Артур Уэлслі Уэлінгтан

А́ртур Уэ́лслі, 1-ы герцаг Уэ́лінгтан (~1.5.1769, Дублін — 14 верасня 1852) — брытанскі дзяржаўны дзеяч, военачальнік.

Артур Уэлслі
англ.: Arthur Wellesley
Sir Arthur Wellesley, 1st Duke of Wellington.png
Coat of Arms of the Duke of Wellington.svg
Сцяг 25-ы Прэм'ер-міністр Вялікабрытаніі
22 студзеня 1828 — 22 лістапада 1830
Манарх Георг IV
Папярэднік Джон Робінсан
Пераемнік граф Чарльз Грэй
Сцяг 28-ы прэм'ер-міністр Вялікабрытаніі
14 лістапада 1834 — 10 снежня 1834
Манарх Вільгельм IV
Папярэднік Уільям Лэм, віконт Мельбурн
Пераемнік Роберт Піль
Нараджэнне 1 мая 1769(1769-05-01)[1][2][…]
Смерць 14 верасня 1852(1852-09-14)[1][2][…] (83 гады)
Месца пахавання
Імя пры нараджэнні англ.: Arthur Colley Wellesley
Бацька Garret Wesley, 1st Earl of Mornington[d][5]
Маці Anne Wellesley, Countess of Mornington[d][5]
Жонка Catherine Wellesley, Duchess of Wellington[d][5][6]
Дзеці Arthur Wellesley, 2nd Duke of Wellington[d][7] і Lord Charles Wellesley[d][5]
Партыя Торы
Член у
Адукацыя
Дзейнасць палітык, дыпламат, афіцэр
Месца працы
Аўтограф Arthur Wellesley, 1st Duke of Wellington Signature.svg
Род войскаў Брытанская армія[d]
Званне field marshal[d]
Бітвы
Узнагароды
Ордэн Падвязкі
Ордэн Святога Патрыка
Рыцар Вялікага крыжа шаноўнага ордэна Лазні
Order of the Golden Fleece Rib.gif Кавалер ордэна Марыі Тэрэзіі
Кавалер Вялікага крыжа ваеннага ордэна Вільгельма
Ордэн Святога Андрэя Першазванага
Ордэн Святога Георгія I ступені
Ordre du Saint-Esprit Chevalier ribbon.svg
Commons-logo.svg Артур Уэлслі Уэлінгтан на Вікісховішчы

З роду ірландскіх Уэслі (пасля 1798 — Уэлслі). Пэр Вялікабрытаніі — лорд Уэлінгтан (1809), віконт (1809), граф, маркіз (1812), герцаг (1814). Камандорскі крыж ордэну Лазні (1805), ордэн іспанскага Залатога Руна (1812).

Дэпутат ірландскай Палаты прадстаўнікоў (1790), брытанскай Палаты прадстаўнікоў (1806), пасол у Францыі (1814), член кабінету міністраў (1818), прэм’ер-міністр (1828) (25-ы, 28-ы прэм’ер-міністр Вялікабрытаніі), мін. зам. спраў (1834). Належаў да партыі Торы.

Мал. лейтэнант (1787), падпалкоўнік (1793), палкоўнік (1799), ген.-маёр (1802), ген.-лейтэнант (1808). Галоўнакамандуючы брытанскімі сіламі ў Майсоры і паўднёвым захадзе Індыі (1800), брытанскімі, потым саюзнымі, сіламі ў Партугаліі і Іспаніі (1808—1814), саюзнымі сіламі ў час напалеонаўскай рэстаўрацыі (1815). Удзельнічаў у фландрскай (чэрвень 1794—красавік 1795), майсорскай (1799—1803), ганаверскай (восень 1805), дацкай (лета 1807) кампаніях, у напалеонаўскіх войнах у Партугаліі і Іспаніі (1808—1813), у Францыі (1813—1814), у кампаніі 1815.

Узяў перамогі ў бітвах пад Асай (1803), Вімейра (1808), Порта (1809), Талаверай (1809), Бусако (1810), Фуэнтэс дэ Анора (1811), у аблогах Сьюдад Радрыга і Бадахас (1812), бітвах пад Саламанкай (1812), Віторыяй (1813), у аблозе Сан Себасцьян (1813), у бітвах пад Сара(1813), пры ўзяцці Тулузы (1814), Ватэрлоа (1815).

Першы, хто перамог напалеонаўскае войска ў полі. Папулярны ў войску, і наогул сярод усіх слаёў грамадства, меў ухвальны прыдомак «Жалезны герцаг».

Пасля перамогі пад Віторыяй у С.-Пецярбургу ў першы раз быў праспяваны «Тэ дэум» у гонар перамогі, у якой рускія войскі не бралі непаср. ўдзелу. Бетховен прысвяціў Уэлінгтану Опус 91 «Перамога пад Віторыяй».

Пахаваны ў саборы Св. Паўла ў Лондане.

Зноскі

  1. 1,0 1,1 Нямецкая нацыянальная бібліятэка, Берлінская дзяржаўная бібліятэка, Баварская дзяржаўная бібліятэка і інш. Record #118806645 // Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 26 красавіка 2014.
  2. 2,0 2,1 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: платформа адкрытых дадзеных — 2011. Праверана 10 кастрычніка 2015.
  3. 3,0 3,1 Arthur Wellesley, 1st Duke of Wellington // SNAC — 2010. Праверана 9 кастрычніка 2017.
  4. Веллингтон Артур Уэлсли // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 28 верасня 2015.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Kindred Britain
  6. (unspecified title) Праверана 7 жніўня 2020.
  7. Lundy D. R. The Peerage
  8. http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1790-1820/member/wellesley-sir-arthur-1769-1852
  9. Mackie, Colin British Diplomatic Directory (1820-2005)Форын Офіс.

ЛітаратураПравіць

СпасылкіПравіць