Беластоцкая гімназія, зараз VI агульнаадукацыйны ліцэй імя караля Жыгімонта Аўгуста (польск.: VI Liceum Ogólnokształcące im. Króla Zygmunta Augusta w Białymstoku) —  польская навучальная ўстанова для атрымання сярэдняй адукацыі ў Беластоку, што існавала, перажываючы шматлікія рэформы, з 1802 па 1944 гады.

VI агульнаадукацыйны ліцэй імя караля Жыгімонта Аўгуста (раней Беластоцкая гімназія)
Białystok, VI Liceum Ogólnokształcące front.jpg
Заснаваны 1802
Дырэктар Dariusz Naumowicz
Тып Ліцэй
Адрас Беласток, вул. Варшаўская, 8, 15-063
Сайт http://www.vilo.bialystok.pl
Commons-logo.svg Выявы па тэме на Вікісховішчы

Найбольш вядомы вучань Беластоцкай гімназіі — Людвік Заменхоф, стваральнік мовы эсперанта. Ён вучыўся тут з 1869 па 1871 год.

Таксама ў 1875 годзе Беластоцкую гімназію скончыў царазабойца Ігнат Грынявіцкі, ён быў лепшым вучнем свайго выпуску. Яшчэ адзін вядомы выпускнік — беларускі ваенны і палітычны дзеяч Мікалай Дзямідаў, што скончыў гэту навучальную ўстанову ў 1910.

Сярод выбітных настаўнікаў Беластоцкай гімназіі — выкладчык фізікі і матэматыкі Караль Чаховіч[1], што працаваў тут з 1863 па 1884 гады, а таксама вядомы польскі педагог Леон Баруцкі.

ГісторыяПравіць

Першыя ўзгадкі пра школу сягаюць 1777 году, калі Камісія народнай асветы Рэчы Паспалітай у ходзе агульнай рэформы сістэмы адукацыі зацвердзіла праграму навучэння новастворанай беластоцкай пачатковай школы. Спачатку яна знаходзілася на рагу вуліц Кілінскага і Касцёльнай. Да 1794 года кіраўніком школы быў ксёндз Ян Міхалоўскі. У 1796 годзе, пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай, школа не магла больш заставацца ў гэтым будынку, і з дапамогай Ізабелы Браніцкай, сястры караля Станіслава Аўгуста Панятоўскага, часова пераехала ў памяшканне былога прыдворнага тэатру.

ДзейнасцьПравіць

Статус гімназіі навучальная ўстанова атрымала ў 1802 годзе, яшчэ пад аўтарытарнай прускай уладай. У 1808, пасля далучэння Беласточчыны да Расійскай імперыі ў выніку Тыльзіцкага міру, гімназія пераехала ў будынак на скрыжаванні вуліц Варшаўскай і Палацавай. Апошняя змена будынку адбылася ў 1858 годзе, калі гімназія пераехала ў класістычны палац на вул. Касцёльнай, 9 (сёння Варшаўская, 8). Гэты будынак быў узведзены ў 1831 годзе, да таго ў ім змяшчалася расейская адміністрацыя і ваенны шпіталь. У 1873 годзе гімназія змяніла профіль з гуманітарнага на тэхнічна-прыродазнаўчы і была перайменавана ў Беластоцкае рэальнае сярэдняе вучылішча (польск:. Szkoła Realna).

У 1915 годзе Беласток быў заняты германскімі вайскамі. Пад акупацыяй пры падтрымцы Таварыства дапамогі польскім школам 29 лістапада 1915 года была адчыненая Беластоцкая рэальная гімназія. Яе дырэктарам стаў ксёндз Станіслаў Галка — вядомы асветнік, які, дарэчы, паходзіў з Ашмяншчыны[2]. Пасля аднаўлення Польскай рэспублікі ў 1918 годзе паводле ініцыятывы Галкі навучальная ўстанова атрымоўвае імя караля Жыгімонта Аўгуста. Дзякуючы кіпучай дзейнасці Галкі, які да таго ж у гэты час быў паслом Другой Польскай Рэспублікі, вучні арганізуюць шматлікія гурткі, выдаюць часопіс "Głos Uczniowski".

У верасні 1939 года ў Беласток увайшлі спачатку нямецкія войскі, а потым — савецкія. З 1939 па 1941 Беласток з'яўляўся часткай БССР. Пры савецкай уладзе ксёндз Станіслаў Галка падпаў пад пераследванне НКУС, гімназія перапыніла сваю дзейнасць. Навучанне аднавілася ў 1944 годзе ў форме мужчынскай і жаночай гімназій. У 1958 годзе на іх аснове быў створаны I агульнаадукацыйны ліцэй, які зараз называецца VI агульнаадукацыйны ліцэй імя караля Жыгімонта Аўгуста.

ЛітаратураПравіць

Беларускі Беласток

СпасылкіПравіць

  1. Раманоўскі, М. Як Бялінскі ня стаў настаўнікам у Беларусі. Гутарка з гісторыкам Тацянай Процька. – Радыё Свабода, 29 траўня 2008. 
  2. Ks. Stanisław Hałko. Артыкул на старонцы IV агульнаадукацыйнага ліцэя імя караля Сігізмунда Аўгуста ў Беластоку.