Адкрыць галоўнае меню
Славутасць
Свята-Петра-Паўлаўская царква
Biaroza Belarus.JPG
52°32′10,3″ пн. ш. 24°58′40,97″ у. д.HGЯO
Краіна Беларусь
Горад Бяроза
Канфесія Беларуская праваслаўная царква
Епархія Брэсцкая і Кобрынская епархія
Архітэктурны стыль рэтраспектыўна-рускі стыль
Дата пабудовы 1772 год
Стан працуе

Свята-Петра-Паўлаўская царква (Брэсцкая вобласць)
Свята-Петра-Паўлаўская царква
Свята-Петра-Паўлаўская царква

Свята-Петра-Паўлаўская царква - праваслаўны храм у імя святых апосталаў Пятра і Паўла ў г. Бярозе.

ГісторыяПравіць

Пабудаваная ў 1772 г. з цэглы. Помнік архітэктуры другой паловы XVIII — 1-й паловы XIX стагоддзя.

Папярэдні храм быў пабудаваны ў 1864 г. з цэглы па праекту інжынера Кржыжаноўскага на ўрадавыя сродкі з капіталу, «всемилостивейше дарованного на возобновление православных храмов в Белорусских губерниях»[1].

У 1872 г. архітэктурны памочнік Я. Фардон прыбудаваў званіцу. З'яўляўся творам архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Меў кананічную 4-часткавую падоўжна выцягнутую прасторавую кампазіцыю: званіца, трапезная, малітоўная зала, прамавугольная апсіда з 2 бакавымі рызніцамі. У сілуэце дамінавала ўзведзеная над прытворам 3-ярусная (васьмярык на 2 чацверыках) шатровая званіца і цыбулепадобны купал на драўляным 8-гранным барабане, узведзены над пакатым 4-схільным дахам кубападобнай малітоўнай залы. Сцены чляніліся лучковымі аконнымі праёмамі і пілястрамі ў прасценках. У дэкоры былі выкарыстаны прафіляваныя закамары (на бакавых фасадах), руставаныя ліштвы, востравугольныя франтоны і аркатурныя фрызы.

У 2003 г. храм быў перабудаваны паводле праекта Л. В. Макарэвіча. На вул. Савецкай. Перабудавана ў 2003 г. з папярэдняга храма. Праект распрацаваны архітэктарам Л. В. Макарэвічам у 1998 г. Пры храме створана сястрыцтва ў гонар святой роўнаапостальнай Марыі Магдаліны.

АрхітэктураПравіць

У выніку перабудовы напярэдадні Першай сусветнай вайны будынак набыў традыцыйную чатырохчасткавую кампазіцію: трох'ярусная званіца, трапезная, асноўны аб'ём і апсіда з рызніцамі. У аб'ёмна-прасторавай кампазіцыі аднанефнага бесслуповага храму дамінуе званіца. Будынак мае рысы класіцызму (трохвугольны прафіляваны франтон, падвоеныя пілястры тасканскага ордара, руставаныя ліштвы паўцыркульных акон) і рэтраспектыўна-рускага стылю (несапраўдныя закамары, шатровы дах званіцы, канструкцыйная схема васьмярык на чацверыку галоўнага барабану і інш.).

Існуючы манументальны храм уражлівай архітэктуры, трактаванай у традыцыях старажытнарускага царкаўнага храмабудаўніцтва. Асноўная архітэктурная тэма — вертыкальна цягнутыя арачныя і кілепадобныя праслы-закамары і аконныя праёмы, цыбулепадобнае шматкупалле. У прасторавай кампазіцыі пануе вертыкальна імклівая і прапарцыянальна зграбная 3-ярусная чацверыковая званіца, завершаная макаўкай на вытанчанай шыі. Далучаны да званіцы праз нізкую трапезную кубападобны аб'ём малітоўнай залы завершаны шчыльна згрупаваным 5-купаллем, якое ўзбагачаюць макаўкі прыдзелаў і прытвора.

Інтэр'ерПравіць

Меўся драўляны разны іканастас, скампанаваны з карынфскіх калонак, прафіляваных карнізаў і раскраповак, ажурная разьба царскіх варот акаймоўвала абразы. У інтэр'еры мастацкую каштоўнасць уяўлялі абразы 18 — 19 ст. на дошках «Пакроў Маці Божай» (перададзены ў Музей старажытнабеларускай культуры ІМЭФ НАН Рэспублікі Беларусь), «Маці Божая з дзіцем Хрыстом і Іаанам» (дошка, бронзавая пасярэбраная рыза, прывезена з палаца ў в. Здзітава, датавана 1800), «Успенне Маці Божай» (палатно, алей). Меліся пісаныя алеем на палатне абразы, стылістычна звязаныя з рускім акадэмічным жывапісам другой паловы 19 ст. - «Узнясенне», «Воін з кап'ём». Пэўную цікавасць уяўлялі абразы 19 ст. «Афанасій Філіповіч» і «Віленскія мучанікі». Мелася ілюстраванае Евангелле канца 18 стагоддзя.

Зноскі

  1. Праваслаўныя храмы Беларусі / А. М. Кулагін, З. Э. Герасімовіч, У. П. Свентахоўскі. - Мн., БелЭн, 2007.

ЛітаратураПравіць

  • Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с.: іл. — ISBN 5-85700-078-5.
  • Праваслаўныя храмы Беларусі / А. М. Кулагін, З. Э. Герасімовіч, У.П. Свентахоўскі. - Мн., БелЭн, 2007.
  • Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш — Мн.: БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).

СпасылкіПравіць