Магнус Габрыэль Дэлагардзі

Магнус Габрыэль Дэлагардзі (15 кастрычніка 1622, Рэвель — 26 красавіка 1686, замак Венгарн) — шведскі дзяржаўны дзеяч, які ўзначальваў урад Карла XI у 1660-80 гадах. Старэйшы сын Якаба Дэлагардзі і Эбы Брагэ. Фаварыт каралевы Крысціны. Першы ўладальнік памесця Марыедаль.

Магнус Габрыэль Дэлагардзі
шведск.: Magnus Gabriel De la Gardie
Läckö slott interior 19.jpg
Сцяг Рыксканцлер[sv]
13.02.1660—10.06.1680
Папярэднік Эрык Алексан Оксеншэрна[sv]
Сцяг11-ы Генерал-губернатар Лівоніі
16551657
Папярэднік Густаў Карлсан Хорн
Пераемнік Роберт Патрыксан Дуглас[sv]
Сцяг Рыксмаршал
16511653
Папярэднік Оке Аксельсан Нат-о-Даг[sv]
Пераемнік Адольф Ёган Пфальц-Цвайбрукенскі[sv]
Сцяг9-ы Генерал-губернатар Лівоніі
16491651
Папярэднік Габрыэль Бенгстан Оксеншэрна[sv]
Пераемнік Густаў Карлсан Горн
Нараджэнне 15 кастрычніка 1622(1622-10-15)[1][2][…]
Смерць 26 красавіка 1686(1686-04-26)[2][4][…] (63 гады)
Месца пахавання
Род Дэлагардзі[d]
Бацька Якаб Понтусан Дэлагардзі[2][6][7]
Маці Эба Брагэ[d][6]
Жонка Марыя Еўфрасіння Пфальц-Цвайбрукен-Клеебургская[d][2][8]
Дзеці Катарына Шарлота Дэлагардзі[d][6] і Густаў Адольф Дэлагардзі[d]
Веравызнанне лютэранства
Адукацыя
Дзейнасць палітык, суддзя, землекарыстанне, ваенны
Месца працы
Званне генерал-лейтэнант
Commons-logo.svg Магнус Габрыэль Дэлагардзі на Вікісховішчы

Дэлагардзі быў адным з найбагацейшых людзей Шведскай дзяржавы. Ён насіў тытулы графа Лескё і рыксмаршала. З 1647 уваходзіў у рыксрад (дзяржаўны савет), генерал-губернатар Ліфляндыі, у 16601680 рыксканцлер. Яго жонкай была Марыя Ефрасіння Пфальцкая, сястра караля Карла X.

Граф Магнус Дэлагардзі і яго жонка Марыя Ефрасіння

У знешняй палітыцы ён быў прыхільнікам саюза з Людовікам XIV і ўцягнуў Швецыю ў войны з усімі суседзямі — Рэчай Паспалітай, Расіяй, Брандэнбургам, Даніяй і Брэменам. Вайна з датчанамі складалася асабліва няўдала, расстройства ваенных спраў прымушала падазраваць фінансавыя злоўжыванні.

У 1680 г. кароль Карл XI адправіў свайго дзядзьку Дэлагардзі ў адстаўку і даручыў правесці праверку яго дзяржаўных мерапрыемстваў. Каб пераадолець фінансавы крызіс, новы саветнік караля Юхан Юленшэрна ініцыяваў рэдукцыю (канфіскацыю дваранскіх латыфундый), ад якой больш за ўсё пацярпела сямейства Дэлагардзі.

Дэлагардзі славіўся сваёй вучонасцю і лістаўвася з многімі еўрапейскімі знакамітасцямі. Дзякуючы яго ініцыятыве і садзейнічанню ўзнікла Калегія старажытнасцей. У 1669 годзе Дэлагардзі перадаў у дар Упсальскаму ўніверсітэту сваю калекцыю рукапісаў, якая ўключае Малодшую Эду і Сярэбраны кодэкс — пераклад Евангеллі на гоцкую мову біскупа Вульфілы.

Зноскі

  1. RKDartists Праверана 23 жніўня 2017.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Magnus Gabriel De la Gardie — 1917.
  3. Magnus Gabriel De la Gardie // SNAC — 2010. Праверана 9 кастрычніка 2017.
  4. Magnus Gabriel Greve De la Gardie // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.
  5. Magnus Gabriel De la Gardie // Grove Art Online / J. Turner[Oxford, England], Houndmills, Basingstoke, England, New York: OUP, 1998. — ISBN 978-1-884446-05-4
  6. 6,0 6,1 6,2 Lundy D. R. The Peerage
  7. Г. Ф. Делагарди // Энциклопедический словарьСПб.: Брокгауз — Ефрон, 1893. — Т. X. — С. 329.
  8. (unspecified title) Праверана 7 жніўня 2020.

СпасылкіПравіць

Пры напісанні гэтага артыкула выкарыстоўваўся матэрыял з Энцыклапедычнага слоўніка Бракгаўза і Ефрона (1890—1907).