Адкрыць галоўнае меню

Валерый Фёдаравіч Шкаруба (10 снежня 1957, г. Барысаў, Мінская вобласць, БССР, СССР) — беларускі мастак-жывапісец.

Валерый Фёдаравіч Шкаруба
Фатаграфія
фота 2000 г.
Дата нараджэння: 10 снежня 1957(1957-12-10) (61 год)
Месца нараджэння: г. Барысаў, Мінская вобласць, БССР, СССР
Грамадзянства: Сцяг СССР СССРСцяг Беларусі Беларусь
Род дзейнасці: мастак
Жанр: рэалістычны пейзаж
Вучоба: Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут
Вядомыя працы: «Белае змярканне» (1991); «Восеньскае святло» (2002); «Халоднае лета» (2004); «Чорны лес» (2007); «На вятры» (2013)
Узнагароды: Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусь (2002); медаль Францыска Скарыны (2008); заслужаны дзеяч мастацтваў Рэспублікі Беларусь (2014); ганаровы грамадзянін Барысаўскага раёна (2014)
Commons-logo.svg Працы на Вікісховішчы

Член (1989) Беларускага саюза мастакоў. Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь (2002). Кавалер медаля Францыска Скарыны (2008). Заслужаны дзеяч мастацтваў Рэспублікі Беларусь (2014). Ганаровы грамадзянін Барысаўскага раёна (2014).

Выхаванне, адукацыя і працаПравіць

Нарадзіўся 10 снежня 1957 г. у горадзе Барысаве (Мінская вобласць, БССР)[1]. З дзяцінства Валерый быў прывучаны да цяжкай сялянскай працы, а яго бацькі і дзяды ўсе моцна былі звязаны з працай на зямлі[2]. Ужо ў шэсць гадоў Валерый узяўся маляваць, чым здзівіў сваіх бацькоў, таму што ў іх родзе ніхто такой справай не займаўся[3].

З 1965 па 1973 г. у Барысаве займаўся ў выяўленчым гуртку Дома піянераў, а пасля тры гады працягваў удасканаленне свайго майстэрства ў студыі выяўленчага мастацтва Палаца культуры ў Барысаве. Пра той час юнацтва Валерый Шкаруба адзначыў: «Вельмі дапамагло мне тое, што ў Барысаве была адкрыта студыя выяўленчага мастацтва. Я меў магчымасць атрымаць першапачатковую мастацкую адукацыю. У мяне былі добрыя настаўнікі, энтузіясты сваёй справы»[4]. У 1975 г. скончыў сярэднюю школу №16 горада Барысава.

У 1975—1981 гг. вучыўся і скончыў дызайнерскае аддзяленне[5] Беларускага дзяржаўнага тэатральна-мастацкага інстытута ў Мінску.

Валерый Шкаруба пачаў свой творчы шлях як дызайнер ЭВМ у НДІ ЭВМ (Мінск, БССР), дзе працаваў дзесяць гадоў: ён распрацоўваў знешні выгляд першых камп'ютараў (ПВМ — персанальныя вылічальныя машыны) і мае пачку прамысловых вынаходніцтваў[6]. Аднак з самага пачатку разумеў, што праца прамысловага дызайнера для яго з'яўляецца часовай, бо кожны вечар ён вёў дзіцячую студыю, займаўся жывапісам[7]. І для яго было складана сумяшчаць працу і творчасць, бо яго ўсё ж вабіў жывапіс. Ён уступіў у маладзёжнае творчае аб'яднанне[8]. Ужо з 1984 г. Валерый Шкаруба пачаў удзельнічаць у мастацкіх выстаўках у Беларусі і за яе межамі. У 1989 г. быў прыняты ў Беларускі саюз мастакоў. З таго моманту ён цалкам заняўся жывапісам і спадзяецца, што будзе займацца ім да апошніх сваіх дзён[9].

Цяпер жыве з сям'ёй у Мінску[10].

Сям'яПравіць

 
Валерый Фёдаравіч Шкаруба і яго дачка Вольга Валер'еўна Шкаруба — у Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь, фота 27 красавіка 2016 г.

Мае дачку — Вольгу Валер'еўну Шкарубу (1990 г. нар.), якая скончыла Беларускую дзяржаўную акадэмію мастацтваў, таксама вырашыла стаць мастачкай і ў 2015 г. у Мінску зрабіла першую выстаўку сваіх карцін[11].

ТворчасцьПравіць

Валерый Шкаруба працуе ў станковым жывапісе, пераважна ў жанры рэалістычнага пейзажу — з'яўляецца аўтарам дзясяткаў карцін прыгожых сельскіх пейзажаў Беларусі, выкананых алеем на палатне. Пра свой выбар мастак адзначыў: «Мяне часта пытаюцца, чаму пішу толькі пейзажы. Былі ў маёй творчай біяграфіі і партрэты, і нацюрморты. Але "сціплы" беларускі краявід бліжэй майму душэўнаму стану, светаадчуванню. Каб зразумець гэта, трэба зазірнуць у дзяцінства. Мне пашчасціла: маленства прайшло на ўскрайку Барысава, у прыватным доме. Я жыў у амаль вясковым асяродку. Побач — Бярэзіна, лес, палі. Шмат і з асалодай пісаў навакольныя краявіды.»[12].

Складовымі рысамі манеры пісьма мастака з'яўляюцца скрупулёзная тэхніка, лесіроўка, тонкая прапрацоўка формы, гарманічнасць у святле і колеры, глыбокая пераменнасць святлопаветранай атмасферы[13]. Галоўныя сюжэты яго карцін — таямнічыя лясы, ціхія рэчкі, заснежаныя палі, вясковыя пралескі, драўляныя хаты на фоне лірычных краявідаў, дарогі Беларусі, якія зафіксаваны на палатне заўсёды бязлюднымі і ў памежныя станы ў прыродзе: восень, вясна, вечар, туман, змярканне, апошні прамень сонца, час перад узыходам сонца і г.д.[14]

Мастак ў 2015 г. адзначыў пра сваю творчасць: «Менавіта Барысаўшчына стала для мяне кропкай адліку, якая ператварылася ў доўгую лінію эстэтыкі, заснаванай на пейзажным жывапісу. Мае працы — гэта ціхая песня ў славу Беларусі»[15].

Мастацтвазнавец Кацярына Ізафатава ахарактарызавала магію карцін Валерыя Шкарубы так: «у іх ёсць асаблівая філігранная індывідуальна-непаўторная пластыка, што гіпнатызуе і дзякуючы якой някідкія пейзажныя матывы беларускай зямлі зменьваюцца і ўспрымаюцца як фрагменты Вечнасці. Уменне ствараць "высокую прастату", здольнасць Малое пераўтварыць у Вялікае, пагрузіць гледача ў глыбіннае ўспрыманне Часу, якое цяжка перадаць словамі, — вось што робіць почырк майстра пазнавальным з першага погляду»[16].

Мастацтвазнавец Валерый Жук заўважае: «У творах В. Шкарубы дзіўным чынам спалучаюцца аскетычнасць колеравага вырашэння і графічная дакладнасць ліній, што абумоўлівае хісткасць і няўлоўнасць выяўленага стану. Тонкія градацыі амаль манахромнага каларыту набываюць пераканаўчую праўдзівасць, даюць адчуванне каляровасці, узнаўляюць прастору, вільготнае восеньскае паветра, туманную смугу сырой халоднай раніцы. Мікракосмас і макракосмас нібы выраўноўваюцца ў правах, становяцца аднолькава каштоўнымі для нашага ўспрымання і важнымі ў іерархіі прыродных матываў»[17].

Мастацкія творы Валерыя Шкарубы знаходзяцца ў музеях (Беларусь, Кітай, Германія), а таксама ў прыватных калекцыях у ЗША, Францыі, Італіі, Германіі, Бельгіі, Грэцыі, Аўстрыі, Славеніі, Даніі, Польшчы, Турцыі, Кітая, Расіі, Японіі.

Так, асобныя творы Валерыя Шарубы знаходзяцца ў зборах і пастаянна ў экспазіцыі Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь («Белае змярканне» (1991), «Восеньскае святло» (2002) і інш.), а таксама маюцца ў Музеі сучаснага выяўленчага мастацтва (Беларусь), Магілеўскім абласным мастацкім музеі ім. П. Масленікава (Беларусь), Гродзенскім гісторыка-археалагічным музеі (Беларусь), Брэсцкім абласным краязнаўчым музеі (Беларусь), фондах Беларускага саюзу мастакоў (Беларусь), Нямецкім федэральнай банку (Лейпцыг, Германія), Музеі мастацтваў «Джынтай» (Пекін, Кітай), Музеі замежнага мастацтва Міністэрства культуры Кітая (Кітай) і інш.[18]

Менавіта Мерэт Меер-Грабер, якая з'яўляецца ўнучкай Марка Шагала і віцэ-прэзідэнтам Камітэта Марка Шагала, пачаткова для сябе набыла ў 1997 г. на выстаўцы ў гонар 40-годдзя Валерыя Шкарубы ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь карціну мастака «Белае змярканне» (1991)[19], а пазней падаравала гэты твор у 1998 г. Нацыянальнаму мастацкаму музею Рэспублікі Беларусь, калі яна даведалася, што ў мастацкім музеі ў Мінску няма ні адной карціны Валерыя Шкарубы[20].

20 лістапада 2015 г. у Барысаве ў цэнтральнай бібліятэцы ім. І.Х. Каладзеева адбылося (з прысутнасцю самога мастака і міністра культуры Рэспублікі Беларусь Барыса Святлова) урачыстае адкрыццё карціннай галерэі Валерыя Шкарубы — на другім паверсе бібліятэкі агульнай плошчай 130 квадратных метраў: Валерый Шкаруба перадаў у дар роднаму гораду 30 сваіх работ[21].

ВыстаўкіПравіць

персанальныя
  • 1991 — Палац мастацтваў (Мінск, Беларусь)
  • 1997 — Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь (Мінск, Беларусь; да 40-годдзя мастака)
  • 2002 — Галерэя «EXMA» (Кальяры, Італія)
  • 2004 — Рым, Аоста (Італія)
  • 2005 — Палац Медычы (Сан-Лео, Італія)
  • 2005 — Галерэя «Берман», (Турын, Італія)
  • 2006 — Галерэя «MITSUCOSHI» (Сэндай, Японія)
  • 2006 — Палац Хофбург (Вена, Аўстрыя)
удзел
  • 1990 — Мастацтва Беларусі (ААН, Нью-Ёрк, ЗША)
  • 1999 — Вена, Лінц (Аўстрыя)
  • 2000 — Еўрапарламент (Брусель, Бельгія)
  • 2000 — Галерэя «Брамантэ» (Рым, Італія)
  • 2001 — Музей мастацтваў (Пекін, Кітай)
  • 2002 — Зала Кардэна (Парыж, Францыя)
  • 2003 — Бундэсбанк (Лейпцыг, Германія)
  • 2004 — Дзюсельдорф (Германія)
  • 2005 — 51-я Міжнародная мастацкая выстаўка «La Biennale di Venezia» (Італія)
  • 2008 — Лондан (Вялікабрытанія)
  • 2008 — Пекін (Кітай)

УзнагародыПравіць

Сеціўная актыўнасцьПравіць

Зноскі

  1. Платтер, О. Знакомьтесь: художник Валерий Шкарубо
  2. Беразінская, І. Пра вечнае, пра гармонію сусвету... / І. Беразінская // Новы час. — 2008. — №43. — С. 30.
  3. Беразінская, І. Пра вечнае, пра гармонію сусвету... / І. Беразінская // Новы час. — 2008. — №43. — С. 30.
  4. Жук, В. Красамоўства маўчання
  5. Ізафатава, К. Магія лістапада ў "Восеньскім святле" Валерыя Шкарубы
  6. Жук, В. Красамоўства маўчання
  7. Жук, В. Красамоўства маўчання
  8. Жук, В. Красамоўства маўчання
  9. Жук, В. Красамоўства маўчання
  10. Беразінская, І. Пра вечнае, пра гармонію сусвету... / І. Беразінская // Новы час. — 2008. — №43. — С. 30.
  11. У галерэі «Мастацтва» грамадскага аб'яднання «Беларускі саюз мастакоў» дэбютавала студэнтка Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў, 24-гадовая Вольга Шкаруба
  12. Жук, В. Красамоўства маўчання
  13. Рыбчынская, В. Валерый Шкаруба; ВАЛЕРИЙ ФЕДОРОВИЧ ШКАРУБО
  14. Рыбчынская, В. Валерый Шкаруба; Ізафатава, К. Магія лістапада ў "Восеньскім святле" Валерыя Шкарубы; Жук, В. Красамоўства маўчання; ВАЛЕРИЙ ФЕДОРОВИЧ ШКАРУБО
  15. Платтер, О. Знакомьтесь: художник Валерий Шкарубо
  16. Ізафатава, К. Магія лістапада ў "Восеньскім святле" Валерыя Шкарубы
  17. Жук, В. Красамоўства маўчання
  18. Валерий Фёдорович Шкарубо // bel-art.by
  19. ХУДОЖНИК ВАЛЕРИЙ ШКАРУБО: «МИНСКУ НЕ ХВАТАЕТ ДУШЕВНЫХ ГОРОДСКИХ СКУЛЬПТУР»
  20. Ізафатава, К. Магія лістапада ў "Восеньскім святле" Валерыя Шкарубы
  21. Викторова, В. В Борисове открылась картинная галерея Валерия Шкарубо
  22. Жук, В. Красамоўства маўчання
  23. В БОРИСОВЕ ОТКРЫВАЕТСЯ КАРТИННАЯ ГАЛЕРЕЯ ВАЛЕРИЯ ШКАРУБО

ЛітаратураПравіць

  • Валерый Шкаруба : жывапіс : [альбом] / аўтар уступ. арт. В.І. Жук ; пер. на бел. мову С.А. Шукан ; пер. на англ. мову Т.А. Сурская ; маст. З.Э. Герасімовіч. — Мінск : Белпрынт, 2007. — 150 с. ISBN:978-985-459-100-1
  • Беразінская, І. Пра вечнае, пра гармонію сусвету... / І. Беразінская // Новы час. — 2008. — №43. — С. 30.

СпасылкіПравіць