Адкрыць галоўнае меню

Гэнік Лойка (9 сакавіка 1962, в. Мікелеўшчына, Мастоўскі раён) — беларускі скульптар, выкладчык скульптуры ў Мінскай сярэдняй школе № 185 з архітэктурна-мастацкім ухілам[1].

Гэнік Лойка
Дата нараджэння: 9 сакавіка 1962(1962-03-09) (57 гадоў)
Месца нараджэння:
Грамадзянства:
Род дзейнасці: мастак, скульптар
Вучоба:
Член у
Узнагароды:
Медаль да стагоддзя БНР

З’яўляўся адным з ініцыятараў заснавання культурнай арганізацыі «Беларуская Майстроўня» (1979—1984)[2].

БіяграфіяПравіць

Нарадзіўся 9 сакавіка 1962 года ў в. Мікелеўшчына Мастоўскага раёна.

Удзельнічаў у маладзёжным грамадскім аб’яднанні «Беларуская Майстроўня» (1979—1984), з’яўляючыся адным з яго арганізатараў. Быў актыўным удзельнікам таварыства «Талака»[3], якое займалася адраджэннем беларускай культуры.

Скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут. Працаваў у Музеі народнага дойлідства і побыту, у Заслаўскім гісторыка-культурным запаведніку, у Мастацкім каледжы імя І. Ахрэмчыка, у Мінскім мастацкім вучылішчы імя А. Глебава[4].

21 лютага 2013 года судом Фрунзенскага раёна Мінску быў арыштаваны на пяць сутак за акцыю ў падтрымку беларускамоўнай адукацыі, якую Гэнік правёў у Міжнародны дзень роднай мовы, 21 лютага, каля сталічнай беларускамоўнай гімназіі № 4. Суддзя Людміла Лапо прызнала яго вінаватым у правядзенні несанкцыянаванага пікета (арт. 23.34 Кодэкса аб адміністрацыйных правапарушэннях)[5]. Тэрмін адбываў у турме на Акрэсціна. Арышт быў першым у яго жыцці. Выйшаў 26 лютага. Сярод тых, хто сустракаў Лойку каля турмы на Акрэсціна, былі вядомы педагог Лявон Баршчэўскі і намеснік старшыні Кансерватыўна-хрысціянскай партыі БНФ Юры Беленькі, які ў свой час быў калегам Лойкі па «Талацэ»[6].

ТворчасцьПравіць

 
Помнік Тадэвушу Касцюшку (Косава) паводле праекта Гэніка Лойкі

Гэнік Лойка — стваральнік унікальных скульптурных пленэраў «Легенды з пяску»[7], падчас якіх на пясчаных кар’ерах ці на берагах рэчак скульптары і проста ахвочыя лепяць гіганцкія скульптуры; таксама плануе зрабіць вялікую скульптуру з пяску ў гонар 1000-годдзя Літвы[8].

Яго работа перамагла на конкурсе эскізаў памятнай дошкі ў гонар Ларысы Геніюш. Дошка была ўсталявана і ўрачыста адкрыта 9 жніўня 2010 г. ў Празе на доме, дзе жыла Ларыса Геніюш падчас свайго легальнага знаходжання ў Чэхаславацкай Рэспубліцы[9].

У 2014 годзе да 500-й гадавіны адзначэння перамогі ў Аршанскай бітве распрацаваў юбілейны бронзавы медаль[10].

У студзені 2015 года у двары дома, дзе жыве, стварыў снежную скульптуру галавы князя (караля) з бел-чырвона-белым сцягам[11][12].

У ліпені 2017 года выйграў конкурс на ўсталяванне помніка Францыску Скарыну ў Кішынёве (у скверы насупраць будынка амбасады Беларусі ў Малдове). Ягоную заяўку прафесійнае журы прызнала найлепшай з 9 прэтэндэнтаў. Конкурс праводзіўся Міністэрствам культуры Беларусі, ягоная мэта — увасабленне найбольш выразнага вобразу беларускага першадрукара[13][14].

У 2018 годзе ў Косаве (Івацэвіцкі раён) па праекце скульптара Геніка Лойкі на тэрыторыі музея-сядзібы Касцюшкі «Мерачоўшчына» ля Косаўскага палаца быў усталяваны першы ў Беларусі поўнафігурны помнік Тадэвушу Касцюшку[15].

УзнагародыПравіць

Зноскі

  1. Скульптару Гэніку Лойку пагражае звальненьне з працы
  2. Радыё Свабода: Гісторыя аднаго цуду: Гэнік Лойка
  3. Сведкі. 1980-я. Талака. БелСат (10 мая 2015). Праверана 7 сакавіка 2019.
  4. Анкета свабоды: Гэнік Лойка
  5. А. Серада Мінскага скульптара Генадзя Лойку пасадзілі на пяць сутак. БелаПАН (21 лютага 2013). Архівавана з першакрыніцы 12 кастрычніка 2014. Праверана 12 кастрычніка 2014.
  6. Аксана Рудовіч, Ірына Арахоўская У скульптара Лойкі ў турме з’явіліся задумы новых скульптур. Наша Ніва (26 лютага 2013). Праверана 7 сакавіка 2019.
  7. Будзьма разам/Каляндар культуры
  8. Літва пясчаная
  9. Гэнік Лойка зробіць шыльду Геніюш у Празе
  10. Юбілейны бронзавы мэдаль да слаўнае Перамогі пад Воршай!. Iмбрык (22 лістапада 2014). Архівавана з першакрыніцы 12 кастрычніка 2014. Праверана 12 кастрычніка 2014.
  11. Фотофакт: У адным зь менскіх двароў зьявілася сьнежная скульптура караля зь бел-чырвона-белым сьцяга. Радыё «Свабода» (24 студзеня 2015). Праверана 7 сакавіка 2019.
  12. Арцём Лява Генік Лойка: Прымушайце людзей размаўляць з сабой па-беларуску. Новы Час (9 сакавіка 2015). Праверана 7 сакавіка 2019.
  13. Помнік Францыску Скарыну ў Кішынёве будзе ўсталяваны ў лістападзе. Звязда (24 ліпеня 2017). Архівавана з першакрыніцы 2 жніўня 2017. Праверана жніўня 2017.
  14. Помнік Францыску Скарыну ў Кішынёве будзе ўстаноўлены ў лістападзе. БЕЛТА (24 ліпеня 2017). Архівавана з першакрыніцы 2 жніўня 2017. Праверана 2 жніўня 2017.
  15. Першы ў Беларусі помнік Тадэвушу Касцюшку ўрачыста адкрыты. Euroradio.fm (12 мая 2018). Архівавана з першакрыніцы 13 мая 2018. Праверана 13 мая 2018.
  16. Алексіевіч, Пазьняк, Вольскі, Эрыксан, Белавус. Хто яшчэ ўзнагароджаны мэдалём у гонар БНР-100

ЛітаратураПравіць

  • Дубавец, С. Майстроўня. Гісторыя аднаго цуду / Сяргей Дубавец; фота А. Канцавога. — [Б. м.] : Радыё Свабодная Эўропа / Радыё Свабода, 2012, — 457 с.

СпасылкіПравіць