Ло́скі замак — абарончае збудаванне ў мястэчку Лоск у ВКЛ (сучасная в. Лоск Валожынскага раёна). Існаваў у 14—18 ст. на прыродным узвышшы, паміж рэчкамі Казлоўка і Верасоўка (прытокі Бярэзіны).

Замчышча

Замак меў драўляныя ўмацаванні ў выглядзе зрубных сцен-гародняў і баявых вежаў, якія стаялі на кальцавым земляным вале. Паводле інвентара 1621 года, было 10 трох'ярусных вежаў і двух'ярусная вежа-брама, што зачынялася варотамі і кратай-герсай. Гародні мелі зверху баявыя галерэі з бойніцамі і абламамі, накрытыя двухсхільнай гонтавай страхой. На дзядзінцы стаялі 2 двухпавярховыя палацы[1][2]. Адзін з іх пабудаваны ў стылі рэнесансу, завяршаўся вежай з гадзіннікам. На першым паверсе вакол прыхожай было 9 жылых пакояў з узорыстымі кафлянымі грубкамі і 2 каморы, на другім, абкружаным адкрытай галерэяй, вакол гасцінай — 2 святліцы, жылы пакой, 3 каморы. Другі палац меў 42 розныя памяшканні. Недалёка ад вежы-брамы стаяла кухня. За сценамі замка знаходзіліся лазня і бровар.

Захавалася замчышча на паўднёва-ўсходняй ускраіне в. Лоск. Яго пляцоўка авальная, памер 75x160 м, вышыня 12—15 м, схілы замкавай гары аплылі. Абследавалі ў 1956 Л. Аляксееў, у 1985 Я. Звяруга, раскопкі праводзілі ў 1987 3. Пазняк і М. Чарняўскі, у 1988—89 З. Пазняк і Г. Сагановіч, у 1990 Г. Сагановіч і Ю. Бохан, у 1991 г. Ю. Бохан. У 1990 і 1991 гг. у раскопках прымалі ўдзел студэнты будаўнічага атрада і клуба "Нашчадкі" Мінскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута імя М. Горкага.

Даследавана каля 400 м², культурны пласт 1—2 м.

Вынікі археалагічных даследаванняў былі падсумаваны ў кандыдацкай дысертацыі і манаграфіі Ю. Бохана[3].

Зноскі

  1. М. А. Ткачоў, Ю. А. Якімовіч. Лоскі замак // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш.. — Мн.: БелЭн, 1999. — Т. 9: Кулібін — Малаіта. С. 348
  2. ЭнцВКЛ, 2005
  3. Бохан Ю.М. Мястэчкі і працэсы ўрбанізацыі на землях Беларусі ў XV–XVIII стст. / Ю. М. Бохан ; уклад. М. А. Волкаў. – Мінск : Беларуская навука, 2018. – 292 с. : іл., 2-е выд. Мінск: Беларуская навука, 2020.

ЛітаратураПравіць