Мікалай Дзяжковіч (? — 1467, Вільня) — рэлігійны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага, біскуп віленскі1453 па 1467 гады).

Мікалай Дзяжковіч
біскуп віленскі
1453 — 1467
Папярэднік Мацей з Вільні
Пераемнік Андрэй Гасковіч

Адукацыя
Нараджэнне невядома
Смерць 1467 ці 29 верасня 1467

БіяграфіяПравіць

Паходзіў з Салечнікаў. Праз размытыя запісы аб яго паходжанні дакладна невядома, ці Мікалай быў сынам Дзерслава (Derslai), ці яго патронімам было «Дзяжковіч» (Dzierzgowicz). Афіцыйныя лісты паведамляюць аб ім: «Nicolaus Derslai de Soleczniky» (Мікалай, сын Дзерслава з Салечнікаў) або «Nicolaus Dzierzgowicz dictus, natione Lituanus» (Мікалай па прозвішчы Дзяжковіч, літвін родам)[1]. Імаверна, навучаўся ў Кракаўскім універсітэце.

Па смерці біскупа Мацея ў 1453 г. кароль Казімір жадаў пасвяціць на віленскае біскупства выдатнага тэолага паляка Судзівоя з Чэхла, але той адмовіўся на той падставе, што не ведаў літоўскае мовы («Generose mi Rex, Lithwanicum ydioma ignoro…»)[2] («літоўскаю моваю» ў літоўскім касцёле, як і наогул у ВКЛ, называлася беларуская мова[3]). Прывілей, выдадзены вялікім князем Казімірам Літве перад ад'ездам на кіраванне ў Польшчу, вымагаў прызначаць святарамі ў касцёлы Літвы адно прыродных ліцвіноў: «Которая ж то церква головная, зборная, кляштырная, иж бы пуста была, а пастыря не держала, ... не иного, а любо не иных, пастыря, а любо пастырев давати маем, нижли Великого Князьства Литовского прыроженого, аж достойными обычаи найден будеть...". Таму біскупам віленскім быў абраны Мікалай Дзяжковіч.

ЛістыПравіць

Захаваўся (у пазнейшай лацінскай транскрыпцыі) фундацыйны ліст Барталамея, дзедзіча сяла Раготная (у слонімскай воласці), 1460 года, выдадзены пры аблічнасці біскупа віленскага Мікалая:

«…я Бартоломей дедич в Роготной, жадаючы збавенья слушного душе моей и теж моих продков и наместников, и теж од Пана Бога Всемогущого осягаючы заплату вечную, церковь в селе моем або дворе моим зовомом Рогатная, надал есми и поднесл есми през велебного отца в пане Хрыстусе князя Миколая з Божей ласки бискупа Виленского на честь и на хвалу Бога Всемогущого и Бартломея святого апостола, святой Ельжбеты, всих святых. (…) Пры той речы будучым велебному отцу Миколаю бискупу Виленскому…»[4].

Зноскі

  1. x. J. Fijałek. Uchrześcijanienie Litwy przez Polskę. // Polska i Litwa w dziejowym stosunku. — Wł. Abracham, J. Fijałek, J. Rozwadowski et al. — Kraków, 1914. s. 152—161.
  2. x. J. Fijałek. Uchrześcijanienie Litwy przez Polskę. // Polska i Litwa w dziejowym stosunku. — Wł. Abracham, J. Fijałek, J. Rozwadowski et al. — Kraków, 1914. s. 201.
  3. П. Урбан. Старажытныя ліцвіны: мова, паходжанне, этнічная прыналежнасць. Мн., 2001. с. 32-33
  4. Kodeks dyplomatyczny katedry i diecezji wileńskiej. T. I, zesz. 1. / wyd. ks. J. Fijałek, W. Semkowicz. Kraków, 1932. № 246.

ЛітаратураПравіць

  • В. Пануцэвіч. Польская мова ў ХІV—ХVIII стст. і каталіцкі касцёл у Вялікім Княстве Літоўскім. // Наша вера, 1998. [1]
  • x. J. Fijałek. Uchrześcijanienie Litwy przez Polskę. // Polska i Litwa w dziejowym stosunku. — Wł. Abracham, J. Fijałek, J. Rozwadowski et al. — Kraków, 1914.