Брагім Бушакі

Брагім Бушакі (араб. إبراهيم بوسحاقي‎‎; 3 студзеня 1912, Тэнія, Алжыр — 27 мая 1997, Алжыр, Алжыр) — алжырскі навуковец, імам і суфійскі шэйх. Нарадзіўся ў вёсцы Сумаа каля горада Тэнія ў 53 км на ўсход ад Алжыра. Выхоўваўся ў вельмі духоўным асяроддзі ў Завіета Сідзі Бушакі з высокімі ісламскімі каштоўнасцямі і этыкай. Меў выдатныя міжасобасныя навыкі і ўсё сваё жыццё прысвяціў служэнню ісламу і Алжыру згодна з алжырскім ісламскім дапаможнікам[1][2].

Брагім Бушакі
араб. إبراهيم بن علي بن محمد بن علي بوسحاقي‎‎
إبراهيم بوسحاقي.jpg
Дата нараджэння 3 студзеня 1912(1912-01-03)
Месца нараджэння
Дата смерці 27 мая 1997(1997-05-27) (85 гадоў)
Месца смерці
Месца пахавання
Грамадзянства
Бацька Ali Boushaki[d]
Род дзейнасці багаслоў, муфтый, Імам, палітык, khatib, Muqaddam, Sheikh
Навуковая сфера суфізм, Malikism[d] і Ash'ari[d]
Месца працы
Альма-матар
Вядомыя вучні Yahia Boushaki (shahid)[d] і Mohamed Rahmoune[d]
Партыя
Член у
Лагатып Вікісховішча Медыяфайлы на Вікісховішчы

Сям’яПравіць

Брагім Бушакі нарадзіўся ў 1912 годзе ў вёсцы Сумаа, якая размяшчалася на вяршыні Коль-дэз Бені-Айча ў Ніжняй Кабыліі[3][4].

Ён з’яўляўся прадстаўніком 16-га пакалення нашчадкаў знакамітага алжырскага тэолага Сідзі Бушакі (1394—1453), які быў адным з калег Сідзі Абдэрахмана Таалібі (1384-1479[5].

Яго бацька, Алі Бушакі (1855-1965), быў мукадамам суфійскага ордэна Рахманія на ўсход ад Алжыра і суфізму Завіета Сідзі Бушакі на поўдзень ад Тэніі[6].

Яго дзед, Шэйх Махамед Бушакі (1834-1887), разам з Сарабутам Шэйхам Бумердасі з Завіетам Сідзі Бумердасі і Шэйхам Чэрыфі з Завіета Сідзі Амар Чэрыф’і, быў адным з лідараў паўстання Мукрані 1871 года[7]

Яго прадзед Шэйх Алі Бушакі (1795-1846) таксама быў адным з байцоў супраціву супраць французскага заваявання Алжыра падчас яго кампаніі супраць Кабіліі, якая пачалася ў 1837 годзе. Ён быў саюзнікам Шэйха Махамеда бен Замума, а таксама эміра Абдэлькадэр. Разум Яны змагаліся ў раёне масіва Хачна[8].

Ранняе жыццёПравіць

Першыя гады адукацыі Брагіма Бушакі прайшлі ў пачатку ХХ стагоддзя ў яго роднай вёсцы пад духоўным кіраўніцтвам яго бацькі Алі ў завіі яго продкаў[9].

Гэты перыяд супаў з пачаткам Першай сусветнай вайны. Яго старэйшы брат Абдэрахман Бушакі паступіў на службу. На грамадзянку ён вярнуўся ў званні капрала[10].

Тым часам Брагім вывучыў Каран, а таксама асноўныя зборы мусульманскай рэлігіі ў завіі сваёй вёскі Сума (Тала Уфела). Потым ён пераехаў у Завіет Сідзі Бумердасі ў вёсцы Улед Бумердэс, каб удасканаліць свае веды.

Юнак пачаў навучанне, каб пачаць кар’еру імама ў Завіет Сідзі Амар Чэрыф. Там хлопец вызначыўся сваім мемарыяльным майстэрствам і вусным красамоўствам, што дазволіла яму атрымаць каранічную і навуковую іджазу[11].

Мячэць Аль-ФатхПравіць

Калі Брахім атрымаў усе дыдактычныя навыкі, каб цалкам прыняць на сябе абавязкі імама, ён далучыўся да свайго бацькі Алі, які тады быў прызначаны муфтыям у мячэці Аль-Фатх. Храм быў узведзены ў цэнтры горада Тэнія ў 1926 годзе[12].

У гэты перыяд адбыўся ўдзел алжырцаў у пяцігадовых выбарах, якія дазволілі вяскоўцам адправіць свае галасы французскім каланіяльным установам пасля таго, як Чарлз Жанарт пачаў паступовае ўключэнне алжырцаў у выбарную і выбарчую рэпрэзентатыўнасць[13][14].

Сапраўды, алжырскія салдаты, якія вярнуліся жывымі з Першай сусветнай вайны, прасілі атрымаць доступ да пасадаў дзяржаўных служачых і мець магчымасць пабудаваць мусульманскія культавыя месцы ў французскіх калоніях, асабліва ў Ніжняй Кабіліі[15][16].

Мячэць СафірПравіць

 
Біяграфія Брагіма Бушакі (1912—1997)

Яго дзядзька па бацькавай лініі Махамед Сегір Бушакі (1869—1959), які тым часам быў абраны муніцыпальным саветнікам, працаваў над увядзеннем свайго пляменніка-вучонага Брахіма ў вялікія мячэці горада Алжыра[17].

Дзякуючы яму, у 1947 годзе імам Брагім Бушакі быў завербаваны ў якасці хезаба ў мячэці Сафір у Касбе ў Алжыры пад кіраўніцтвам тагачаснага муфтыя Малікі Махамеда Бабы Амеура[18].

Сапраўды, мячэць Сафір была тады цэнтрам алжырскага нацыяналізму, які аб’яднаў чатырох магутных імамаў, што ўзрушылі ўсю перыферыю Алжыра. Гэта былі шэйх Брахім Бушакі (прадстаўляў Кабілію), шэйх Махамед Чарэф (прадстаўляў даліну Хеміс Міляна), шэйх Махамед Дуак (прадстаўляў Цітэры) і шэйх Ахмед Бенчыку (быў прадстаўніком Альжэруа і Міціджа)[19]

Калі Брагім быў хезабам у гэтай мячэці, яго пляменнікі Яхія Бушакі, Буалем Бушакі і Бузід Бушакі перыядычна наведвалі дзядзьку, каб пацікавіцца яго актуальным палітычным становішчам. Да пачатку паўстання 1 лістапада 1954 яны былі ўключаны ў рэвалюцыйныя незалежныя сеткі[20]

Вернікі і практыкуючыя, якія наведвалі гэтую мячэць, былі пасвячоныя ў рэлігійныя прадпісанні ў адпаведнасці з алжырскім ісламскім дапаможнікам, на аснове зацверджаных і сертыфікаваных кніг[21].

Штодзённае чытанне Карана было ў практыцы духоўных набажэнстваў гэтай славутай алжырскай мячэці[22].

Алжырская рэвалюцыяПравіць

 
Бібліятэка Брагіма Бушакі

Усплёск руху за незалежнасць Алжыра адбыўся пасля таго, як Ліес Дэрыш правёў сустрэчу 22 ветэранаў у сваім доме ў Эль-Маданіі, а журналіст Махамед Айчауі напісаў абвяшчэнне аб пачатку рэвалюцыйнай барацьбы[23][24].

Касба Алжыра была месцам, дзе Махамед Буд'яф і Дыдуш Мурад сустрэліся з журналістам Махамедам Аічауі непадалёк ад мячэці Сафір, каб прадыктаваць праект рэвалюцыйнай дэкларацы[25][26].

На працягу двух гадоў, якія папярэднічалі вялікай бітве пад Алжырам у 1957 годзе, імам Брахім Бушакі ўдзельнічаў у прапагандзе падтрымкі народнай актыўнасці ў Алжыры ў кампаніі двух блізкіх да яго імамаў, Махамеда Салаха Седзіка і Махамеда Кету[27][28].

Пасля васьмідзённай забастоўкі ў 1957 годзе французская рэакцыя была вельмі жорсткай, і імамы алжырскіх мячэцяў былі зняволеныя ў віле Сусіні і ў іншых цэнтрах катаванняў[29][30].

Брагім Бушакі быў схоплены французскімі салдатамі і дастаўлены на вілу Сусіні, дзе яго жорстка катавалі, перш чым быў зняволены са сваім сябрам Ахмедам Чэкарам у той жа камер[31][32].

Мячэці АлжыраПравіць

Пасля здабыцця Алжырам незалежнасці ў 1962 годзе імам Брахім Бушакі быў рэабілітаваны ў сваіх рэлігійных абавязках у мячэці Сафір разам з іншымі імамамі, якія перажылі зняволенне і катаванні падчас алжырскай рэвалюцыі, якая доўжылася амаль восем гадоў з 1954 года[33].

Затым ён удзельнічаў ў дзейнасці мячэцяў Касбы ў Алжыры, спрыяючы стараннаму чытанню Хізб Ратэба і чытанню Сахіха Бухары ў Джамаа эль-Джэдзід і Джамаа эль-Кебір са сваім сябрам, вядомым імамам і муфтыям Абдэрахманам Джылалі[34].

У 1976 годзе імам Брагім стаў рэлігійным інспектарам Міністэрства па справах рэлігій, і яго місія заключалася ў павышэнні прафесійнага і этычнага ўзроўню імамаў, якія працуюць у рэгіёне Альжэруа[35].

Ён таксама перыядычна кіраваў групамі алжырскіх паломнікаў падчас хаджу ў якасці гіда і муфтыя ў адпаведнасці з мазхабам Малікіт[36].

Вяртанне ў ТэніюПравіць

 
Бібліятэка Брагім Бушакі

Пасля смерці Ахмеда Саада Чауча ў 1978 годзе, які з 1962 года быў імамам Хацібам з мячэці Аль-Фатх у Тэніі, шэйх Брахім Бушакі замяніў яго на гэтай рэлігійнай пасадзе. На той момант яму было 66 гадоў[37].

Брахім рэарганізаваў навучанне Карана і права ў мячэці Аль-Фатх у адпаведнасці з класным рэжымам для вячэрняга навучання школьнікаў горада.

У сваёй акцыі ён прытрымліваўся дырэктываў тагачаснага міністра Мулуда Касема Найта Белкасема, які выступаў за тое, што мячэці павінны быць таксама месцам навучання і інтэлектуальнай эмансіпацыі ў дадатак да выканання абрадаў мусульманскага культу.

Як толькі Брахім вярнуўся ў Тэнію, то стварыў камісію па аднаўленні і пашырэнні мячэці Аль-Фатх, каб дазволіць жанчынам наведваць пятнічную малітву, таравіх і малітву Ід[38].

Да канца 1982 г. плошча мячэці была павялічана ўтрая і пабудаваны першы паверх, а таксама сиворана памяшканне для абмывання ў падвале. Месца малітвы перададзена вернікам і практыкуючым мусульманам.

Імам Брахім вітаў у гэтай мячэці імамаў, якія прапаведавалі добрае слова ў яе міхрабе і мінбары, у той час як на мясцовым узроўні ён заахвочваў маладых мюрыдаў да праведнасці і маральнасці.

Пасада інспектара па рэлігійных справах дапамагла яму будаваць мячэці па ўсёй новай правінцыі Бумердэс, створанай у 1984 годзе, і менавіта так ён быў у пачатку будаўніцтва першай мячэці адміністрацыйнага горада Бумердэс, які тады быў ахрысціў мячэць Джабір ібн Хаян[39].

Салафіцкі тэрарызмПравіць

 
Бібліятэка Брагіма Бушакі

З моманту ўзнікнення салафісцкага экстрэмізму ў Алжыры суфійскія імамы спачатку сталі мішэнню пераследу паствы і прыхільнікаў фундаменталісцкага вахабізму ў мячэцях, каб аднавіць гэтыя месцы культу і ператварыць іх у базы для звяржэння алжырскіх сацыяльных каштоўнасцяў[40].

Пачаліся пераследы імама Брахіма ў мячэці Аль-Фатх у Тэніі падчас малітваў, пятнічных пропаведзяў і рэлігійных урокаў і вучэнняў. Салафіты жадалі спыніць яго вызваленчую дзейнасць у храме, каб усё грамадства ўпала ў тэрарыстычны жах без арыенціраў умеранасці[41].[42]

З акцэнтаваннем тэрарыстычных пагроз смерці, якія абрынуліся на яго ў Тэніі, дзе прымаў на сябе ўсе малітвы Салат Фаджр да Салат Іша, імаму Брагіму ў красавіку 1993 года давялося пакінуць горад і адправіцца ў выгнанне ў вышыню Коўба ў горад Алжы.[43].

Ён быў заменены ў мячэці Тэніі імамам Амарам Арарам, выхадцам з вёскі Сумаа. 13 кастрычніка 1993 года, на фоне тэрору і перыядычных забойстваў, ён быў забіты перад сваім домам пасля Салат Іча[44].

Затым тэрарысты-салафіты скарысталіся каменданцкай гадзінай, усталяванай на працягу ночы, каб разбіць дом імама Брагіма і скрасці яго імпазантную бібліятэку з кніжнымі каштоўнасцямі[45][46].

Шэйх Брагім не вяртаўся ў Тэнію чатыры разы, у той час як забойствы і тэрарыстычныя расправы адбываліся па ўсёй правінцыі Бумердэс і пакідалі сем'і і плямёны ў жалобе[47][48].

Нягледзячы на ​​старасць і вымушанае выгнанне ў Алжыр, імам Брахім працягваў з сваю дзейнасць[49][50].

СмерцьПравіць

Імам Брагім Бушакі памёр у 1997 годзе ў сямейным доме сваіх сваякоў у камуне Куба ў Альжэруа ва ўзросце 85 гадоў.

Ён памёр ад раптоўнага сардэчнага прыступу, калі рабіў абмыванне (вуду), каб здзейсніць сваю малітву (намаз), як звычайна прынята ў мусульман.

Быў пахаваны на могілках Сідзі-Гарыдзі ў камуне Коўба ў прысутнасці сваіх сваякоў, сяброў і вернікаў, якія правялі вялікую частку свайго жыцця ў мячэцях сталіцы Алжыра.

ЗноскіПравіць

  1. Brahim Boushaki.
  2. Cheikh Brahim 2 | Thenia.net. thenia.net.(недаступная спасылка)
  3. Zaouïa of Sidi Boushaki. wikimapia.org.
  4. Atlas archéologique de l'Algérie. bibliotheque-numerique.inha.fr.
  5. https://arachne.uni-koeln.de/Tei-Viewer/cgi-bin/teiviewer.php?manifest=BOOK-ZID874712
  6. زاوية سيدي بوسحاقي - أرابيكا. أرابيكا.
  7. Zaouïa de Sidi Boushaki - Wikimonde. wikimonde.com.
  8. Berbrugger, A. (Louis Adrien). Les époques militaires de la Grande Kabilie. Alger : Bastide (27 лютага 1857).
  9. L'Echo d'Alger : journal républicain du matin. Gallica (8 мая 1925).
  10. Journal officiel de la République française. Lois et décrets. Gallica (21 чэрвеня 1923).
  11. Sénat, France Assemblée nationale (1871-1942). Annales du Sénat: Débats parlementaires. Imprimerie des Journaux officiels (27 лютага 1922).
  12. L'Echo d'Alger : journal républicain du matin. Gallica (25 мая 1935).
  13. L'Echo d'Alger : journal républicain du matin. Gallica (6 мая 1925).
  14. L'Echo d'Alger : journal républicain du matin. Gallica (29 кастрычніка 1939).
  15. texte, Amicale des mutilés du département d'Alger Auteur du. La Tranchée : organe officiel de l'Amicale des mutilés du dépt. d'Alger et de la Fédération départementale des victimes de la guerre. Gallica (27 снежня 1937).
  16. L'Algérie mutilée : organe de défense des mutilés, réformés, blessés, anciens combattants, veuves, orphelins, ascendants de la Grande Guerre : bulletin officiel de l'Amicale des mutilés du département d'Alger. Gallica (1 красавіка 1925).
  17. Journal officiel de la République française. Débats parlementaires. Sénat : compte rendu in-extenso. Gallica (19 мая 1921).
  18. Hommage à l'ouléma cheikh Mohamed Baba Ameur. Djazairess.
  19. الشيخ الدواخ "جزائري". جريدة المحور اليومي.
  20. Yahia Boushaki.
  21. Guenaïzia rend hommage à la gendarmerie.
  22. السفير كنز عثماني يتباهى بوشاح القصبة العتيقة. جزايرس.
  23. La famille révolutionnaire honorée à Alger: Toute l'actualité sur liberte-algerie.com (недаступная спасылка). www.liberte-algerie.com/. Архівавана з першакрыніцы 22 снежня 2021. Праверана 21 чэрвеня 2022.
  24. L'Expression: Nationale - Il était une fois... la proclamation du 1er Novembre. L'Expression.
  25. "La référence religieuse nationale s'inspire de notre appartenance civilisationnelle". Djazairess.
  26. Post, The Casbah. C'était un 1er novembre (3 лістапада 2016).
  27. الشيخ كتو .. كرمه بورقيبة .. احتفى به القذافي .. ونسيته الجزائر. جزايرس.
  28. Ighil Imoula (Tizi Ouzou). Djazairess.
  29. La protection de la référence religieuse nationale en question. Djazairess.
  30. AUBENAS, Florence. "Je vous jure, j'ai été torturée". Libération.
  31. Qui se souvient du colonel Si Salah et de El Aïchaoui?. Djazairess.
  32. Mallek, Omar. La Villa Sésini (9 верасня 2017).
  33. Cheikh Abderrahmane Djilali : Célèbre théologien et historien algérien. Djazairess.
  34. Abderrahmane El Djilali décédé jeudi dernier. Djazairess.
  35. Abderrahmane djilali, El Ghafour, kheznadji, serri...: Ces religieux qui aiment la musique. Djazairess.
  36. La Casbah : Hommage à Abderrahmane Djillali. Djazairess.
  37. Un vibrant hommage à Mouloud Kacem. Djazairess.
  38. Un intellectuel et un grand homme d'Etat. Djazairess.
  39. La contribution intellectuelle de Mouloud Kacem Nait Belkacem. Djazairess.
  40. Rédaction, La. Boumerdès (13 красавіка 2017).
  41. Perpétuité pour le chef du groupe terroriste de Thenia (Boumerdès). Djazairess.
  42. https://www.djazairess.com/fr/liberte/56716
  43. Une centaine de terroristes aperçue dans les forêts de Ammal.
  44. Assassinats politiques – Algeria-Watch.
  45. Djamel Boushaki | Thenia.net. thenia.net.(недаступная спасылка)
  46. LUTTE ANTI-TERRORISTE : l'Émir de la " Katibet el Arkam " abattu par les forces de sécurité.
  47. Algérie: Chronologie d'une tragédie cachée ( 11 janvier 1992 – 11 janvier 2002 ) – Algeria-Watch. Архівавана з першакрыніцы 22 снежня 2021.
  48. https://www.liberte-algerie.com/actualite/un-emir-du-gspc-abattu-et-un-militaire-tue-33922 Архівавана 22 снежня 2021.
  49. Hattab va-t-il convaincre ses "frères" à déposer les armes ?.
  50. Un "émir" du GSPC abattu, un autre blessé (26 красавіка 2006).