Адкрыць галоўнае меню

Напад на мытны пункт пад Мядзінінкаем

Напад на мытны пункт пад Мядзінінкаем — адзін з самых вядомых нападаў АМАП СССР на літоўскія памежныя пункты ў 1991 годзе. Напады пачаліся пасля таго, як Літва абвясціла сваю незалежнасць ад Савецкага Саюза 11 сакавіка 1990 года. У Літоўскай ССР не было дзяржаўнай мяжы з мытнымі або кантрольна-прапускнымі пунктамі. Зноў абвешчаная Літоўская Рэспубліка пачала ствараць Дзяржаўную памежную службу, якая таксама стала сімвалам барацьбы за незалежнасць. Савецкі ўрад разглядаў мытныя пасты як незаконныя і накіраваў АМАП супраць памежнікаў, асабліва ўздоўж усходняй мяжы з Беларуссю. Бяззбройныя мытнікі і паліцэйскія былі збітыя або забітыя, кантрольна-прапускныя пункты былі разбураныя. У двух нападах загінулі восем грамадзян Літвы. Каля 60 афіцэраў падвергліся нападу і былі параненыя, 23 пагранічныя пасты былі спаленыя або разбураныя.

Напад на мытны пункт пад Мядзінінкаем
Помнік сямі літоўскім пасадаўцам у Медніках, забітым 31 ліпеня 1991
Помнік сямі літоўскім пасадаўцам у Медніках, забітым 31 ліпеня 1991
Месца нападу Flag of the Soviet Union.svg СССР, Flag of the Lithuanian Soviet Socialist Republic (1953–1988).svg Літоўская ССР, ваколіцы Мядзінінкая
Мэта нападу мытны пункт Літоўскай рэспублікі
Дата ноч з 30 на 31 ліпеня 1991
Зброя тры АК74 з глушыцелямі
Загінуўшыя 7
Параненыя 1
Падазраваныя
  • Аляксандр Рыжоў
  • Андрэй Лакціёнаў
  • Канстанцін Міхайлаў
  • Чэслаў Млыннік

СледстваПравіць

Следства па справе аб гэтым расстрэле вялося на працягу 18 гадоў. Па версіі следства, у нападзе ўдзельнічалі байцы Рыжскага АМАПа пры садзейнічанні іх калегаў з Вільнюскага АМАПа. Гэты вывад быў зроблены не толькі на аснове паказанняў Томаса Шарнаса, але і па выніках ператрусу на базе Рыжскага АМАПу, дзе быў выяўлены адзін з трох аўтаматаў калібра 5,45, з якога былі здзейснены стрэлы.

Следства ўсталявала, што ў склад групы, якая ажыццявіла расстрэл, уваходзілі:

  • Аляксандр Рыжоў
  • Андрэй Лакціёнаў
  • Канстанцін Нікулін (пасля памяняў прозвішча на Міхайлаў)
  • Чэслаў Млыннік

11 мая 2011 г. Канстанцін Нікулін (Міхайлаў) быў прысуджаны ў Літве да пажыццёвага зняволення. Вільнюскі акруговы суд прызнаў яго вінаватым у расстрэле мытнікаў у Мядзінінкаі ў 1991 годзе. Астатніх абвінавачаных у гэтым злачынстве, у тым ліку былога кіраўніка рыжскага АМАПу Чэслава Млынніка, прыцягнуць да суду пакуль не ўдалося, бо Расія іх Літве не выдае.

Аляксандр Рыжоў у 2010 годзе быў асуджаны ў Расіі за арганізацыю злачыннай супольнасці і прысуджаны да 15 гадоў пазбаўлення волі. 29 ліпеня 2011 года, за два дні да 20-й гадавіны трагедыі, Вярхоўны суд Літвы перакваліфікаваў справу аб забойстве мытнікаў у Мядзінінкаі па артыкуле «Абыходжанне з людзьмі, якое не прадугледжана міжнародным правам». Гэта было звязана з тым, што гэты крымінальны артыкул не мае тэрміна даўніны, а артыкулы «тэрарыстычны акт» і «забойства двух і больш асоб», па якіх раней разглядалася гэтая справа, маюць тэрмін даўніны ў 20 гадоў, які скончыўся праз два дні пасля перакваліфікацыі.