Кшыштаф Пендарэцкі

Кшыштаф Пендарэ́цкі (польск.: Krzysztof Penderecki; 25 лістапада 1933, Дэмбіца, Польшча — 29 сакавіка 2020) — польскі кампазітар, дырыжор, педагог. Член Польскай АН у Кракаве (1994).

Кшыштаф Пендарэцкі
Krzysztof Penderecki
Krzysztof Penderecki 20080706.jpg
Асноўная інфармацыя
Дата нараджэння 23 лістапада 1933(1933-11-23)[1][2][…]
Месца нараджэння
Дата смерці 29 сакавіка 2020(2020-03-29)[4][5][…] (86 гадоў)
Месца смерці
Краіна
Жонка: Elżbieta Penderecka[d]
Альма-матар
Месца працы
Музычная дзейнасць
Прафесіі кампазітар, дырыжор, педагог, музыказнавец, музычны педагог, скрыпач
Інструменты скрыпка і фартэпіяна
Жанры опера і сімфонія
Грамадская дзейнасць
Член у
Узнагароды
ордэн Адраджэння Польшчы ордэн Пашаны Ribbon bar of medal "For Merit" 1.png камандор ордэна Мастацтваў і літаратуры ордэн Трох зорак 3-й ступені камандорскі крыж ордэна «За заслугі перад Федэратыўнай Рэспублікай Германія»

Officer of the Order of Merit of the Italian Republic[d] (2000)

ордэн Вялікага князя Літоўскага Гядзімінаса Ордэн Крыжа Зямлі Марыі Order of Bernardo O'Higgins ордэн Трох Зорак Order of Merit of the Grand Duchy of Luxembourg Ордэн «За заслугі перад Італьянскай Рэспублікай» афіцэр ордэна Вялікага князя Літоўскага Гядзімінаса Great Golden Medal of Honour for Services to the Republic of Austria Commander of the Order of Merit of the Grand Duchy of Luxembourg Order of the Cross of Terra Mariana, 1st Class камандор з зоркай ордэна Адраджэння Польшчы Austrian Decoration for Science and Art Order of the Lion of Finland Work Flag Order, 1st class ордэн Белага арла Golden Medal for Merit to Culture

Польская кінапрэмія «Арлы» за найлепшую музыку[d] (2008)

прэмія Гердэра[d] (1977)

Musikpreis der Stadt Duisburg[d] (1999)

прэмія апякунскага савета «Грэмі»[d] (1968)

прэмія прынцэсы Астурыйскай за дасягненні ў мастацтве[d] (2001)

Дзяржаўная прэмія зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія[d] (2002)

Імператарская прэмія[d] (2004)

Ribbon bar of medal "For Merit" 1.png

прэмія імя Гравемаера[d] (1992)

Order of the Banner of Work Order pro merito Melitensi Order of Cultural Merit

прэмія Сібеліуса[d] (1983)

ганаровы грамадзянін Кракава[d] (2013)

прэмія Гравемаера[d] (1992)

медаль «За заслугі ў культуры Gloria Artis»

Пашпарт «Палітыкі»[d]

Аўтограф Penderecki sign.svg
Commons-logo.svg Выявы на Вікісховішчы

Біяграфічныя звесткіПравіць

Скончыў Акадэмію музыкі ў Кракаве (1957), з 1959 года выкладаў у ёй кампазіцыю, у 1972—1987 гадах рэктар. У 1973—1978 гадах выкладаў у Ельскім універсітэце (ЗША). Дырыжыраваў вядучымі сімфанічнымі аркестрамі (з 1973 года), вёў майстар-класы ў буйнейшых музычных цэнтрах Еўропы і ЗША і інш.

ТворчасцьПравіць

Творам уласцівы глыбокі мастацкі змест, шырокі спектр сродкаў выразнасці, выкарыстанне традыцый каталіцкай музыкі. У творчасці звяртаецца да агульначалавечай тэматыкі («Строфы» для сапрана, дэ-кламатара і 10 інструментаў, 1959; «Плач па ахвярах Хірасімы», 1960; араторыя «Dies irae», 1967, памяці ахвяр Асвенціма; «Касмагонія», 1970), рэлігійнай музыкі («Страсці паводле Лукі», 1965; «Ютрань», 1972; «Магніфікат», 1974; «Te Deum», 1980; «Польскі рэквіем», 1984) і інш. Аўтар опер («Д’яблы з Лудэна», 1969; «Страчаны рай», 1978; «Чорная маска», 1986; «Убу кароль», 1991), аркестравых твораў (3 сімфоніі, у т.л. «II Chrristmas Symphony», 1980; «De natura sonoris I—II», 1966—70; «Пасакалія», 1988; «Адажыо», 1989), інструментальных канцэртаў (2 віяланчэльных, скрыпічны, альтовы), камерна-інструментальнай музыкі.

Арыгінальная экспрэсіўнасць музыкі К. Пендарэцкага грунтуецца на глыбокім адчуванні магчымасцей сучасных гукавых сістэм і выкарыстанні іх ва ўсіх сферах кампазітарскай тэхнікі ад артыкуляцыі да формаўтварэння. Зрабіў адкрыцці ў гукавой каларыстыцы.

Музыку Кшыштафа Пендарэцкага выкарыстоўвалі ў фільмах такіх рэжысёраў, як Ален Рэнэ, Стэнлі Кубрык, Дэвід Лінч, Анджэй Вайда ды іншыя.

Прэміі і ўзнагародыПравіць

Дзяржаўная прэмія Польшчы 1968, 1984. Лаўрэат прэстыжных замежных узнагарод. Чатыры разы ён быў лаўрэатам прэміі «Грэмі»[9].

Кавалер ордэна Белага Арла — найвышэйшага ордэна Польшчы.

Зноскі

  1. 1,0 1,1 Пендерецкий Кшиштоф // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 28 верасня 2015.
  2. Krzysztof Penderecki // SNAC — 2010. Праверана 9 кастрычніка 2017.
  3. Itaú Cultural Krzysztof Penderecki // Enciclopédia Itaú CulturalSão Paulo: Itaú Cultural, 1987. — ISBN 978-85-7979-060-7 Праверана 9 кастрычніка 2017.
  4. https://www.krakow.pl/aktualnosci/238631,33,komunikat,nie_zyje_krzysztof_penderecki.html
  5. https://www.lemonde.fr/disparitions/article/2020/03/30/les-aspirations-contraires-de-krzysztof-penderecki_6034918_3382.html
  6. https://www.sueddeutsche.de/kultur/krzysztof-penderecki-tot-1.4860594
  7. http://www.radiokrakow.pl/kultura/nie-zyje-krzysztof-penderecki/ Праверана 29 сакавіка 2020.
  8. 8,0 8,1 (unspecified title) Праверана 9 мая 2021.
  9. belsat.eu

ЛітаратураПравіць

Дубкова Т. А. Пендарэцкі // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш.. — Мн.: БелЭн, 2001. — Т. 12: Палікрат — Праметэй. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0198-2 (т. 12), ISBN 985-11-0035-8.