Адкрыць галоўнае меню

Сфагнум, Сфагнавы мох[1] (Sphagnum) — балотная расліна, род моху (звычайна бялёсай афарбоўкі), з якога ўтворыцца торф; тарфяны мох.

Сфагнум
SphagnumFallax.jpg
Sphagnum fallax
Навуковая класіфікацыя
Міжнародная навуковая назва

Sphagnum L. (1753)

Тыпавы від
Wikispecies-logo.svg
Сістэматыка
на Віківідах
Commons-logo.svg
Выявы
на Вікісховішчы
ITIS  15683
NCBI  13804
EOL  47595
IPNI  ???
FW  321353

Батанічнае апісаннеПравіць

Сфагнавыя імхі нярэдка больш бледна афарбаваныя, чым зялёныя імхі, таму іх часам таксама завуць белымі імхамі. Разам з дробнымі зялёнымі клеткамі ў іх маюцца буйныя бясколерныя ваданосныя клеткі[1].

На адкрытых месцах некаторыя сфагнавых імхі могуць мець яркую афарбоўку[1].

Сцябло ў сфагнумаў прамостаячае, па меры нарастання верхавіны ўнізе паступова адмірае. Сцябловыя лісты трохкутныя, галінкавыя - ланцэнтныя. Усе лісты складаюцца з аднаго пласта клетак[1].

Размножваецца спорамі, якія высейваюцца са скрыначак[1].

Распаўсюджванне і экалогіяПравіць

Пасяляецца на вільготных месцах, спрыяе хуткаму забалочванню тэрыторыі, бо здольны актыўна паглынаць і ўтрымліваць вільгаць. З'яўляецца ўтваральнай раслінай сфагнавых балот.

Найбольш шырока распаўсюджаны ва ўмеранай зоне Паўночнага паўшар'я. Найбольшая відавая разнастайнасць у Паўднёвай Амерыцы.

У Беларусі сустракаецца па ўсёй тэрыторыі[1].

У Расіі расце 42 відаў[2].

Гаспадарчае значэнне і ўжываннеПравіць

З-за малой цеплаправоднасці ўжываецца ў будаўнічай справе як ізаляцыйны матэрыял у выглядзе пласцінак, парашка, якія вырабляюцца з гэтага торфу; таксама дэзадарыруючы сродак. Некаторыя народнасці лічаць сфагнум прыдатным матэрыялам для цёплых пялёнак, якімі яны зімой накрываюць сваіх дзяцей[3].

Сфагнум ўжываецца ў кветкаводстве ў якасці напаўняльніка пры складанні земляных сумесяў. У паветрана-сухім стане сфагнавыя імхі здольныя паглынуць вады прыкладна ў 20 разоў больш ўласнай масы, што ў 4 разы пераўзыходзіць магчымасці гіграскапічнай ваты (адсюль і назва моху, «сфагнас» па-грэчаскі — губка)[4].

Сфагнум вельмі ўстойлівы да раскладання, высушаны доўга захоўваецца. Расце ў багністых месцах, збіраюць яго летам.

Ужыванне ў медыцынскіх мэтахПравіць

Сфагнумам можна карыстацца ў якасці перавязачнага сродка. Ён валодае ранагаючым і антысептычным дзеяннем з прычыны ўтрымання фенолападобнага рэчыва сфагнолу. У экстраных выпадках сфагнум можна ўжываць без стэрылізацыі[1].

Спіс відаўПравіць

Род сфагнум уключае 120 відаў[5]:

ГалерэяПравіць

Зноскі

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 Сфагнум // Лекарственные растения и их применение. — 5-е, перераб. и. доп.. — Мн.: «Наука и техника», 1974. — С. 58-59. — 592 с. — 120 000 экз.
  2. Еленевский А. Г. Ботаника. Систематика высших, или наземных, растений: учебник для студ. высш. пед. учеб. заведений / А. Г. Еленевский, М. П. Соловьева, В. Н. Тихомиров. — 4-е изд., исп. — М.: Издательский центр «Академия», 2006. — С. 56
  3. Жизнь растений. Водоросли. Лишайники. Мхи. — М.: Мир книги, 2002. — Т. 5. — С. 163. — 192 с. — (Большая энциклопедия природы). — ISBN 5-8405-0312-6.
  4. Сфагнум (руск.) . Архівавана з першакрыніцы 25 лютага 2012. Праверана 30 сакавіка 2011.
  5. Список видов рода Сфагнум на сайте The Plant List (англ.)  (Праверана 3 сакавіка 2012)

СпасылкіПравіць