нашчадкаў пасля сябе яны не пакінулі.

Адрасы ў Санкт-ПецярбургуПравіць

 
Памятная манета Банка Расіі, прысвечаная 250-годдзю з дня нараджэння А. Н. Вараніхіна. 2 рублі, срэбра, 2006
  • 1807 — 21.02.1814 года — уласная дача — Каменнаастроўскі праспект(руск.) бел., 62 (дача была разабраная ў 1980 годзе, а ў 2006—2008 гг. на яе месцы пабудаваны сучасны жылы дом).

БібліяграфіяПравіць

Шуйский В. К. Андрей Воронихин // Зодчие Санкт-Петербурга. XIX — начало XX века / сост. В. Г. Исаченко(руск.) бел.; ред. Ю. Артемьева, С. Прохватилова. — СПб.: Лениздат, 1998. — С. 19-38. — 1070 с. — ISBN 5-289-01586-8

  • Коничев К. И.(руск.) бел.. Повесть о Федоте Шубине(руск.) бел.. Повесть о Воронихине / Художник Н. И. Васильев. — Л., 1973. — С. 308-527. — 528 с. — 100 000 экз. (в пер.)
  • Кузнецов С. О.(руск.) бел. Диалог Франческо Растрелли и Андрея Воронихина в истории Строгановского дворца в кн.: Новейший путеводитель по Строгановскому дворцу. СПб., 1995 и в кн.: Архитектура мира. Материалы конференции «Запад-Восток: Искусство композиции в истории архитектуры». Ред.-сост. Н. Смолина. М., 1996. С. 44-51.
  • Кузнецов С. О. Новые материалы о творчестве Андрея Воронихина в первой половине 1790-х годов // Петербургские чтения 99. Ред. коллегия под пред. Т. А. Славиной. СПБ., 1999. — С. 555—559.
  • Кузнецов С. О. Греческий сад графа Строганова // Русская галерея. 2000. № 1-2. — С. 74—77.
  • Кузнецов С. О. «Сочинить хорошенький кабинет». Собрание дома Строгоновых // История Петербурга. 2001. № 2. — С. 66—71.
  • Кузнецов С. О. Дворец и его архитекторы // Наше наследие. 2001 № 59-60. С.34-45 [1]
  • Кузнецов С. О. Строгановская дача: «Одиссея на Черной речке» // Наше наследие. 2002. № 61. — С. 15—20 [2]
  • Кузнецов С. О. Братцево // Там же. С.39. [3]
  • Кузнецов С. О. Казанский собор // Три века Санкт-Петербурга. Энциклопедия в трех томах. Том II. Девятнадцатый век. Книга третья. К-Л. СПб., 2004. — С. 36—38.
  • Кузнецов С. О. Прорубить окно на восток. Алхимический зал Строгоновского дома // Реликвия. 2005. № 4. — С. 44—49.
  • Кузнецов С. О. Не хуже Томона. Государственная, меценатская, собирательская деятельность рода Строгоновых в 1771—1817 гг. и формирование имперского облика С.-Петербурга. СПБ.: Нестор, 2006—447 с. — ISBN 5-303-00293-4
  • Кузнецов С. О. Дворцы и дома Строгоновых. Три века истории.. — М-СПб: Центрполиграф, МиМ-Дельта, 2008. — 319 с. — ISBN 978-5-9524-3471-4
  • Кузнецов С. О. Строгоновы. 500 лет рода. Выше только цари. — М-СПб: Центрполиграф, 2012. — 558 с — ISBN 978-5-227-03730-5
  • Кузнецов С. О. Строгоновский сад. О почти исчезнувшем памятнике. — СПб: Коло, 2012. — 304 с — ISBN 978-5-901841-94-5

Зноскі

  1. Чуйко В. В. Воронихин, Андрей Никифорович // Энциклопедический словарьСПб.: Брокгауз — Ефрон, 1892. — Т. VII. — С. 214–215.
  2. Воронихин Андрей Никифорович // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 28 верасня 2015.
  3. Дворянские роды Российской империи.- Т.5.- Лос-Анджелес, 2008.- С.248