Герма́нскі Камеру́н (ням.: Kamerun) — былая заходнеафрыканская калонія Германскай імперыі, якая існавала ў перыяд 18841916 гадоў на землях сучаснай Рэспублікі Камерун. У склад Германскага Камеруна ўваходзілі паўночныя зямлі Габона і Рэспублікі Конга, заходнія землі ЦАР, паўднёва-заходнія землі Чада, а таксама малая частка зямель усходняй Нігерыі.

калонія Германіі
Германскі Камерун
ням.: Kamerun
Сцяг Герб
Сцяг Герб
091 kamerun (1905).png
Карта Германскага Камеруна, 1905 год.
Flag of British Cameroon.svg >
Flag of France.svg >
Flag of France.svg >
1884 — 1916

Сталіца
Мова(ы) нямецкая (афіцыйная),
басаа, беці, дуала і г. д.
Грашовая адзінка Залатая марка
Форма кіравання дуалістычная манархія
Дынастыя Гогенцолерны
Гісторыя
 • 1874 Стварэнне кампаніі і Тхормёхлен
 • 1884 Адольф Верман прадстаўляе Заходнеафрыканскія кампаніі
 • 1911 Пераўтварэнне ў Новы Камерун
 • 1916 Захоплена французамі і англічанамі
Commons-logo.svg Германскі Камерун на Вікісховішчы

ГісторыяПравіць

 
Германскі тапограф ў Камеруне, 1884.
 
Паліцыя ў Дуале ў дзень нараджэння германскага імператара, 1901.
 
Пагрузка бананаў на экспарт у Германію, 1912.

Першыя гандлёвыя кампанііПравіць

Першы нямецкі гандлёвы пост у раёне Дуалы (сучасная Дуала) у дэльце ракі Камерун (цяпер — Вуры) была створана ў 1868 годзе Гамбургскай гандлёвай кампаніяй C. Верман. Агент фірмы ў Габоне Яганес Тормелен вырашыў пашырыць дзейнасць да дэльты Камеруна. У 1874 годзе сумесна з Вільгельмам Янцанам, агентам Вермана з Ліберыі, яны заснавалі сваю ўласную кампанію «Янцан і Тормелен».

Развіццё калонііПравіць

Абодва заходнеафрыканскія гандлёвыя дамы пашырылі суднаходства за кошт сваіх ветразных судоў і параходаў, і адкрылі рэгулярныя пасажырскія і грузавыя перавозкі паміж Гамбургам і Дуалай[2]. Гэтыя і іншыя кампаніі набылі шырокія зямлі ў мясцовых правадыроў і пачалі сістэматычныя аперацыі над плантацыямі.

Да 1884 года Адольф Верман, які прадстаўляў усе заходнеафрыканскія кампаніі, хадайнічаў імперскае знешнепалітычнае ведамства да «абароны» з боку нямецкай імперыі. Канцлер Ота фон Бісмарк імкнуўся выкарыстоўваць трэйдараў на баку праўлення рэгіёнам праз «чартарныя кампаніі». Тым не менш, у адказ на прапанову Бісмарка, кампаніі адклікалі свае заявы[3].

У аснове камерцыйных інтарэсаў ляжала імкненне да выгаднай гандлёвай дзейнасці пад абаронай Германскай імперыі, але яны былі поўныя рашучасці застацца ў баку ад палітычных абавязацельстваў. У рэшце рэшт, Бісмарк саступіў месца Верману і даручыў адміралцейству накіраваць кананерскія лодкі. У якасці абароны нямецкіх інтарэсаў малы вартавы катар SMS Möwe прыбыў да берагоў Заходняй Афрыкі[4].

Пратэктарат Камерун быў створаны ў добра вядомы перыяд імперыялістычнай Еўропы «Бойкі за Афрыку». Нямецкі даследчык, лекар, імператарскі консул і ўпаўнаважаны па Заходняй Афрыцы Густаў Нахцігаль быў рухаючай сілай у кірунку стварэння калоніі. Да таго часу больш за дзесятак нямецкіх кампаній, якія базуюцца ў Гамбургу і Брэмене, ажыццяўлялі гандлёвую дзейнасць у Камеруне.

РосквітПравіць

 
Камерун ў 1901-1972 гадах.      Германскі Камерун     Германскі Камерун      Брытанскі Камерун      Французскі Камерун      Рэспубліка Камерун

Дзякуючы субсідыям з імперскай казны, у калоніі пабудавалі дзве лініі чыгункі з партовага горада Дуала да сельскагаспадарчай плантацыі: на Паўночнай лініі 160 км да гары Манегуа, і 300 км магістралі да горада Макак (Цэнтральная правінцыя Камеруна), што на рацэ Ненг. Калонія валодала шырокай паштовай і тэлеграфнай сістэмамі, а таксама сеткай рачной навігацыі з дзяржаўнымі судамі, якія звязвалі ўзбярэжжа з унутранымі рэгіёнамі. Пратэктарат быў павялічаны і ператвораны ў Новы Камерун у 1911 годзе ў рамках урэгулявання Агадзірскага крызісу, зыходзячы з Фескага дагавора.

РаздзелПравіць

Калонія была захоплена ў 1916 годзе англічанамі і французамі ў гады Першай сусветнай вайны. Пасля паразы Германіі, у адпаведнасці з Версальскім мірным дагаворам, Германскі Камерун быў падзелены на дзве часткі. Зыходзячы з мандатаў Лігі Нацый, адна частка адышла Францыі (Французскі Камерун), іншая Вялікабрытаніі (Брытанскі Камерун). У выніку зліцця ў 1961 годзе Французскага і часткі Брытанскага Камеруна з’явілася новая незалежная дзяржава — Рэспубліка Камерун.

УрадПравіць

Імператары:

Кіраўнікі ўрада:

  • Густаў Нахцігаль (1884)
  • Еска фон Путкамер (18871906)
  • Тэадор Зайц (19071910)
  • Ота Глайм (19101912)
  • Карл Эбермайер (19121916)

Гл. таксамаПравіць

Зноскі

ЛітаратураПравіць

  • Jonas Bakoubayi Billy: Musterkolonie des Rassenstaats: Togo in der kolonialpolitischen Propaganda und Planung Deutschlands 1919-1943,J. H. Röll-Verlag, Dettelbach 2011, ISBN 978-3-89754-377-5
  • DeLancey, Mark W.; DeLancey, Mark D. Historical Dictionary of the Republic of Cameroon (англ.) . — 3rd. — Lanham, Maryland: The Scarecrow Press(англ.) бел., 2000. — ISBN 0-8108-3775-7.
  • DeLancey, Mark W.; DeLancey, Mark D. Historical Dictionary of the Republic of Cameroon (англ.) . — Lanham, Maryland: The Scarecrow Press(англ.) бел., 2000.
  • Haupt, Werner. Deutschlands Schutzgebiete in Übersee 1884-1918 (ням.) . — Friedberg: Podzun-Pallas Verlag, 1984. — ISBN 3-7909-0204-7.
  • Hoffmann, Florian. Okkupation und Militärverwaltung in Kamerun. Etablierung und Institutionalisierung des kolonialen Gewaltmonopols (ням.) . — Göttingen: Cuvillier Verlag(англ.) бел., 2007. — ISBN 3-86727-472-2.
  • Washausen, Helmut. Hamburg und die Kolonialpolitik des Deutschen Reiches (ням.) . — Hamburg: Hans Christians Verlag, 1968.