Морыц Аранскі

Морыц Аранскі (нідэрл.: Maurits van Oranje, ням.: Moritz von Oranien; (13 або 14 лістапада 1567, Дыленбург — 23 красавіка 1625, Гаага) — прынц Аранскі, граф Насау, сын Вільгельма I, паклаўшага пачатак незалежнасці Нідэрландаў. Штатгальтар Галандыі, Зеландыі, Гелдэрланда, Гронінгена і Оверэйсела.

Морыц Аранскі
Maurits van Oranje
Марыс Аранскі. Праца Міхіль ван Мірэвельта (каля 1613-1620).
Марыс Аранскі. Праца Міхіль ван Мірэвельта (каля 1613-1620).
Maurits Nassau wapen klein.svg
Сцяг Штатгальтар Галандыі і Зеландыі Сцяг
1585 — 1625
Папярэднік Вільгельм I Аранскі
Пераемнік Фрэдэрык-Генрых Аранскі
Сцяг Штатгальтар Утрэхта, Гелрэ і Аверэйсела Сцяг
1590 — 1625
Папярэднік Адолф ван Ньювенаар
Пераемнік Фрэдэрык-Генрых Аранскі
Сцяг Штатгальтар Гронігена і Дрэнтэ Сцяг
1620 — 1625
Папярэднік Вільгельм Людвіг Насау-Дыленбургскі
Пераемнік Эрнст Казімір, граф Насау-Дзіц
Нараджэнне 14 лістапада 1567(1567-11-14)
Дыленбург, Нідэрланды
Смерць 23 красавіка 1625(1625-04-23) (57 гадоў)
Гаага, Нідэрланды
Месца пахавання
Род Blason famille de Nassau.svg Насау-Аранская дынастыя
Бацька Вільгельм I Аранскі
Маці Ганна Саксонская
Дзеці афіцыйных няма
Веравызнанне пратэстанцтва
Адукацыя
Дзейнасць палітык, афіцэр, калекцыянер мастацтва, military commander
Званне адмірал
Узнагароды
ордэн Падвязкі
Лагатып Вікісховішча Медыяфайлы на Вікісховішчы

ШтатгальтарПравіць

Пасля смерці бацькі ў 1585 годзе быў абраны штатгальтарам Галандыі, Зеландыі і Заходняй Фрысландыі, праславіўся як военачальнік, які з поспехам супрацьстаяў лепшым іспанскім генералам, стваральнік новай тактычнай школы.

Морыц першы падзяліў непаваротлівае і няздольнае да манеўраў войска, на больш дробныя і лёгкія часткі. Рыштунак конніцы ён значна палегчыў, звярнуўшы галоўную ўвагу на развіццё рухомасці. Пяхоту і конніцу ён надзяліў статутамі і наогул зрабіў нідэрландскае войска паказальным для ўсіх войскаў Еўропы. Яшчэ больш паўплываў Морыц на развіццё замкавай вайны, звяртаючы асаблівую ўвагу на развіццё актыўнага элемента ў абароне крэпасцяў.

Морыц і ОлдэнбарневелтПравіць

Дзяржаўным дарадцам Морыца з’яўляўся Ёхан ван Олдэнбарневелт. Часам паміж імі ўзнікалі частыя канфлікты. У 1609 годзе не зважаючы на пратэст Морыца Олдэнбарневелт падпісаў з Іспаніяй Дванаццацігадовае перамір'е, якое трывалася да 1621 года. Напружанне паміж дзяржаўцамі павялічвалася. 13 мая 1619 года Олдэнбарневелт быў арыштаваны, абвінавачаны ў дзяржаўнай здрадзе і пакараны смерцю. Морыцу дасталася неабмежаванная ўлада. Ціснуў на свайго брата Фрэдэрыка Генрыха, каб апошні ажаніўся для захавання дынастыі. У 1621 годзе вайна з Іспаніяй аднавілася. У 1625 годзе Морыц Аранскі памёр, не пакінуўшы пасля сабе афіцыйных нашчадкаў.

Зноскі

ЛітаратураПравіць

  • Groen v. Prinsterer, «Maurice et Barnevelt» (Утрэхт, 1875).
  • Mała Encyklopedia Wojskowa, 1967, Wydanie I