Адкрыць галоўнае меню

Тэадор Сведберг (шведск.: Theodor Svedberg; 30 жніўня 1884, Вальбу26 лютага 1971, Копарберг) — шведскі фізіка-хімік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі ў 1926 годзе за яго працу па дысперсным сістэмам.

Тэадор Сведберг
шведск.: Theodor Svedberg
The-svedberg-1.jpg
Дата нараджэння 30 жніўня 1884(1884-08-30)[1][2][…]
Месца нараджэння Вальбу, Швецыя
Дата смерці 25 лютага 1971(1971-02-25)[1][4][2] (86 гадоў)
Месца смерці Копарберг, Швецыя
Грамадзянства
Жонка Andrea Andreen[d]
Дзеці: Elias Svedberg[d] і Hillevi Svedberg[d]
Род дзейнасці хімік, выкладчык універсітэта, дзеяч мастацтваў
Навуковая сфера біяхімія
Месца працы Упсальскі ўніверсітэт
Альма-матар Упсальскі ўніверсітэт
Навуковы кіраўнік Oskar Widman[d][5] і Carl Benedicks[d][6]
Вядомыя вучні Арнэ Тыселіус
Член у
Узнагароды і прэміі
Нобелеўская прэмія Нобелеўская прэмія па фізіялогіі і медыцыне (1926) Ганаровы доктар Каралеўскага тэхналагічнага інстытута (1944)
Commons-logo.svg Тэадор Сведберг на Вікісховішчы

БіяграфіяПравіць

У 1907 годзе скончыў Упсальскі ўніверсітэт і працаваў там жа (з 1921 года прафесар). З 1949 года дырэктар інстытута ядзернай хіміі (Інстытут Г. Вернера) у г. Упсала.

Аўтар навуковых прац пераважна па калоіднай хіміі, электрафарэзе, фізікахіміі бялкоў.

Эксперыментальна пацвердзіў (1906) распрацаваную А. Эйнштэйнам і М. Смалухоўскім тэорыю броўнаўскага руху. даказаў рэальнасць існавання малекул.

Прапанаваў метад ультрацэнтрыфугавання для выдалення калоідных часціц з раствораў (1919), у т.л. для седыментацыі бялкоў.

Стварыў першую аналітычную ультрыцэнтрыфугу, якая забяспечвала паскарэнне 5×10³×g (1923).

Вызначыў малекулярную масу і форму малекул бялкоў (1926).

Член Шведскай АН (1912), замежны член АН СССР (1966).

Быў жанаты на Андрэа Андрэен (1888-1972), дзеячцы міжнароднага жаночага дэмакратычнага руху, лаўрэата Міжнароднай Сталінскай прэміі «За ўмацаванне міру паміж народамі» (1953).

Навуковыя працыПравіць

  • Die Existenz der Moleküle, Lpz., 1912
  • Colloid chemistry, N. Y., 1924

Зноскі

  1. 1,0 1,1 data.bnf.fr: платформа адкрытых дадзеных — 2011. Праверана 10 кастрычніка 2015.
  2. 2,0 2,1 Theodor Svedberg // SNAC — 2010. Праверана 9 кастрычніка 2017.
  3. The Svedberg // Нацыянальны музей Швецыі — 1792. Праверана 9 кастрычніка 2017.
  4. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/575982/Theodor-HE-Svedberg
  5. https://academictree.org/chemistry/peopleinfo.php?pid=73714
  6. https://academictree.org/chemistry/peopleinfo.php?pid=49860
  7. NNDB — 2002.

ЛітаратураПравіць

  • Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2002. — Т. 14. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0238-5 (Т. 14).

СпасылкіПравіць