Аперацыя «Пакутнік Сулеймані»

Аперацыя «Пакутнік Сулеймані» (перс.: عملیات شهید سلیمانی) — ваенная аперацыя КВІР Ірана, накіраваная супраць амерыканскіх ваенных на тэрыторыі Ірака ў адказ на гібель у Багдадзе камандуючага спецпадраздзяленнем «Аль-Кудс» генерала Касема Сулеймані. Пра пачатак аперацыі было абвешчана іранскім агенцтвам Tasnim 8 студзеня 2020 года[1].

Авіябазе «Айн аль-Асад» пасля абстрэлу, спадарожнікавы здымак.
Ракета Fateh-110.

АперацыяПравіць

Незадоўга да атакі амерыканскія войскі на Блізкім Усходзе, у прыватнасці зенітныя ракетныя комплексы Patriot, прыведзеныя ў стан падвышанай боегатоўнасці з магчымасцю ўдару іранскіх беспілотнікаў. Пра гэта паведаміла тэлекампанія CNN са спасылкай на двух амерыканскіх прадстаўнікоў[2].

Між тым, урад Ірака атрымаў афіцыйнае вуснае паведамленне ад Ірана аб будучых ракетных ударах па амерыканскім ваенным базам на яго тэрыторыі[3]. Афіцыйны Багдад тут жа даклаў аб гэтым амерыканскім венным[4].

Як паведамляй іранскі тэлеканал Press TV, у ноч на 8 студзеня КВІР пачаў аперацыю адплаты, якой далі імя «Мучанік Сулеймані». Каля 01:30 па мясцовым часе[5] ракеты класа зямля-зямля былі выпушчаны з Ірана па базе Эйн-аль-Асад на захадзе Іраку і базе ў Эрбілі, дзе размешчаны ваенны кантынгент арміi ЗША. База ў Айн аль-Асадзе знаходзіцца ў рэгіёне Анбар на захадзе Іраку. Гэта першая ваенная база, на якой абгрунтаваліся амерыканскія сілы падчас ўварвання ў Ірак у 2003 годзе. Пазней яе выкарыстоўвалі як фарпост для барацьбы з тэрарыстычнай групоўкай «Ісламская дзяржава»[6]. Дадаецца, што бамбардзіроўка адбывалася двума хвалямі. За другім разам пацярпела трэцяя база ЗША — Кемп Кук.

Усяго на базах, па дадзеных Iрана, загінула 80 амерыканскіх ваенных[7]. Аднак Трамп заявіў, што страты адсутнічаюць[8]. Аднак пазней, 29 студзеня, амерыканскае камандаванне ўсё ж прызнала раненні 50 ваенных, у многія з якіх меліся чэрапна-мазгавыя траўмы[9]. На 31 студзеня лік пацярпелых вырас да 64[10]. 10 лютага ўжо ў 109 ваеннаслужачых дыягнаставалі чэрапна-мазгавыя траўмы[11]. Неўзабаве пацвердзілася інфармацыя пра знішчэнне аднаго самалёта ВПС ЗША. Паветранае судна знаходзілася на ўзлётна-пасадачнай паласе[12]. Зыходзячы з заявы аднаго відавочца, сяржанта арміі Даніі Джона, чыё прозвішча засталося невядомым, падчас нападу было знішчана некалькі верталётаў. Ён жа дадаў, што падчас абстрэлу ваенныя схаваліся ў бункеры, дзе тых адолеў страх. некаторыя сышлі ў сябе, некаторыя спрабавалі супакоіць іншых распавядаючы анекдоты. Па заяве ваеннага, частцы байцоў пасля гэтага спатрэбілася дапамога псіхолага.[13].

Мяркуючы па апублікаваных спадарожнікавых фатаграфіях наступстваў удару па базе Айн аль-Асад, як мінімум пяць ангараў і будынкаў атрымалі значныя пашкоджанні[14].

Адзначаецца, што спачатку былі выпушчаны больш за 10 ракет, а затым каля пяці[15][16]. Агенцтва Bloomberg са спасылкай на амерыканскіх афіцыйных асоб паведамляла пра 15 выпушчаных ракетах (з іх толькі 11 дасягнулі мэты[17]). Агенцтва Reuters, спасылаючыся на Мінабароны Ірака, паведаміла, што Іран запусціў 22 ракеты. Былі выкарыстаныя балістычныя ракеты Fateh-110, а таксама ракеты Qiam-1[18][19][20], абсталяваныя падзяляюць боегалоўкамі і сістэмай падаўлення актыўных перашкод для радараў. Па дадзеных агенцтва, у 2017 годзе ракеты Qiam ўжываліся для нанясення ўдараў па аб’ектах «Ісламскага дзяржавы» ў Сірыі, аднак тады выкарыстоўваліся звычайныя боегалоўкі, прызначаныя для паражэння кампактных цэляў[21].

Каментары іранскага кіраўніцтваПравіць

Вярхоўны лідар Ірана аятала Алі Хаменеі заявіў, што напад на амерыканскія ваенныя базы ў Іраку — гэта «аплявуху» ЗША, і дадаў, што яна не з’яўляецца раўназначным адказам на гібель генерала Касема Сулеймані. «Нашым выніковым адказам на яго забойства будзе тое, што мы выганім усе сілы ЗША з рэгіёна», — напісаў у Twitter пасля атакі прэзідэнт Ірана Хасан Рухані[22][23]. Як заявіў кіраўнік МЗС Ірана Махамад Джавад Зарыф, аперацыя з’яўлялася самаабаронай. Пры гэтым ён падкрэсліў, што Тэгеран не імкнецца да эскалацыі або вайны[24]. Паводле яго слоў, Іран нанёс зваротны ўдар у адпаведнасці з артыкулам 51 Статута ААН пасля «баязлівага нападу на іранскіх грамадзян і высокапастаўленых чыноўнікаў»[5]. Камандуючы ваенна-касмічнымі сіламі Корпуса вартавых Ісламскай рэвалюцыі (КВІР) Амір Алі Хаджызадзе заявіў, што ўдар па амерыканскіх баз у Іраку быў толькі пачаткам маштабнай аперацыі пад назвай «Пакутнік Сулеймані», і яе працягам стануць дзеянні супраць амерыканцаў ва ўсім рэгіёне. Разам з гэтым ён паведаміў аб парушэнні працы амерыканскага БПЛА іранскай сістэмай РЭБ пасля абстрэлу[25].

Акрамя таго, іранскім урадам было абвешчана аб намерах атакаваць Дубай і Хайфу[26].

НаступствыПравіць

Пасля ўдараў Харватыя, Славенія і Іспанія эвакуіравалі свае воінскія кантынгенты з Ірака ў Кувейт[27][28]. Пазней, свае войскі вывела і Германія[29].

8 студзеня падчас гандлю на рынках Еўропы назіралася лёгкая паніка: фондавыя індэксы зніжаліся прыкладна на 1%, а цэны на нафту выраслі ў межах 5%. Але праз 1,5—2 гадзіны змена каціровак скарацілася да 0,4—0,6%. Iндэкс Лонданскай фондавай біржы FTSE-100 у першыя хвіліны гандлю зваліўся на 1%, але потым зніжаўся ўжо толькі на 0,25%. У першыя хвіліны пасля начнога абстрэлу базы ЗША ў Іраку цана кантрактаў на нафту еўрапейскага ўзору Brent вырасла на 5% з $ 68 і перавысіла $71 за барэль, але да абеду рост запаволіўся да 0,6% — $ 68,7 за барэль[30].

РэакцыяПравіць

Пасля аперацыі Корпус вартавых ісламскай рэвалюцыі выпусціў заяву ў якім паведаміў аб праведзеным абстрэле, а таксама перасцярог ЗША ад «далейшай агрэсіі, якая сустрэне больш хваравітую і жорсткую рэакцыю»[31]. Услед за гэтым міністр абароны ЗША Марк Эспер і дзяржсакратар Майк Пампеа прыбылі ў Белы дом на экстраную нараду, якую правёў прэзідэнт Дональд Трамп[32].

У сваім Twitter-акаўнце прэзідэнт ЗША Дональд Трамп заявіў, што зробіць заяву па ўдарам Ірана па амерыканскіх аб’ектах у сераду раніцай па мясцовым часе, гэта значыць 9 студзеня па ўсходнім паўшар’і. Палітык дадаў, што «ўсё добра»[33].

МЗС Сірыі 8 студзеня заявіла пра салідарнасць з Іранам пасля яго ўдараў па амерыканскіх ваенных базах у Іраку і праве Тэгерана адказваць на агрэсію Вашынгтона[34]. У сваю чаргу Францыя[35], Фінляндыя[36], Вялікабрытанія[37] i парламент Ірака[38] асудзі аперацыю КВІР.

У гэты ж дзень прэзідэнт, прэм'ер-міністр і спікер парламента автаноміi Іракскага Курдыстана выступілі з сумеснай заявай на фоне абвастрэння сітуацыі на Блізкім Усходзе. Яны заявілі, што падтрымка ваеннай кааліцыі ЗША ў барацьбе з баевікамі ІД мела жыццёва важнае значэнне. Лідары рэгіёна заклікалі не дапусціць адраджэння групоўкі, а таксама не ўцягваць іх рэгіён у супрацьстаянне паміж Іранам і ЗША[39].

На наступную пасля ракетнага ўдару раніцу (па вашынгтонскаму часу) прэзідэнт ЗША Дональд Трамп выступіў са зваротам да нацыі, пачаўшы яго словамі: «Пакуль я прэзідэнт ЗША, Ірану ніколі не будзе дазволена мець ядзерную зброю». Трамп заявіў, што ў выніку ўдару ніхто не пацярпеў: «Усе нашы салдаты ў бяспецы, і толькі мінімальны ўрон быў нанесены нашым ваенным базам»[22].

Нашы войскі, працягнуў Трамп, «гатовыя да ўсяго», але «Іран, як відаць, адступіць, што добра для ўсіх зацікаўленых бакоў і вельмі добра для ўсяго свету». Трамп не стаў пагражаць Ірану ваенным адказам, але заявіў пра намер увесці «дадатковыя жорсткія эканамічныя санкцыі супраць іранскага рэжыму», якія «будуць дзейнічаць, пакуль Іран не зменіць свае паводзіны»[22].

ЗноскіПравіць

  1. КСИР начал операцию «Мученик Сулеймани» против США
  2. Американские военные на Ближнем Востоке приведены в состояние боевой готовности — СМИ // Сегодня.ua, 8 января 2020
  3. Иран предупредил Багдад о предстоящем ударе по американским военным базам в Ираке — премьер-министр // Гордон.ua, 8 января 2020
  4. СМИ: власти Ирака заранее предупредили США о том, по каким базам Иран нанесет удары // ТУТ Бай Медиа, 9 января 2020
  5. 5,0 5,1 Иран нанес ракетный удар по объектам США в Ираке // ТУТ БАЙ МЕДИА, 8 января 2020
  6. Иран начал операцию отмщения за убийство генерала Сулеймани: при ракетном ударе по базам США в Ираке погибли 80 человек (ВИДЕО)
  7. Иранское ТВ: В результате ракетной атаки на базы США погибли 80 человек - Наша ніва, 8 января 2020
  8. Трамп объявил о новых санкциях против Ирана
  9. Полсотни военных США получили черепно-мозговые травмы из-за атаки Ирана // Lenta.ru, 29 января 2020
  10. Число пострадавших из-за ударов в Ираке американцев выросло до 64 человек // РБК, 31 января 2020
  11. https://mobile.twitter.com/StasSwanky/status/1226913286387621889
  12. При атаке на американскую базу в Ираке уничтожен самолет ВВС США / Комсомольская правда, 8 января 2020
  13. Dansk soldat efter iransk angreb: Jeg følte mig magtesløs
  14. СМИ опубликовали спутниковое фото последствий иранского ўдара. РБК. Праверана 8 студзеня 2020.
  15. Иран разбомбил военные базы США в Ираке: Трамп в ярости. Все детали
  16. Иран атаковал два объекта США в Ираке
  17. Иран выпустил по базам США 15 ракет, 11 попали в цель, сообщает СМИ
  18. Iranian ballistic missiles called Fateh-110 and Qiam-1 that blitzed US airbases can carry a 500lb warhead over a range of more than 180 miles (8 студзеня 2020).
  19. CNN: при ударе Ирана по базе Айн-эль-Асад повреждены четыре здания и взлётная полоса.
  20. Названы использованные Ираном ракеты для удара по военным США (10:43, 8 января 2020).
  21. СМИ сообщили об атаке на военные базы в Ираке с помощью новейших ракет. РБК. Праверана 8 студзеня 2020.
  22. 22,0 22,1 22,2 Трамп оставил без военного ответа «аккуратную пощёчину» Ирана. Как будет развиваться конфликт Вашингтона и Тегерана // РБК, 08.01.2020
  23. На Ближнем Востоке снова будет война? Иран способен противостоять американцам? Трампу нужен этот конфликт?
  24. Глава МИД Ирана объяснил причину ракетного удара по американской базе // РИА Новости, 8 января 2020
  25. ИРАН ЗАЯВИЛ ОБ УСПЕШНОЙ БОРЬБЕ С АМЕРИКАНСКИМИ БЕСПИЛОТНИКАМИ
  26. Иран пригрозил атаковать Дубай и Хайфу
  27. Словения перемещает военных из Ирака после удара Ирана по базам США // РИА Новости, 8 января 2020
  28. Испания перебросила большинство военных с иракской базы в Кувейт // РИА Новости, 8 января 2020
  29. https://ria.ru/20200107/1563160712.html
  30. Обстрел баз США: нефть и золото дорожают
  31. КСИР начал операцию «Мученик Сулеймани» против США // Lenta. ru, 3 января 2020
  32. Трамп собрал экстренное совещание после атаки на американские базы в Ираке - Вечерняя Москва, 8 января 2020
  33. Стало известно, когда Трамп сделает заявление после удара Ирана // Сегодня.ua, 8 января
  34. Сирия заявила о праве Ирана отвечать на агрессию США // РИА Новости, 8 января 2020
  35. Франция осудила ракетные удары Ирана в Ираке и призвала к деэскалации // РИА Новости, 8 января 2020
  36. https://ria.ru/20200108/1563187457.html
  37. https://ria.ru/20200108/1563188096.html
  38. https://ria.ru/20200108/1563187698.html
  39. Иракский Курдистан призвал США и Иран не втягивать его в противостояние // Комерсантъ, 8 января 2020