Адкрыць галоўнае меню

Валодша (ст.-рус.: Володьша; пачатак XII ст. — да 1180) — напэўна, князь ізяслаўльскі (2-я палова XII ст.).

Валодша
 
Нараджэнне: невядома
Смерць: не пазней за 1180
Бацька: Давыд Усяславіч
Дзеці: Андрэй Валодшыч[d] і Брачыслаў Валодшыч[d]

На думку Ф. Успенскага, імя Валодша магло быць як самастойным, так і памяншальнай формай імёнаў з пачаткам на аснову Валод-/Улад- (Волод-)[1]. Самастойнае, напэўна, было б выпадкам вар’іравання асновы «-волод-» родавых імёнаў, як у сучаснай мове Слава→Слаўка ёсць формай ад кожнага імя з асновай -слав-/-слаў-[2]. За памяншальную форму сведчыць гіпакарыстычны суфікс, вядомы, напрыклад, і ў выпадку СвятаслаўСвятоша[3]. Утварэнне імя па бацьку ад памяншальнай формы (ВолодьшаВолодьшичь) не супярэчыць тагачаснай практыцы[4].

Упершыню згадваецца Іпацьеўскім летапісам пад 1159 годам[5], калі разам з братам кн. Брачыславам быў у Ізяслаўлі[5], названым іх «отчынай», т.б. бацькоўскім уладаннем. Паводле Васкрасенскага летапісу, у 1159 годзе менскія князі Глебавічы напалі на Ізяслаўль, Валодша трапіў у палон, а Брачыслаў закаваны ў жалеза[5]. У 1160 годзе, падчас паходу полацкага князя Рагвалода-Васіля на Менск, братоў вызвалілі[5].

У 1180 годзе у паходзе на Друцк браў удзел кн. Андрэй Валодшыч (ст.-рус.: Андрѣи Володьшичь), напэўна, сын кн. Валодшы. У тым жа паходзе бралі ўдзел і пляменнікі кн. Андрэя Валодшыча — Ізяслаў і Васілька Брачыславічы. Такім чынам, кн. Валодша меў прынамсі яшчэ аднаго сына — Брачыслава Валодшыча, які асобна крыніцамі не згадваецца.

На думку М. М. Карамзіна, М. П. Пагодзіна, П. М. Строева, А. М. Рапава[5], С. М. Салаўёва[6], М. Баўмгартэна[7] і іншых, кн. Валодша быў сынам полацкага кн. Васількі Святаславіча. Такая генеалогія не адпавядае простаму сведчанню летапіса пра Ізяслаўль як «отчыну» кн. Брачыслава і Валодшы, бо валоданне гэтым ўдзелам кн. Васількам Святаславічам, ці прынамсі кн. Святаславам Усяславічам, супярэчыць крыніцам. Гэта неадпаведнасць у асноўным усведамляецца вышэйназванымі даследчыкамі. Ёсць і іншыя думкі, так М. І. Ермаловіч атаясняе кн. Валодшу з полацкім кн. Вальдэмарам, згаданым у «Хроніцы Лівоніі» Генрыха Латвійскага. Атаясненне М. Ермаловіча, аднак, храналагічна праблемнае, бо кн. Вальдэмар вядомы з 1186 года, калі кн. Валодшы ўжо не было сярод жывых.

Зноскі

  1. Литвина, Успенский. С. 62, 133—134 прим. 77.
  2. Литвина, Успенский. С. 62, 133—134 прим. 77.
  3. Литвина, Успенский. С. 62.
  4. Литвина, Успенский. С. 132.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Рапов, 1977, с. 63.
  6. Соловьёв, 1988, С. 502, 503.
  7. Baumgarten, 1927, C. 33, Табл. VIII. № 32.

ЛітаратураПравіць

  • Рапов О. Княжеские владения на Руси в X — первой половине XIII в.. — М.: Изд-во МГУ, 1977. — 268 с.