Адкрыць галоўнае меню

Варшава

горад, сталіца Польшча
(Пасля перасылкі з Горад Варшава)

Варшава (польск.: Warszawa польскае вымаўленне ) — сталіца Польшчы з 1596 г. Афіцыйная назва — Сталічны горад Варшава (польск.: Miasto Stołeczne Warszawa). Насельніцтва 1,727 млн. жыхароў (2014)[1], з прыгарадамі 2,88 млн. (2009). Варшава — 9-ы па колькасці насельніцтва горад ЕС. Плошча горада 516,9 км², плошча гарадской агламерацыі (Obszar Metropolitalny Warszawy) 6100,43 км².

Горад
Варшава
польск.: Warszawa
Сцяг Герб
Сцяг Герб
Warsaw montage.JPG
Краіна
Ваяводства
Павет
Каардынаты
Прэзідэнт горада
Ханна Гранкевіч-Вальц
Заснаваны
Горад з
Плошча
517,24 (2013) км²
Вышыня цэнтра
78-121 м
Водныя аб’екты
Насельніцтва
1 726 581[1] чалавек (2014)
Шчыльнасць
3 317 (2013)[2] чал./км²
Часавы пояс
Тэлефонны код
+48 +48 22
Паштовыя індэксы
00-001 - 04-999
Аўтамабільны код
WA, WB, WD, WE, WF,
WH, WI, WJ, WK, WN,
WT, WU, WW, WX, WY
TERC
1465011
Афіцыйны сайт
um.warszawa.pl (польск.) 
Варшава на карце Польшчы
Варшава (Польшча)
Варшава

Порт на рацэ Вісла, прыкладна за 260 км ад узбярэжжа Балтыйскага мора; міжнародны аэрапорт. Машынабудаванне (аўтабудаванне, электратэхнічнае і інш.), металаапрацоўка і металургія, хімічная, парфумерная, паліграфічная, лёгкая прамысловасць. Універсітэт (1818). Нацыянальны музей, археалагічны музей. «Тэатр Велкі», «Тэатр Па-польску», «Тэатр нарадовы» і інш. Міжнародны музычны фестываль «Варшаўская восень», арганізаваны ў 1956 Тадэвушам Бердам і Казімірам Сероцкім. Метрапалітэн.

Варшава дала імя Варшаўскай канфедэрацыі, Варшаўскаму герцагству, Варшаўскаму дагавору (і адпаведнай арганізацыі), Варшаўскай канвенцыі.

ГісторыяПравіць

СярэднявеччаПравіць

 
Рэшткі гарадскога муру (1350 г.)

Першым паселішчам на тэрыторыі сучаснай Варшавы было заснаванае ў IX ст. Старое Брудна, якое праіснавала да XI ст. Новае ўмацаванае паселішча — Яздуў — узнікла ў XIII ст. і было знішчана войскам Міндоўга ў 1262 г. Першыя пісьмовыя згадкі пра Варшаву належаць да перыяду з 1281 да 1321 гг. У 1334 г. князь Трайдзень I надаў Варшаве Кульмскае права, і тады ў горадзе пасялілася шмат купцоў з Торуні.

У XIV ст. Варшава ўваходзіць у склад аб’яднанай Польшчы і становіцца часткай Чэрскага герцагства. У гэты час у Старым горадзе былі пабудаваныя два шэрагі гарадскога муру. У 1380 г. быў заснаваны Новы горад, які ў 1408 г. таксама атрымаў Кульмскае права. У 1413 г. Януш І Старэйшы перанёс сталіцу мазавецкага Чэрскага герцагства з Чэрску ў Варшаву. Пасля Крэўскай уніі горад хутка развіваецца, дзякуючы выгаднаму геаграфічнаму становішчу паміж абедзвюма сталіцамі — Вільняй і Кракавам. У 1548 г. каралева Бона Сфорца пераносіць свой двор з Вавелю ў Кракаве ва Уяздоўскі замак у Варшаве.

Рэч ПаспалітаяПравіць

У 1526, пасля спынення дынастыі мазавецкіх князёў, Варшава далучана да Каралеўства Польскага. У XVI ст. тут праходзілі пасяджэнні сейма, у 1573 адбыліся першыя каралеўскія выбары. З 1596 Варшава сталіца Польшчы.

Пад час Польска-шведскай 1655-60 і Паўночнай войнаў Варшава была неаднаразова разбурана шведскімі войскамі, але хутка адбудоўвалася.

З другой паловы XVIII ст. Варшава з'яўляецца важнейшым палітычным, эканамічным, культурным і асветніцкім цэнтрам краіны.

Шматлікія помнікі Варшавы ў выніку Другой сусветнай вайны былі разбураны, але ў пасляваенныя гады адбудаваныя. Таму адрэстаўраваны гістарычны комплекс у цэнтры Варшавы з'яўляецца свайго роду «астраўком» памяці аб старой, даваеннай Варшаве і сувяззю часоў. У 1980 годзе ён быў занесены ў спіс помнікаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

ДэмаграфіяПравіць

 

КліматПравіць

Клімат Варшавы — умерана-кантынентальны, з мяккай зімой і цёплым, вільготным летам. Сярэдняя тэмпература ўзімку ад +2 °C да -5 °C, улетку — ад +15 да +20 °C. Клімат Варшавы — адзін з найбольш камфортных сярод гарадоў умеранага пояса, спякота вышэй +30 °C бывае рэдка і кароткачасова, маразы ніжэй -15 °C таксама бываюць рэдка. Восень зацяжная і цёплая, вясна прыходзіць паступова.

Клімат Варшавы (норма 1981—2010)
Паказчык Сту Лют Сак Кра Май Чэр Ліп Жні Вер Кас Ліс Сне Год
Абсалютны максімум, °C 13,0 17,0 22,0 30,4 32,8 35,1 35,9 36,0 31,1 25,0 18,9 15,0 36,0
Сярэдні максімум, °C 0,6 1,9 6,6 13,6 19,5 21,9 24,4 23,9 18,4 12,7 5,9 1,6 12,6
Сярэдняя тэмпература, °C −1,8 −0,6 2,8 8,7 14,2 17,0 19,2 18,3 13,5 8,5 3,3 −0,7 8,5
Сярэдні мінімум, °C −4,2 −3,6 −0,6 3,9 8,9 11,8 13,9 13,1 9,1 4,8 0,6 −3 4,6
Абсалютны мінімум, °C −31 −27,2 −22,2 −7,2 −2,8 1,6 5,0 3,0 −2 −9,6 −17 −22,8 −31
Норма ападкаў, мм 27 26 31 34 56 69 73 64 46 32 37 34 529
Крыніца: «Надвор'е і клімат»

Адміністрацыйны падзелПравіць

 
Раёны Варшавы.

Варшава мае статус павета (powiat) і складаецца з 18 раёнаў (dzielnic). Варшава мае два гістарычных цэнтра — Стары горад (Stare Miasto) і Новы горад (Nowe Miasto) у раёне Сьрудмесце (Śródmieście).

ПомнікіПравіць

 
Барбакан
 
Каралеўскі замак

Стары горад

  • Крапасныя сцены, XIV-XV ст.
  • Касцёл Св. Яна, XIV ст.
  • Барбакан, арх. Дж. Баціста, 1548
  • Камяніцы, XV-XVIII ст.

Новы горад

  • Фарны касцёл, XV ст.
  • Каралеўскі замак, 1598-1619
  • Калона Жыгімонта III на Замкавай плошчы, 1644
  • Кляштары і касцёлы, XVI-XVII ст.
  • Палацы, XVII-XVIII ст.

У Варшаве каля 40 музеяў.

ПрамысловасцьПравіць

Горад з'яўляецца цэнтрам машынабудавання, хімічнай прамысловасці, вытворчасці будаўнічых матэрыялаў і інш.

ТранспартПравіць

Варшава - вузел чыгунак і аўтадарог, міжнародны аэрапорт. З 1994 дзейнічае Варшаўскі метрапалітэн.

Адукацыя і навукаПравіць

У горадзе размяшчаецца Польская АН, Нацыянальная бібліятэка. Варшаўскі ўніверсітэт — буйнешы навучальны і навуковы цэнтр Польшчы, заснаваны ў 1816.

Культура і мастацтваПравіць

У Варшаве дзейнічае каля 30 тэатраў, філармонія.

Штогод праводзіцца Міжнародны фестываль сучаснай музыкі «Варшаўская восень», адзін раз у пяць гадоў Міжнародны конкурс піяністаў імя Шапена.

Гарады-пабрацімыПравіць

Некаторыя вуліцыПравіць

Вядомыя асобыПравіць

Выбітныя будынкі і помнікіПравіць

Зноскі

  1. 1,0 1,1 Główny Urząd Statystyczny. Baza Demografia. Ludność. Stan, ruch naturalny i wędrówki ludności w I kwartale 2014 r., stan na 31.03.2014. [1]
  2. Główny Urząd Statystyczny, dane za rok 2013
  3. Сайт горада Варшава (польск.)  (4 мая 2005). Праверана 26 сакавіка 2014.
  4. Chicago Sister Cities (англ.) 

СпасылкіПравіць