Густаў I Ваза

кароль шведскі

Густаў Ваза, або Густаў I (шведск.: Gustav Vasa, больш дакладна Густаў Васан; 14961560) — рэгент шведскага каралеўства з 23 жніўня 1521 (Густаў Эрыксан Васан), кароль Швецыі з 6 чэрвеня 1523 года. Да ўступлення на пасад — Густаў Эрыксан (швед. Gustav Eriksson). Падняў паўстанне супраць дацкага панавання і стаўшы каралём, стварыў у Швецыі моцную цэнтралізаваную дзяржаву з лютэранскай кіруючай элітай.

Густаў I Васа\Густаў I Эрыксан
Gustav I Vasa\Gustaf I Eriksson
Gustav Vasa.jpg
Greater coat of arms of Kings of Sweden.svg
Сцяг кароль Швецыі, Готаў і Вендаў
6 чэрвеня 1523 — 29 верасня 1560
Каранацыя 12 студзеня 1528
Папярэднік Крысціян II
Пераемнік Эрык XIV
Нараджэнне 12 мая 1496
Смерць 29 верасня 1560(1560-09-29)[1][2][…] (64 гады)
Месца пахавання
Род Дынастыя Ваза
Бацька Эрык Юхансан Ваза[d][1]
Маці Сесілія Мансдотэр[d][1]
Жонка Catherine of Saxe-Lauenburg[d][1][5], Маргарыта Леёнхувуд[1][6][5] і Катарына Стэнбок[1][5]
Дзеці Эрык XIV, Юхан III, Catherine Vasa of Sweden[d], Princess Cecilia of Sweden[d], Magnus, Duke of Östergötland[d], Anna of Sweden[d], Princess Sophia of Sweden[d], Princess Elizabeth of Sweden[d] і Карл IX[6]
Веравызнанне лютэранства
Адукацыя
Дзейнасць палітык
Аўтограф Autograf, Gustaf I, Nordisk familjebok.png
Бітвы
Commons-logo.svg Густаў I Ваза на Вікісховішчы

На чале дзяржавыПравіць

З 6 чэрвеня 1523 — Med Guds Nåde, Sveriges, Götes och Vendes Konung (Божай міласцю Кароль Швецыі, Готаў і Вендаў)

У пачатку праўлення быў вымушаны пайсці на значныя ўступкі арыстакратыі, вяртаючы дваранам казённыя землі. Правёў шэраг рэформ (дзяржаўнага кіравання, судовага ладу, ваенную). Спрыяў развіццю прамысловасці, асабліва горна-металургічнай. Стварыў магутную пастаянную армію, упершыню ў Еўропе увёў палкавую артылерыю. Вёў войны з Даніяй, Расіяй, Польшчай, захапіўшы вялікія тэрыторыі, удзельнічаў з 1630 у Трыццацігадовай вайне (1618—48) на баку антыгабсбургскай кааліцыі. Загінуў у бітве пры Лютцэне.

ЛітаратураПравіць

Гл. таксамаПравіць

Зноскі

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 Gustav I — 1917.
  2. Gustav I Vasa // Find a Grave — 1995. Праверана 9 кастрычніка 2017.
  3. GUSTAVE Ier VASA // Encyclopædia UniversalisEncyclopædia Britannica. Праверана 9 кастрычніка 2017.
  4. Nordisk familjebok, 2nd edition — Т. 10 (Gossler - Harris). — С. Column 656.
  5. 5,0 5,1 5,2 (unspecified title) Праверана 7 жніўня 2020.
  6. 6,0 6,1 Kindred Britain

СпасылкіПравіць