Швецыя ў Першай сусветнай вайне

Швецыя, праводзіўшы палітыку нейтралітэту пасля напалеонаўскіх войнаў, заставалася нейтральнай на працягу ўсёй Першай сусветнай вайны з 28 ліпеня 1914 па 11 лістапада 1918 года[1]. Аднак захаванне нейтралітэта не абышлося без цяжкасцей, і Швецыя ў розныя часы спачувала розным удзельнікам канфлікту[2].

Нягледзячы на моцныя прагерманскія настроі як у шведскай знаці, так і ў шведскіх палітычных колах[3], Швецыя не ўступіла ў вайну з нямецкага боку ў 1914—1915 гадах. Замест гэтага Швецыя захавала ўзброены нейтралітэт[4] і працягвала гандляваць як з дзяржавамі Антанты, так і з Цэнтральнымі дзяржавамі. Гандаль Швецыі з Германіяй, асабліва жалезнай рудай, у канчатковым выніку прывёў да значнага скарачэння экспарту прадуктаў харчавання ў Швецыю, асабліва пасля ўступлення Амерыкі ў вайну ў 1917 годзе[5]. У выніку дэфіцыт прадуктаў харчавання і грамадскія хваляванні ў выглядзе галадоўкі і беспарадкаў выклікалі падзенне кансерватыўнага ўрада Швецыі[6], які ў рэшце рэшт быў зменены на сацыял-дэмакратычны, што прывяло да эпохі палітычных рэформаў у Швецыі[7].

Швецыя ажыццявіла ваенную інтэрвенцыю на Аландскія астравы пасля абрушвання Расіі ў грамадзянскую вайну і атрымання незалежнасці Фінляндыі ў 1918 годзе, на кароткі час акупіраваўшы астравы, якія Швецыя доўга імкнулася набыць і на якіх было шмат шведскага насельніцтва, якое падтрымлівала анексію Швецыі, але правы на астравы таксама былі запатрабаваны Фінляндыяй. Аднак канчаткова Швецыя сышла пасля фінскіх пратэстаў[8]. Значная колькасць шведаў таксама ўдзельнічала ў якасці добраахвотнікаў у грамадзянскай вайне ў Фінляндыі, пры гэтым 350-я шведская брыгада адыграла сваю ролю ў вырашальнай бітве пры Тамперэ[9].

У канцы вайны Швецыя не была падпісантам Версальскага дагавора, які нарэшце прывёў канфлікт да канца, але Швецыя ўступіла ў Лігу Нацый, якая была створана згодна з гэтым дагаворам, і, такім чынам, была звязана яго абмежаваннем на ўзбраенне Германіі[10]. Аднак шведскія фірмы аказвалі дапамогу нямецкім партнёрам, што дапамагло ім пазбегнуць абмежаванняў дагавора[11].

Зноскі

  1. Siney, Marion C.. Swedish neutrality and economic warfare in World War I. http://dmr.bsu.edu/cdm4/document.php?CISOROOT=/ConspectusH&CISOPTR=410&REC=1. 
  2. den Hertog, Johan; Kruizinga, Samuël (2011). Caught in the Middle: Neutrals, Neutrality, and the First World War. Amsterdam University Press. pp. 107–109. ISBN 978-9052603704. https://books.google.com/?id=HXbHqz3DEIQC&pg=PA108&dq=sverige+under+f%C3%B6rsta+v%C3%A4rldskriget#v=onepage&q=Sweden&f=false. Retrieved on 8 September 2019. 
  3. Scott, Franklin Daniel (1988). Sweden, the Nation's History. SIU Press. pp. 469–470. ISBN 0809314894. https://books.google.com/?id=Qv8zxie3A18C&pg=PA685&dq=Sweden+%22Versailles+treaty%22#v=onepage&q=Versailles&f=false. Retrieved on 5 September 2019. 
  4. Sweden's Role in the Great War (December 1915). Праверана 7 мая 2014.
  5. Osborne, Eric W. (24 Jun 2004). Britain's Economic Blockade of Germany, 1914-1919. Routledge. pp. 137, 177. ISBN 1135771286. https://books.google.com/?id=pUqQAgAAQBAJ&pg=PA98&dq=%22Sweden%22+%221915%22+%22Ore%22+%22Germany%22#v=onepage&q=%22Sweden%22%20%22Ore%22%20%22Germany%22&f=false. Retrieved on 17 September 2019. 
  6. Cox, Mary Elisabeth (9 May 2019). Hunger in War and Peace: Women and Children in Germany, 1914-1924. Oxford University Press. pp. 32–33. ISBN 978-0198820116. https://books.google.com/?id=WRGTDwAAQBAJ&pg=PA32&dq=%22Hjalmar+Hammarskj%C3%B6ld%22+%22hunger%22#v=onepage&q=%22Hjalmar%20Hammarskj%C3%B6ld%22%20%22hunger%22&f=false. Retrieved on 27 September 2019. 
  7. Scobbie, Irene; Elgán, Elisabeth (2015). Historical Dictionary of Sweden. Rowman & Littlefield. pp. 278, 290, 297–299. ISBN 978-1442250710. https://books.google.com/?id=8iJpCgAAQBAJ&pg=PA290&dq=%22Marcus+Wallenberg%22+%22Hammarskj%C3%B6ld%22#v=onepage&q=%22Marcus%20Wallenberg%22%20%22Hammarskj%C3%B6ld%22&f=false. Retrieved on 17 September 2019. 
  8. Gardberg, Anders (1995). ÅLAND ISLANDS A Strategic Survey. https://core.ac.uk/download/pdf/39979670.pdf. Retrieved on 5 September 2019. 
  9. Hannula, Joose Olavi (1939). Finland's War of Independence (2 ed.). Faber & Faber. pp. 146–148. https://books.google.com/?id=l1IMAAAAIAAJ&dq=%22Swedish+Brigade%22+%22tampere%22&q=%22Swedish+Brigade%22+%22tampere. Retrieved on 27 September 2019. 
  10. Wulff, Petter (2005). SWEDEN AND CLANDESTINE GERMAN REARMAMENT TECHNOLOGY. pp. 34. 
  11. Gilmour, John (14 Mar 2011). Sweden, the Swastika and Stalin. Edinburgh University Press. pp. 8, 127–128. ISBN 978-0748686667. https://books.google.com/?id=WbpvAAAAQBAJ&pg=PA8&dq=%22hjalmar+Hammarskjold%22+%22Sweden%22#v=onepage&q=%22hjalmar%20Hammarskjold%22%20%22Sweden%22&f=false. Retrieved on 17 September 2019.