Справа студэнтаў і выкладчыкаў ВНУ

Справа студэнтаў («Суд над маладосцю») — палітычна матываваная крымінальная справа супраць студэнтаў і выкладчыкаў шэрагу мінскіх вышэйшых навучальных устаноў у Беларусі, якія прыймалі ўдзел у пратэстах 2020 г. Арыштаваныя ў лістападзе 2020 года 12 чалавек былі асуджаны на тэрміны ад 2 да 2,5 гадоў у ліпені 2021 года. Праваабарончай супольнацю Беларусі усе яны былі прызнаны палітычнымі зняволенымі.

ЗместПравіць

12 лістапада 2020 г. ў Мінску прайшлі арышты лідараў студэнцкіх пратэстаў, у тым ліку прадстаўніцы Святланы Ціханоўскай па справах моладзі Аланы Гебрэмарым і Ксеніі Сырамалот, чальцоў Рады Задзіночання беларускіх студэнтаў. Таксама была затрыманая выкладчыца БДУІР Вольга Філатчэнкава. Студэнтаў і выкладчыцу адвезлі ў СІЗА КДБ[1][2]. Усяго па справе студэнтаў і выкладчыкаў ВНУ ў СІЗА кінулі 12 чалавек: дзесяць студэнтаў з БДУ, БДПУ, БНТУ, МДЛУ і БДАМ, выпускніцу БДМУ Гебрэмарымі і выкладчыцу БДУІР Філатчэнкаву[3]. Усіх абваніваці ў арганізацыі арганізацыі дзеянняў, якія груба парушаюць грамадскі парадак (ч. 1 арт. 342 КК РБ)[4]. Яшчэ як мінімум два актывіста, Даніла Лаўрэцкі і Анастасія Крывашэева, якія праходзілі па справе, змаглі пазбегнуць зняволення і ўцяклі ва Украіну[5][6].

У лістападзе 2020 года праваабарончай супольнацю Беларусі (Праваабарончы цэнтр «Вясна», Беларуская асацыяцыя журналістаў, Беларускі Хельсінскі камітэт, Беларускі ПЭН-цэнтр і ішн.; усяго две сумесныя заявы падпісалі дзесяць і 15 арганізацый адпаведна) усе яны былі прызнаны палітычнымі зняволенымі[7][8][9].

20 студзеня 2021 года сумеснай заявай 14 ўкраінскіх праваабарончых арганізацый, сярод якіх Асацыяцыя ўкраінскіх манітораў захавання правоў чалавека ў дзейнасці праваахоўных органаў(укр.) бел., Украінскі Хельсінскі саюз па правах чалавека(укр.) бел., Харкаўская праваабарончая група(укр.) бел., Восток-SOS(укр.) бел., арышты Марыі Каленік, Ксеніі Сырамалот, Касі Будзько, Яны Арабейка, Ягора Канецкага, Глеба Фіцнера, Іллі Трахтэнберга, Вікторыі Гранкоўскай, Анастасіі Булыбенка былі прызнаны незаконнымі і кваліфікаваны як гвалтоўныя знікненні(польск.) бел.[10][11].

14 мая 2021 г. у судзе Кастрычніцкага раёна Мінска[прыбраць шаблон] пачаліся першыя судовыя пасяджэнні па справе[4]. Каля будынка суда падтрымаць палітвязняў сабраліся іншыя студэнты і сваякі затрыманых, а таксама журналісты, якія планавалі асвятляць працэс, але АМАП рассеяў натоўп і затрымаў 14 чалавек, у тым ліку палітыка Анатолія Лябедзьку, якога арыштавалі на 30 содняў, журналістку TUT.BY Любоў Каспяровіч, якую арыштавалі на 15 содняў, за «ўдзел у несанкцыянаваным мерапрыемстве»[12][13]. У той жа дзень спынілі працу сайты БДУІР, БДУ і БНТУ, адказнасць за акцыю ўзялі на сябе кіберпартызаны. 29 мая затрымалі журналістку «Народнай Волі» Глафіру Жук, якая перад гэтым таксама асвятляла справу ў Доме правасуддзя ў Мінску, за гэта яе абвінавацілі ў несанкцыянаваным пікеце і асудзілі на 30 содняў[14].

16 ліпеня 2021 года суд Савецкага раёна Мінска[прыбраць шаблон] (суддзя — Марына Фёдарава, ужо ўнесеная ў Чорны спіс Еўрасаюза 17 снежня 2020 года за шматлікія палітычна матываваныя прысуды, пракуроры: Анастасія Маліко, Раман Чабатароў) прысудзіў абвінавачаным турэмныя тэрміны: два гады пазбаўлення волі студэнту Глебу Фінцэру, адзінаму, хто прызнаў віну, і два с паловай гады пазбаўлення волі астатнім[15][16]. Паводле «Белсату», толькі блізкіх сваякоў пусцілі на абвяшчэнне прысуду праз «недахоп месцаў», а да будынка суда сцягнулі тры мікрааўтобусы з АМАПам і патрулі міліцыі[16]. У калідоры суда была чарга больш за 50 чалавек; таксама на абвяшчэнне прысуду прыехалі паслы Чэхіі, Швецыі, ЗША і Вялікабрытаніі, але і іх не пусцілі[16].

ТэрміныПравіць

  • Ксенія Сырамалот — 2 гады і 6 месяцаў пазбаўлення волі;
  • Ягор Канецкі — 2 гады і 6 месяцаў пазбаўлення волі;
  • Ілля Трахтэнберг — 2 гады і 6 месяцаў пазбаўлення волі;
  • Таццяна Екельчык — 2 гады і 6 месяцаў пазбаўлення волі;
  • Кася Будзько — 2 гады і 6 месяцаў пазбаўлення волі;
  • Яна Арабейка — 2 гады і 6 месяцаў пазбаўлення волі;
  • Вікторыя Гранкоўская — 2 гады і 6 месяцаў пазбаўлення волі;
  • Анастасія Булыбенка — 2 гады і 6 месяцаў пазбаўлення волі;
  • Марыя Каленік — 2 гады і 6 месяцаў пазбаўлення волі;
  • Алана Гебрэмарыям — 2 гады і 6 месяцаў пазбаўлення волі;
  • Вольга Філатчанкава — 2 гады і 6 месяцаў пазбаўлення волі;
  • Глеб Фіцнер — 2 гады пазбаўлення волі.

РэакцыяПравіць

Зноскі

  1. https://euroradio.pl/vyasna-pradstaunica-cihanouskay-i-aktyvisty-zbs-u-kdb
  2. https://news.tut.by/society/707634.html Архівавана 3 лютага 2021.
  3. 20 лет, светит 3 года лишения свободы. Рассказываем о молодых людях, которые проходят обвиняемыми по «делу студентов» // Onliner.by
  4. 4,0 4,1 Две клетки, ходатайство Филатченковой. Как проходил суд по «делу студентов» // dev.by
  5. https://reform.by/194825-nelegalom-cherez-granicu-za-100-na-gruzovike-studencheskij-aktivist-o-svoem-pobege-jemigracii-i-kollegah-v-sizo
  6. https://belsat.eu/ru/news/14-06-2021-moih-druzej-zabral-kgb-istoriya-studentki-kotoraya-smogla-sbezhat-ot-presledovaniya-po-delu-studentov/
  7. Белорусский хельсинский комитет. Заявление протеста против наступления на ЗБС(руск.) . Беларускі Хельсінкскі камітэт (18 лістапада 2020). Архівавана з першакрыніцы 19 студзеня 2021.
  8. "Таму і па сотні іншых прычын маім апошнім словам будзе – свабода". Палітвязні па "справе студэнтаў" выступілі з апошнім словам. Праваабарончы цэнтр «Вясна». Праверана 11 верасня 2021.
  9. Патрабуем неадкладнага вызвалення палітзняволеных студэнтаў і выкладчыцы БДУІР. Праваабарончы цэнтр «Вясна».
  10. Заява правозахисних організацій щодо незаконно утримуваних білоруських студентів(укр.) . Асацыяцыя ўкраінскіх манітораў захавання правоў чалавека ў дзейнасці праваахоўных органаў(укр.) бел. (20 студзеня 2021). Архівавана з першакрыніцы 30 кастрычніка 2021. Праверана 30 кастрычніка 2021.
  11. Правозахисники України закликають міжнародну спільноту захистити незаконно утримуване в Білорусі студентство(укр.) . Новинарня(укр.) бел. (20 студзеня 2021). Архівавана з першакрыніцы 7 сакавіка 2021. Праверана 30 кастрычніка 2021.
  12. В Минске рассматривают большое «дело студентов». К зданию суда пришли более ста человек, прошли задержания Архівавана 17 мая 2021. // TUT.BY
  13. Палітык Анатоль Лябедзька выйшаў на волю пасля 30 содняў адміністрацыйнага арышту •. Наша Ніва. Voice of Belarus (13 чэрвеня 2021). Архівавана з першакрыніцы 11 верасня 2021. Праверана 11 верасня 2021.
  14. Задержали в салоне красоты, всю камеру отправили в карцер. Журналистка Глафира Жук рассказала о 30 сутках на Окрестина(руск.) . Наша Ніва (28 чэрвеня 2021). Архівавана з першакрыніцы 28 чэрвеня 2021. Праверана 30 чэрвеня 2021.
  15. Неведомская, Татьяна. Родные обвиняемых по "делу студентов": Приговор не удивляет(руск.) . Deutsche Welle (16 ліпеня 2021). Архівавана з першакрыніцы 21 кастрычніка 2021. Праверана 30 кастрычніка 2021.
  16. 16,0 16,1 16,2 Вынесены прысуд па “справе студэнтаў”: 11 фігурантам - па два з паловай гады калоніі, аднаму - два гады. Праваабарончы цэнтр «Вясна» (16 ліпеня 2021). Архівавана з першакрыніцы 27 кастрычніка 2021. Праверана 30 кастрычніка 2021.