Адкрыць галоўнае меню

Бешанковічы

гарадскі пасёлак у Беларусі
Гарадскі пасёлак
Бешанковічы
Views of Beshankovichy 3a.jpg
Цэнтр пасёлка
Сцяг Герб
Сцяг Герб
Краіна
Вобласць
Раён
Каардынаты
Заснаваны
Першае згадванне
Гарадскі пасёлак з
Вышыня цэнтра
142 м
Насельніцтва
6 647 чалавек[1] (2017)
Часавы пояс
Тэлефонны код
+375 2131
Паштовы індэкс
211361
Аўтамабільны код
2
Афіцыйны сайт
http://beshenkovichi.vitebsk-region.gov.by/
(руск.)  (англ.) 
Бешанковічы на карце Беларусі ±
Бешанковічы (Беларусь)
Бешанковічы
Бешанковічы (Віцебская вобласць)
Бешанковічы

Бешанко́вічы[2] (афіц. транс.: Biešankovičy) — гарадскі пасёлак у Віцебскай вобласці Беларусі, цэнтр Бешанковіцкага раёна, прыстань на левым беразе р. Заходняя Дзвіна. За 51 км ад Віцебска, 38 км ад чыгуначнай станцыі Чашнікі на лініі ОршаЛепель. Вузел аўтадарог на Віцебск, Шуміліна, Лепель, Чашнікі, Сянно. Мае аўтобусную сувязь з Мінскам і Віцебскам. Насельніцтва 6 647 чал. (2017)[1].

Змест

ГісторыяПравіць

Па паданню Бешанковічы некалі знаходзіліся на месцы сучаснай в. Мількавічы, на левым беразе Заходняй Дзвіны, вышэй упадзення ў яе р. Крывінка, пазней паселішча было перанесена на 6 вёрст ніжэй[3].

Упершыню згадваецца ў 1447 г. «Казімір у памяць выратавання сваёй жонкі ў 20-ы дзень ліпеня ад патаплення загадаў пабудаваць у Беларусі шэсць цэркваў у імя святога Ільі-прарока»[4]. Гісторык Турчыновіч называе іншую дату — 1460 г.: «У памяць выратавання каралевы Елісаветы ад утаплення 20 ліпеня ў дзень прарока Ільі Казімір загадаў пабудаваць у Беларусі некалькі цэркваў праваслаўных па берагах рэк Дзвіны, Дняпра і Сажа: у Віцебску, Бешанковічах, Магілёве, Крычаве, Оршы і Чэрыкаве, падараваў гэтым храмам у карыстанне перавозы»[5]. У пачатку XVI ст. як вёска ўваходзілі ў Крывінскую воласць Полацкае ваяводства ВКЛ, у сярэдзіне XVI ст. належала князям Друцкім-Сакалінскім. У XVIXVII ст. належалі Сапегам, Агінскім, Храптовічам. У 1-й палове XVII ст. пры Сапегах атрымалі статус мястэчка, з 1634 г. магдэбургскае права. Пры Сапегах Бешанковічы разбудаваліся, у мястэчку штогод праводзіліся 2 кірмаша, самы вядомы быў Петрапаўлаўскі, які пачынаўся 29 чэрвеня (у дзень святых Пятра і Паўла) і стаяў 4 тыдні. Штогод на яго з'язджалася да 4-5 тыс. чал. У 1656 г. пасля смерці віленскага ваяводы К. Л. Сапегі Бешанковічы перайшлі ў спадчыну яго стрыечнай пляменніцы Ганны Сапега і яе мужу Станіславу Нарушэвічу. З канца XVII ст. і да 1783 г. Бешанковічы перайшлі ва ўласнасць Агінскіх, пры якіх у мястэчку пабудаваны першыя каменныя будынкі. У Паўночную вайну (1700 — 1721 гг.) у 1708 г. тут размяшчаліся расійскія войскі, тры разы мястэчка наведаў рускі цар Пётр I. З сярэдзіны XVIII ст. — горад. 2 лютага 1762 г. князь Міхал Казімір Агінскі выдаў мяшчанам грамату, паводле якой вызваляў іх ад значнай часткі паншчыны, акрамя згону за млын. Пасля першага падзелу Рэчы Паспалітай Бешанковічы былі падзелены на 2 часткі і знаходзіліся адначасова ў дзвюх дзяржавах. Граніца праходзіла па Заходняй Дзвіне, у сувязі з чым была пабудавана галоўная таможня. У 1783 г. Агінскі зрабіў даравальны запіс, на падставе якога Бешанковічы сталі ўласнасцю І. Храптовіча. З 1785 г. пачаўся эканамічны заняпад Бешанковіч, прычынай якога сталі некалькі пажараў, правядзенне кардону і перавод галоўнай таможні ў Полацк і Талачын.

У канцы XVIII ст. мястэчка ў Лепельскім павеце. У вайну 1812 акупіраваныя французскімі войскамі, некалькі дзён тут размяшчаўся штаб Напалеона. У 1821 г. Бешанковічы наведваў расійскі імператар Аляксандр I. У пачатку 20 ст. цэнтр воласці.

Савецкая улада ў Бешанковічах была ўстаноўлена 26 лістапада 1917 г. Пасля лютаўскага наступлення 1918 г. нямецкіх войск Бешанковічы апынуліся ў прыфрантавой паласе. У сувязі з акупацыяй большай часткі Лепельскага павета яго выканкам часова быў пераведзены ў Бешанковічы. З 1924 г. цэнтр раёна ў Віцебскай акрузе (да 1930), з 1938 гарадскі пасёлак у Віцебскай вобласці. У Вялікую Айчынную вайну Бешанковічы спаленыя акупантамі, былі акупіраваныя з 6.7.1941 да 25.6.1944 г.

НасельніцтваПравіць

 
  • 1552 — 34 двары
  • 1897 — 4 423 чал.[6]
  • 1939 — 4,3 тыс. чал.[6]
  • 1969 — 4,7 тыс. чал.[6]
  • 2004 — 8,2 тыс. чал.
  • 2008 — 7,9 тыс. чал.
  • 2009 — 7,9 тыс. чал.
  • 2010 — 7,3 тыс. чал.
  • 2016 — 6 701 чал.[7]
  • 2017 — 6 647 чал.[1]

ЭканомікаПравіць

Прадпрыемствы лёгкай (ільнозавод), харчовай прамысловасці (малочны завод), камбінат будматэрыялаў. Вядомыя як цэнтр традыцыйных ганчарных вырабаў, так званай бешанковіцкай керамікі (фабрыка мастацкіх вырабаў). Гасцініца (вул. Камуністычная, 22). Дом паляўнічага.

КультураПравіць

АдукацыяПравіць

Сярэдняя школа.

СлавутасціПравіць

 
Свята-Ільінская царква
 
Пантонны мост

Вядомыя асобыПравіць

Гл. таксамаПравіць

ЗноскіПравіць

  1. 1,0 1,1 1,2 Колькасць насельніцтва на 1 студзеня 2017 г. і сярэднегадавая колькасць насельніцтва за 2016 год па Рэспубліцы Беларусь у разрэзе абласцей, раёнаў, гарадоў і пасёлкаў гарадскога тыпу (руск.) . Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь (29 сакавіка 2017). Праверана 3 красавіка 2017.
  2. Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Віцебская вобласць: нарматыўны даведнік / У. М. Генкін, І. Л. Капылоў, В. П. Лемцюгова; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2009. — 668 с. ISBN 978-985-458-192-7 (DJVU).
  3. Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка Бешанковіцкага раёна / БелСЭ; [Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.; Мастак А. М. Хількевіч]. — Мн.: БелСЭ імя П. Броўкі, 1991. – 423 с.: іл. — С. 18. — ISBN 5-85700-053-X.
  4. Витебская губерния: историко-географический и статистический обзор / Сост. по программе и под ред. В. М. Долгорукова. Вып. 1: История. Природа. Население. Просвещение. — Витебск: Губернская типография, 1890. — [2], 387 с., [16] л. ил., цв. карт. — С. 32.
  5. Турчинович, И.В. Обозрение истории Белоруссии с древнейших времен / сочинение О. Турчиновича. — СПб.: издание В. А. Исакова, 1857. — XII, 303 с. — С. 115.
  6. 6,0 6,1 6,2 Беларусь: Энцыклапедычны даведнік / Рэдкал.: Б. І. Сачанка і інш — Мн.: БелЭн, 1995. — 800 с. — 5000 экз. — ISBN 985-11-0026-9.
  7. Колькасць насельніцтва на 1 студзеня 2016 г. і сярэднегадавая колькасць насельніцтва за 2015 год па Рэспубліцы Беларусь у разрэзе абласцей, раёнаў, гарадоў і пасёлкаў гарадскога тыпу (руск.) . Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь (30 сакавіка 2016). Праверана 3 красавіка 2017.

ЛітаратураПравіць

  • Беларусь: Энцыклапедычны даведнік / Рэдкал.: Б. І. Сачанка і інш — Мн.: БелЭн, 1995. — 800 с. — 5000 экз. — ISBN 985-11-0026-9.
  • Долготович Б. Д. Почётные граждане белорусских городов: биограф. справочник / Б. Д. Долготович — Мн.: Беларусь, 2008. — С. 71—72. — 368 с. — 2000 экз. — ISBN 978-985-01-0784-8.(руск.) 

СпасылкіПравіць