Канстанцін Барысавіч Езавітаў

беларускі палітычны, грамадскі і ваенны дзеяч
(Пасля перасылкі з Канстанцін Езавітаў)

Канстанцін Барысавіч Езавітаў, Кастусь Езавітаў (5 лістапада 1893, Дзвінск, цяпер Даўгаўпілс, Латвія — 23 мая 1946, Мінск, НКУС; Псеўданім і крыптанімы: Кастусёнак; К-нак; К. Е.; К. Ез.), беларускі палітычны, грамадскі і ваенны дзеяч, публіцыст, перакладчык, педагог.

Кастусь Езавітаў
Kanstancin Jezawitau.jpg
1-ы Народны сакратар ваенных спраў БНР
Кіраўнік урада Язэп Варонка
Папярэднік пасада заснавана
В.а. Народнага сакратара унутраных спраў БНР
Кіраўнік урада Язэп Варонка
Папярэднік Іван Макрэеў
Пераемнік Кіпрыян Кандратовіч
Ваенны міністр ва ўрадзе Беларускай Цэнтральнай Рады
Нараджэнне 5 лістапада 1893(1893-11-05)
Смерць 23 мая 1946(1946-05-23) (52 гады)
Партыя Беларуская сацыялістычная грамада
Адукацыя
Дзейнасць палітык
Званне генерал
Commons-logo.svg Канстанцін Барысавіч Езавітаў на Вікісховішчы

БіяграфіяПравіць

Нарадзіўся ў сям’і кадравага афіцэра. У 1916 скончыў Віцебскі настаўніцкі інстытут і Паўлаўскае ваеннае вучылішча. У 1913 стаў сябрам Беларускай Сацыялістычнай Грамады. У Першую сусветную вайну праводзіў актыўную тлумачальную і арганізацыйную работу сярод салдат-беларусаў Паўночнага фронту. Быў абраны намеснікам старшыні Цэнтральнай Беларускай вайсковай рады. У лютым 1918 стаў камендантам Мінска. За ўдзел у працы Першага Усебеларускага кангрэса і дзейнасць па стварэнні беларускага войска ў студзені 1918 быў арыштаваны ВЧК, але здолеў уцячы.

Пасля адступлення бальшавікоў быў прызначаны камендантам Мінска і Мінскага гарнізона. 25 сакавіка 1918 удзельнічаў у абвяшчэнні незалежнасці БНР, уваходзіў у склад Рады. Займаў пасаду народнага сакратара па ваенных справах (міністра абароны).

У 19191920 гадах быў кіраўніком Вайскова-дыпламатычнай місіі БНР у Латвіі і Эстоніі. Наладзіў дыпламатычныя стасункі беларускага ўрада з урадамі Украіны, Літвы, Латвіі, Эстоніі і Фінляндыі, звяртаўся з просьбай аб ваеннай дапамозе да ўрада ЗША. Праводзіў працу па арганізацыі беларускага войска, пошуку сродкаў на яго ўзбраенне. Арганізаваў пераход на службу БНР корпуса С. Булак-Балаховіча. У маі 1920 «за выдатную працу на карысць Беларускай Народнай Рэспублікі» атрымаў званне генерал-маёра.

У 1921—1944 гадах жыў у Латвіі (у Рызе), узначаліў Беларускае нацыянальнае аб’яднанне ў Рызе. Дзякуючы Езавітаву беларуская супольнасць тут сталася, бадай, найлепш арганізаванай за межамі БССР. Ён быў намеснікам старшыні таварыства «Бацькаўшчына» ў Латгаліі, узначальваў беларускае выдавецтва, таварыства беларусаў-выбаршчыкаў, беларускіх настаўнікаў, навукова-краязнаўчае. Браў удзел у Пражскай і Берлінскай палітычных канферэнцыях. Рэдагаваў газету «Голас беларуса» і часопіс «Беларуская школа ў Латвіі». За сваю нацыянальную працу чатыры разы арыштоўваўся латвійскімі ўладамі ў 1924, 1930, 1933 і 1935.

У 2-ю сусветную вайну займаўся арганізацыяй у Латвіі беларускіх школ. На Другім Усебеларускім кангрэсе быў абраны ў склад Беларускай Цэнтральнай Рады, у 1945 годзе займаў пасаду ваеннага міністра ва ўрадзе БЦР. Затрыманы СМЕРШ у красавіку 1945 года. Паводле афіцыйнай версіі, памёр пад час следства ад сухотаў і дыстрафіі 23 мая 1946, па іншых звестках расстраляны.

Езавітаў напісаў шэраг кніг і артыкулаў па гісторыі нацыянальна-вызваленчага руху, беларусазнаўстве, аўтар лірычных вершаў, укладальнік школьных дапаможнікаў. Меў багаты кнігазбор, падрыхтаваў да друку невядомыя раней творы Максіма Багдановіча.

ПамяцьПравіць

Мікола Несцярэўскі стварыў рэльеф з выявай К. Езавітава[1].

Выведзены ў рамане Генрыха Далідовіча "Свой дом" пад імем Язэп Еўзікаў.[2]

Зноскі

ЛітаратураПравіць

У Вікікрыніцах ёсць тэксты па тэме
Кастусь Езавітаў

СпасылкіПравіць