Літаратурная прэмія імя Ежы Гедройца

(Пасля перасылкі з Прэмія Ежы Гедройца)

Літаратурная прэмія імя Ежы Гедройца — прэмія, заснаваная 28 снежня 2011 года, якая прысуджаецца за найлепшую кнігу прозы, якая выдадзена (у папяровым або электронным варыянтах) у папярэднім годзе (аднасна часу прысуджэння прэміі), на беларускай мове ў жанрах «мастацкая проза» і «эсэістыка». Заснавальнікамі літаратурнай узнагароды выступілі Пасольства Рэспублікі Польшча ў Рэспубліцы Беларусь, Польскі Інстытут у Мінску, Беларускі ПЭН-цэнтр і Саюз беларускіх пісьменнікаў[1]. Прэмія была названа ў гонар ураджэнца Мінска, польскага публіцыста і палітыка Ежы Гедройца, які ў сваёй культурнай дзейнасці быў паслядоўным прыхільнікам добрасуседскіх зносінаў паміж Польшчай і Беларуссю, Літвой і Украінай[1].

Літаратурная прэмія імя Ежы Гедройца
Прэмія Ежы Гедройца.jpg
Тып літаратурная прэмія[d]
Заснавальнік Пасольства Рэспублікі Польшча ў Рэспубліцы Беларусь, Польскі інстытут у Мінску, Беларускі ПЭН-цэнтр, Саюз беларускіх пісьменнікаў
Заснаванне 28 снежня 2011
Узнагарода за найлепшую кнігу прозы, выдадзеную на беларускай мове
Краіна Flag of Belarus.svg Беларусь
Месца
Першае ўзнагароджанне 2012
Сайт gedroyc.by

Першая прэмія (2012)Правіць

Намінаванне праходзіла ў тры этапы. У склад журы прэміі ўваходзілі прадстаўнікі з Беларусі і Польшчы: беларускі бок прадстаўлялі Валянцін Акудовіч, Маргарыта Аляшкевіч, Уладзімір Арлоў, Барыс Пятровіч, Людміла Рублеўская і Андрэй Хадановіч; польскі — Пётр Казакевіч, Адам Паморскі і Лешак Шарэпка (ганаровы старшыня журы)[1]. 12 студзеня 2012 года журы Літаратурнай прэміі Гедройца вызначыла лонг-ліст прэміі, у які ўвайшлі кнігі 12 беларускіх празаікаў, выдадзеныя цягам 2011 года[2]. 7 лютага 2012 года на сядзібе Беларускага ПЭН-Цэнтру адбылася прэс-канферэнцыя, на якой быў абвешчаны шорт-ліст прэміі.

Абвяшчэнне і ўшанаванне пераможцы адбылося 3 сакавіка 2012 у Палацы мастацтваў, у Міжнародны дзень пісьменніка. Найбольш цікавыя ўрыўкі з кожнай кнігі былі прачытаныя акцёрамі. Пераможцам быў прызнаны Павел Касцюкевіч за кнігу прозы «Зборная Рэспублікі Беларусь па негалоўных відах спорту». Другое месца — у Альгерда Бахарэвіча, «Малая медычная энцыклапедыя Бахарэвіча», трэцяе — у Андрэя Федарэнкі, «Мяжа»[3]. Пераможца атрымаў сертыфікат на суму ў 105 мільёнаў рублёў ад Сомбелбанка[4] і пуцёўку на востраў Готланд (Швецыя). Узнагарода за другое месца прадугледжвала месячны побыт ва Вроцлаве і выданне кнігі ў Польшчы, у некамерцыйным выдавецтве «Калегіўм Еўропы Ўсходняй»[5]. «Мяжа» Андрэя Федарэнкі замкнула кола фіналістаў, а пісьменнік атрымаў запрашэнне ў польскі «горад сустрэч» — Вроцлаў[6].

Лонг-ліст і вынікіПравіць

Аўтар Назва Выдавецтва Вынік
Уладзіслаў Ахроменка «Тэорыя змовы» Мінск: Логвінаў шорт-ліст
Альгерд Бахарэвіч «Малая медычная энцыклапедыя Бахарэвіча» Радыё Свабода, серыя «Бібліятэка Свабоды. ХХІ стагодзьдзе» 2 месца
Лявон Вольскі «Міларусь» Мінск: Мэдыял, серыя «Кнігарня Пісьменніка»
Віктар Карамазаў «Мастак і парабкі» Мінск: Мэдысонт
Павел Касцюкевіч «Зборная РБ па негалоўных відах спорту» Мінск: Логвінаў 1 месца
Артур Клінаў «Шалом: ваенны раман» Мінск: Логвінаў (серыя «Кнігарня „Нашай Нівы“») шорт-ліст
Аляксандр Лукашук «След матылька. Освальд у Менску» Радыё Свабода (серыя «Бібліятэка Свабоды. ХХІ стагодзьдзе») шорт-ліст
Ян Максімюк «Словы ў голым полі» Мінск: Логвінаў (серыя "Галерэя «Б»)
Віктар Марціновіч «Сцюдзёны вырай» 34mag.net (электроннае выданне)
Ала Сямёнава «У святой краіне выгнання» Мінск: Кнігазбор (серыя «Кнігарня пісьменніка»)
Андрэй Федарэнка «Мяжа» Мінск: Літаратура і Мастацтва (серыя «Лімаўскі фальварак») 3 месца
Макс Шчур «Ліст, знойдзены на папялішчы» Познань: Белы крумкач

Цікавыя фактыПравіць

  • Букмекеры мінскіх літаратурных салонаў прымалі найбольшыя стаўкі на Лукашукоў «След матылька» і клінаўскі «Шалом», але ў выніку гэтыя кнігі нават не трапілі ў тройку пераможцаў[5].
  • Павел Касцюкевіч заявіў аб намеры перадаць частку прэміі сям`і віцебскага апазіцыянера Сяргея Каваленкі, асуджанага нядаўна на два гады і адзін месяц пазбаўлення волі. На ўтрыманні ў Каваленкі знаходзяцца двое непаўналетніх дзяцей[7].

Другая прэмія (2013)Правіць

У кастрычніку 2012 года абвешчана аб правядзенні другой прэміі імя Гедройца за найлепшую кнігу, якая была выдадзеная (у папяровым або электронным варыянтах) у 2012 годзе на беларускай мове ў жанрах «мастацкая проза» і «эсэістыка». У лістападзе 2012 года стала вядома, што з беларускага боку ў складзе журы будуць працаваць філосаф Валянцін Акудовіч, пісьменнікі Уладзімір Арлоў і Павел Касцюкевіч — як мінулагодні лаўрэат прэміі, крытык Ганна Кісліцына, старшыня Саюзу беларускіх пісьменнікаў, рэдактар часопіса «Дзеяслоў» Барыс Пятровіч, паэт і кіраўнік ПЭН-Цэнтра Андрэй Хадановіч. З польскага боку ў журы ўвайшлі: перакладчыца Малгажата Бухалік, дырэктар Польскага Інстытуту ў Мінску Пётр Казакевіч, перакладчык і прэзідэнт Польскага ПЭН-клубу Адам Паморскі і Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Польшча ў Рэспубліцы Беларусь Лешак Шарэпка (ганаровы старшыня журы). 11 студзеня 2013 года быў абвешчаны лонг-ліст прэміі (12 пазіцый). 11 лютага 2013 года быў абвешчаны шорт-ліст прэміі (6 пазіцый). Абвяшчэнне і ўшанаванне пераможцаў адбылося 1 сакавіка 2013 года, у Міжнародны дзень пісьменніка ў канферэнц-залі Princess гатэля Crowne Plaza ў Мінску.[8].

Лонг-ліст і вынікіПравіць

Аўтар Назва Вынік
Сяргей Балахонаў «Зямля пад крыламі Фенікса» шорт-ліст
Альгерд Бахарэвіч «Гамбургскі рахунак Бахарэвіча» 2 месца
Алена Брава «Рай даўно перанаселены»
Адам Глобус «Сказы» 3 месца
Паліна Качаткова «Матылі»
Уладзімір Някляеў «Аўтамат з газіроўкай з сіропам і без» 1 месца
Андрэй Пакроўскі «Як я перастаў верыць у Дзеда Мароза»
Алесь Пашкевіч «Сімъ ПобѢдиши»
Людміла Рублеўская «Авантуры Пранціша Вырвіча, шкаляра і шпега» шорт-ліст
Юрый Станкевіч «Шал» шорт-ліст
Уладзімір Сцяпан «Адна капейка»
Андрэй Федарэнка «Ланцуг»

Трэцяя прэмія (2014)Правіць

У студзені 2014 года абвешчана аб правядзенні трэцяй прэміі імя Гедройца за найлепшую кнігу, якая была выдадзеная (у папяровым або электронным варыянтах) у 2012 годзе на беларускай мове ў жанрах «мастацкая проза» і «эсэістыка». У тым жа месяцы стала вядома, што з беларускага боку ў складзе журы будуць працаваць філосаф Валянцін Акудовіч, пісьменнікі Уладзімір Арлоў і Альгерд Бахарэвіч, літаратураназнаўца Ціхан Чарнякевіч, старшыня Саюзу беларускіх пісьменнікаў, рэдактар часопіса «Дзеяслоў» Барыс Пятровіч, паэт і кіраўнік ПЭН-Цэнтра Андрэй Хадановіч. З польскага боку ў журы ўвайшлі: перакладчыца Малгажата Бухалік, дырэктар Польскага Інстытуту ў Мінску Пётр Казакевіч, перакладчык і прэзідэнт Польскага ПЭН-клубу Адам Паморскі і Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Польшча ў Рэспубліцы Беларусь Лешак Шарэпка (ганаровы старшыня журы). 27 лютага 2014 года быў абвешчаны лонг-ліст прэміі (12 пазіцый).[9] 16 мая 2014 года быў абвешчаны лонг-ліст прэміі (6 пазіцый).[10] 2 чэрвеня 2014 года былі абвешчаныя пераможцы.[11]

Лонг-ліст і вынікіПравіць

Аўтар Назва Вынік
Уладзіслаў Ахроменка «Музы і свінні»
Ігар Бабкоў «Хвілінка» 1 месца
Алена Брава «Дараванне. Прощение. Vergebung» шорт-ліст
Сяргей Вераціла «Разбітае сэрца Вітаўта» шорт-ліст
Адам Глобус «Казкі пра дарослых»
Сяргей Дубавец «Errata»
Артур Клінаў «Шклатара» 2 месца
Аляксандр Лукашук «Зкімбы-зымбы»
Вінцэсь Мудроў «Багун» 3 месца
Кацярына Ааро «Сарочае радыё»
Людміла Рублеўская «Ночы на Плябанскіх млынах» шорт-ліст
Наталка Харытанюк «Смерць лесбіянкі»

Чацвёртая прэмія (2015)Правіць

 
Цырымонія ўзнагароджання прэміяй ім. Гедройца. Мінск, 1 чэрвеня 2015

22 кастрычніка 2014 года быў абвешчаны склад журы чацвёртай прэміі: Уладзімір Арлоў, Ігар Бабкоў, Малгажата Бухалік, Адам Глобус, Ганна Кісліцына, Андрэй Федарэнка, Ціхан Чарнякевіч, Ганна Янкута.[12] 30 сакавіка 2015 з’явіўся доўгі спіс прэміі.[13]

Лонг-ліст і вынікіПравіць

Аўтар Назва Вынік
Сяргей Абламейка «Настальгія»
Таццяна Барысік «Жанчына і леапард» 2 месца
Альгерд Бахарэвіч «Дзеці Аліндаркі» 3 месца
Антон Францішак Брыль «Ян Ялмужна» шорт-ліст
Віталь Воранаў «Шэптам»
Андрэй Гуцаў «Кніга зданяў» шорт-ліст
Сяргей Дубавец «Сіні карабель у блакітным моры плыве» шорт-ліст
Віктар Казько «Час збіраць косці» 1 месца
Віктар Марціновіч «Мова»
Пістончык «Дэгенератыўны слоўнік»
Людміла Рублеўская «Авантуры студыёзуса Вырвіча»
Юры Станкевіч «Брамнік заўжды самотны»

Пятая прэмія (2016)Правіць

18 лістапада 2015 быў абвешчаны пяты сезон прэміі.[14] У журы ўвайшлі Ігар Бабкоў, Анджэй Бжэзецкі, Сяргей Дубавец, Малгажата Ноцунь, Людміла Рублеўская і Ганна Янкута.

Лонг-ліст і вынікіПравіць

6 чэрвеня 2016 быў абвешчаны лонг-ліст з 13 пазіцый.[15] 31 жніўня 2016 быў абвешчаны шорт-ліст, 12 кастрычніка — тройка пераможцаў.[16]

Аўтар Назва Вынік
Андрэй Адамовіч «Таўсьціла і лешч» 3 месца
Валянцін Акудовіч «Прачнуцца ранкам у сваёй краіне» шорт-ліст
Сяргей Балахонаў «Інфанта і аднарог»
Альгерд Бахарэвіч «Белая муха, забойца мужчын» 2 месца
Аляксандр I. Бацкель «Яблыневы маёнтак»
Адам Глобус «Гісторыі пра Менск і яго ваколіцы»
Зміцер Дзядзенка «Гісторыі ў прыцемках»
Алесь Пашкевіч «Рух» шорт-ліст
Марыя Роўда «Клінічны выпадак, альбо Дарэмныя ўцёкі»
Рома Свечнікаў «Рома едзе. Кніга 2»
Таня Скарынкіна «Шмат Чэслава Мілаша, крыху Элвіса Прэслі» шорт-ліст
Кірыл Стаселька «Дзіцячы маніфест»
Макс Шчур «Завяршыць гештальт» 1 месца

Шостая прэмія (2017)Правіць

18 красавіка 2017 быў абвешчаны шосты сезон прэміі.[17] У журы ўвайшлі Міхась Андрасюк, Раіса Баравікова, Альгерд Бахарэвіч, Алена Брава, Павел Касцюкевіч і Ціхан Чарнякевіч.

Лонг-ліст і вынікіПравіць

14 жніўня 2017 быў абвешчаны лонг-ліст з 12 пазіцый,[18] 20 верасня — шорт-ліст з сямі пазіцый,[19] а 31 кастрычніка — тройка пераможцаў.[20]

Аўтар Назва Вынік
Сяргей Астравец «Саргасава мора»
Зміцер Бартосік «Быў у пана верабейка гаварушчы» 1 месца
Валер Гапееў «Ноч цмока» шорт-ліст
Адам Глобус «Зваротная перспектыва» 3 месца
Андрусь Горват «Радзіва „Прудок“. Дзённік» шорт-ліст
Андрэй Дзічэнка «Сонечны чалавек»
Зінаіда Дудзюк «Лаза»
Сяргей Календа «Падарожжа на край ложка» шорт-ліст
Паліна Качаткова «Гняздо-2»
Людміла Рублеўская «Дагератып» 2 месца
Уладзімір Садоўскі «1813»
Аляксей Талстоў «Апоўначы на сіялімскім мосце» шорт-ліст

Сёмая прэмія (2018)Правіць

5 мая 2018 быў абвешчаны склад журы сёмага сезона: Валянцін Акудовіч, Ала Брадзіхіна, Ганна Бутырчык, Пятро Васючэнка, Сяргей Кавалёў, Марына Казлоўская і Ціхан Чарнякевіч.[21]

Лонг-ліст і вынікіПравіць

23 жніўня 2018 быў абвешчаны лонг-ліст з 12 пазіцый,[22] 4 верасня — шорт-ліст з з 6 пазіцый,[23] 11 кастрычніка — пераможцы.[24]

Аўтар Назва Выдавецтва Вынік
Уладзімір Арлоў «Танцы над горадам» Мінск: Логвінаў 1 месца
Альгерд Бахарэвіч «Сабакі Эўропы» Мінск: Логвінаў 2 месца
Валер Гапееў «Мая мілая ведзьма» Мінск: Мастацкая літаратура
Адам Глобус «Сям’я» Мінск: Мастацкая літаратура шорт-ліст
Міхась Зізюк «Планктон» Мінск: Галіяфы
Зараслава Камінская «Русалкі клічуць» Мінск: Кнігазбор
Ганна Кандрацюк «Па Прыпяці па Нобель» Беласток: Праграмная рада тыднёвіка «Ніва»
Вінцэсь Мудроў «Забойца анёла» Мінск: Кнігазбор 3 месца
Ганна Севярынец «Дзень Святога Патрыка» Мінск: Рэгістр
Павел Севярынец «Беларусалім» Днепр: ФОП Серадняк Т. К. шорт-ліст
Анка Упала «На заснежаны востраў» Мінск: Янушкевіч шорт-ліст
Ксенія Шталенкова «Губернскі дэтэктыў. Справа аб крывавых дукатах» Мінск: Кнігазбор

Восьмая прэмія (2019)Правіць

5 чэрвеня 2019 быў абвешчаны склад журы восьмага сезона: Пятро Васючэнка, Максім Жбанкоў, Марыя Мартысевіч, Анжэла Мельнікава, Жана Капуста, Алесь Пашкевіч і Ганна Севярынец.[25] Адмовіліся ад удзелу ў прэміі Андрусь Горват і Альгерд Бахарэвіч[26].

Лонг-ліст і вынікіПравіць

27 жніўня 2019 быў абвешчаны лонг-ліст з 12 пазіцый,[27] 2 верасня — шорт-ліст з 6 пазіцый.[28] Была ўпершыню ўручаная ўзнагарода ў намінацыі «Выбар Алексіевіч»[29]

Аўтар Назва Выдавецтва Вынік
Міхал Андрасюк «Поўня» Беласток: Праграмная рада тыднёвіка «Ніва» 2 месца
Алена Брава «Садомская яблыня» Мінск: Галіяфы 3 месца
Валер Гапееў «Пазл» Мінск: Галіяфы
Сяргей Дубавец «Д’ябал запрэжаны ў плуг» Вільня: Логвінаў
Сяргей Календа «Часам панкі паміраюць» Вільня: Логвінаў Выбар Алексіевіч
Віктар Марціновіч «Ноч» Мінск: Кнігазбор
Вінцэсь Мудроў «Помнік літары Ў» Мінск: Янушкевіч
Людміла Рублеўская «Пантофля Мнемазіны» Мінск: Янушкевіч
Ілля Сін «Libido» Мінск: Кнігазбор 1 месца
Андрэй Федарэнка «Сузіральнік» Мінск: Кнігазбор
Юлія Шарова «Вяртанне Ліліт» Мінск: Янушкевіч шорт-ліст
Сяргей Шупа «Падарожжа ў БНР» Радыё Свабодная Эўропа / Радыё Свабода шорт-ліст

Дзявятая прэмія (2020)Правіць

Цырымонія ўручэння прайшла 15 кастрычніка 2020 года. Галоўны прыз атрымаў Сяргей Дубавец за нон-фікшн «Тантамарэскі». Другое месца заняў Андрэй Адамовіч — аўтар «Песні пра Цімура». Трэцяе месца ў Зараславы Камінскай за кнігу «Калядны стол»[30].

Дзясятая прэмія (2021)Правіць

У складзе журы прэміі працавалі: Наста Грышчук, літаратурны крытык; Сяргей Дубавец, журналіст, літаратар, крытык; Максім Жбанкоў, культуролаг, крытык, эсэіст; Анжэла Мельнікава, літаратуразнаўца, доктар філалагічных навук, прафесар; Алесь Пашкевіч, літаратар, літаратуразнаўца.

У кароткі спіс увайшлі 6 кніг:[31]

26 лістапада ў Варшаве абвясцілі лаўрэатаў прэміі за найлепшую кнігу, выдадзеную ў 2020 годзе[32]. Прэміяй Гедройца была ўганараваная Ева Вежнавец за кнігу «Па што ідзеш, воўча?». Яна атрымала і адмысловую прэмію «Еўрарадыё» — кніга выйдзе ў аўдыёфармаце. Другое месца творчая стыпендыя ў Доме творчасці на востраве ГотландТаня Скарынкіна і кніга «Райцэнтр». Трэцяе месца — у Сяргея Абламейкі з кнігай «Каліноўскі і палітычнае нараджэньне Беларусі». Цырымонія адбывалася ў Калоннай залі Варшаўскага ўніверсітэта.

ВодгукіПравіць

У лютым 2012 года пасол Польшчы ў Беларусі Лешак Шарэпка паведаміў, што прэмія была створаная менавіта дзеля падтрымкі і папулярызацыі сучаснай прозы краіны-суседкі[6].

Зноскі

  1. 1,0 1,1 1,2 Заснаваная літаратурная прэмія імя Ежы Гедройца. ПрайдзіСвет. Праверана 9 сакавіка 2012.
  2. Літаратурная прэмія імя Ежы Гедройца: лонг-ліст. Новы Час. Праверана 9 сакавіка 2012.
  3. Лаўрэатам прэміі Ежы Гедройца стаў Павел Касцюкевіч. Белсат. Праверана 9 сакавіка 2012.
  4. Першую прэмію імя Ежы Гедройца атрымаў Павел Касцюкевіч. Еўрапейскае радыё для Беларусі. Праверана 9 сакавіка 2012.
  5. 5,0 5,1 Мікола Бугай Прэмію Гедройца атрымаў Касцюкевіч — за «Зборную». Наша Ніва. Праверана 9 сакавіка 2012.
  6. 6,0 6,1 Кацярына Радзюк Стымул пісаць па-беларуску. Вечерний Брест. Праверана 9 сакавіка 2012.
  7. Сяргей Пульша Прэмію імя Ежы Гедройца атрымаў пісьменнік Павел Касцюкевіч. БелаПАН. Праверана 9 сакавіка 2012.
  8. Прэміяй імя Ежы Гедройца ўганараваныя Уладзімір Някляеў, Альгерд Бахарэвіч і Адам Глобус http://lit-bel.org/by/news/3595.html
  9. Глобус, Рублеўская, Дубавец і іншыя: аб’яўлены лонг-ліст прэміі Гедройца http://nashaniva.by/?c=ar&i=125467..
  10. http://euroradio.fm/abveshchany-short-list-premii-imya-ezhy-gedroyca
  11. http://news.tut.by/culture/401600.html
  12. http://pen-centre.by/2014/10/22/premya-gedroyca-adkrysya-novy-sezon.html
  13. http://pen-centre.by/2015/03/30/zhury-vyznachyla-dog-sps-prem-gedroyca.html
  14. http://pen-centre.by/2015/11/18/novy-sezon-prem-gedroyca-adkryty.html
  15. http://pen-centre.by/2016/06/06/zhury-vyznachyla-dog-sps-prem-gedroyca.html
  16. http://pen-centre.by/2016/10/12/uruchanaya-premya-gedroyca-2016.html
  17. http://pen-centre.by/2017/04/18/abveshchany-pryem-zayavak-na-premyu-gedroyca.html
  18. https://pen-centre.by/2017/08/14/zhury-prem-gedroyca-2017-abvyashchae-long-lst.html
  19. https://www.svaboda.org/a/28746431.html
  20. https://www.svaboda.org/a/28826650.html
  21. https://pen-centre.by/2018/05/10/argkamtet-prem-mya-ezhy-gedroyca-abvyashchae-sklad-zhury.html
  22. https://pen-centre.by/2018/08/23/stala-vyadoma-hto-vaysho-u-dog-sps-prem-mya-ezhy-gedroyca.html
  23. https://pen-centre.by/2018/09/04/zhury-nazvala-fnalsta-prem-mya-ezhy-gedroyca-novy-konkurs.html
  24. https://www.svaboda.org/a/29538560.html
  25. https://pen-centre.by/2019/06/05/abveshchana-zhury-prjem-ezhy-gedrojca.html
  26. nashaniva.by
  27. https://pen-centre.by/2019/08/27/abveshchany-long-lst-prjem-gedrojca.html
  28. https://pen-centre.by/2019/09/02/zhury-abvjascla-short-lst-prem-gedrojca.html
  29. svaboda.org
  30. nashaniva.by
  31. pen-centre.by
  32. Радыё Свабода

СпасылкіПравіць