Ку́блічы[1] (трансліт.: Kubličy, руск.: Кубличи) — аграгарадок ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Кубліцкага сельсавета. Насельніцтва 412 чал. (2000). Знаходзяцца за 20 км ад Ушачаў.

Аграгарадок
Кублічы
Kubličy. Кублічы (1913).jpg
Краіна
Вобласць
Раён
Сельсавет
Каардынаты
Насельніцтва
412 чалавек (2000)
Часавы пояс
Тэлефонны код
+375 2158
Аўтамабільны код
2
Кублічы на карце Беларусі ±
Кублічы (Беларусь)
Кублічы
Кублічы (Віцебская вобласць)
Кублічы

ГісторыяПравіць

Упершыню Кублічы згадваюцца ў XV ст. Мясцовасць уваходзіла ў склад Полацкага ваяводства. У 1511 вялікі князь Жыгімонт Стары падараваў 2 службы «людзей путных у Кублічах» полацкім баярам М. і І. Невяльскім. У 1552 маёнтак і двор Кублічы — уладанне Ф. Кубліцкага: «3 дымы к тому двору ему конем служат. 14 дымоў вольных людзей дают яму всякого збожжа четвертую долю». У 1593 Кублічы сталі цэнтрам воласці. У пачатку XVII ст. мясцовасць перайшла ў валоданне Сяляваў. У 1622 архімандрыт Нікан Сялява з братамі прадаў маёнтак ротмістру І. Палозчыку.

20 мая 1642 полацкі стольнік Язэп Кляноўскі фундаваў у Кублічах касцёл Дабравешчання Дзевы Марыі. 3 1667 маёнтак знаходзіўся ва ўладанні полацкага гараднічага І. Кубліцкага, з 1719 — Гушчаў. У 1783 замест спарахнелага драўлянага ўзвялі новы мураваны касцёл.

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Кублічы апынуліся ў складзе Расійскай імперыі, у Лепельскім павеце Віцебскай губерні. Паводле інвентару, на 1846 у двары Кублічы было 20 двароў, аднайменны маёнтак складаўся з 15 вёсак і належаў П. Сяляву (2241 дзесяціна зямлі). У 1846 у мястэчку адкрылася народнае вучылішча, пры якім збудавалі інтэрнат на 44 вучні. Мелася царкоўна-прыходская школа. Па здушэнні нацыянальна-вызваленчага паўстання (18631864) 22 лістапада 1867 г. расійскія ўлады гвалтоўна перабілі касцёл у царкву Маскоўскага патрыярхату. Станам на 1880 у Кублічах існавала валасная ўправа, 2 праваслаўныя царквы, 3 яўрэйскія школы, бровар, 2 гарбарныя заводы, заезны двор, 17 крам, праходзілі 3 кірмашы (2 лютага, 29 чэрвеня, 1 кастрычніка) і штотыднёвы торг у сераду. У пач. XX ст. — 128 двароў.

Падчас польскай акупацыі, з 9 лютага 1920 г. Кублічы з'яўляліся часовым адміністрацыйным цэнтрам Лепельскага павета Мінскай акругі Грамадзянскага ўпраўлення Усходніх земляў[2].

20 жніўня 1924 г. Кублічы сталі цэнтрам сельсавета Ушацкага раёна. У 1930-я ў мястэчку працавала кузня. У 1938 статус паселішча панізілі да вёскі. Станам на 1941 г. у вёсцы быў 141 двор, на 1969 г. — 123 двары, на 2000 г. — 180 двароў. У 1948 г. знішчаны колішні касцёл (XVIII ст.). У 1954 г. на брацкай магіле савецкіх воінаў і партызан на плошчы паставілі абеліск.

НасельніцтваПравіць

  • XIX стагоддзе: 1838 — 376 чал. (203 муж. і 173 жан.), з іх шляхты 3 муж. і 4 жан., духоўнага саслоўя каталіцкага 2 муж., духоўнага саслоўя праваслаўнага 2 муж. і 3 жан., мяшчан-іўдзеяў 112 муж. і 94 жан., сялян памешчыцкіх 29 муж. і 30 жан., сялян скарбовых 50 муж. і 42 жан., аднадворцаў 3 муж., адстаўных салдат 2 муж.[3]; 1846 — 87 чал. у двары Кублічы; 1880 — 120 чал. у двары Кублічы; 1883 — 765 чал. у мястэчку Кублічы, у тым ліку 556 іўдзеяў[4]
  • XX стагоддзе: 1926 — 103 чал. у двары Кублічы; 1941 — 310 чал. 1969 — 361 чал.; 2000 — 412 чал.[5].

ІнфраструктураПравіць

У Кублічах працуюць сярэдняя школа, бібліятэка, пошта.

ЭканомікаПравіць

Лясніцтва, фермерскія гаспадаркі.

Турыстычная інфармацыяПравіць

 
Касцёл пасля мураўёўскай перабудовы

СлавутасціПравіць

Страчаная спадчынаПравіць

  • Касцёл Звеставання Найсвяцейшай Дзевы Марыі (XVIII ст.; захаваліся падмуркі і рэшткі муроў)
  • Сядзібна-паркавы комплекс Сяляваў (XVIII ст.)
  • Царква Святых Кузьмы і Дзям'яна

Выбітныя асобыПравіць

Зноскі

  1. Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Віцебская вобласць: нарматыўны даведнік / У. М. Генкін, І. Л. Капылоў, В. П. Лемцюгова; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2009. — 668 с. ISBN 978-985-458-192-7 (DJVU).
  2. Dz. Urz. ZCZW z 1920 r. Nr 9, poz. 149. (польск.) 
  3. Соркіна I. Мястэчкі Беларусі ў канцы ХVІІІ — першай палове ХІХ ст. — Вільня: ЕГУ, 2010. С. 415.
  4. Kublicze // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom IV: Kęs — Kutno. — Warszawa, 1883. S. 833.
  5. Шаблон:Крыніцы/Памяць/Ушацкі раён

ЛітаратураПравіць

СпасылкіПравіць