UNPROFOR

міратворцы ААН падчас войн у Югаславіі

Сілы ААН па ахове (СААНА, англ. UNPROFOR: United Nations Protection Force; таксама вядомыя пад сваёй французскай абрэвіятурай FORPRONU: Force de Protection des Nations Unies) былі першымі міратворчымі сіламі ААН у Харватыі і Босніі і Герцагавіне падчас югаслаўскіх войнаў. Сілы былі сфармаваны ў лютым 1992 года, а іх мандат скончыўся ў сакавіку 1995 года з рэструктурызацыяй міратворчай місіі ў тры іншыя сілы:

  1. Сілы прэвентыўнага разгортвання ААН (UNPREDEP) — Flag of North Macedonia.svg Паўночная Македонія,
  2. Аперацыя па аднаўленні даверу ААН у Харватыі (UNCRO) — Flag of Croatia.svg Харватыя,
  3. Рэарганізаваныя аперацыі UNPROFOR, якія працягваліся ў Босніі і Герцагавіне да іх замены місіямі НАТА і ЕС у снежні 1995 г. — Flag of Bosnia and Herzegovina.svg Боснія і Герцагавіна.
Сілы ААН па ахове
UNOPROFOR.svg
Нарукаўная эмблема UNPROFOR
Даты дзейнасці 1992-1995
Роля Міратворчая
Памер 38,000
З’яўлялася часткай Арганізацыя Аб’яднаных Нацый
Колеры Сіні
Удзельнічала ў Баснійская вайна (1992—1995)
Commanders
Вядомыя камандзіры Генерал Бернар Жанвье

Асабісты складПравіць

 
Нідэрландскі транспартны батальён UNPROFOR на шляху ў Боснію і Герцагавіну. Маршрут Трыангел, красавік 1995 года.

UNPROFOR складаліся з амаль 39 000 чалавек. У яе склад увайшлі войскі Аргенціны, Аўстраліі, Бангладэш, Бельгіі, Бразіліі, Канады, Калумбіі, Чэхіі, Даніі, Егіпта, Эстоніі, Фінляндыі, Францыі, Нямеччыны, Ганы, Індыі, Інданезіі, Ірландыі, Італіі, Іарданіі, Кеніі, Літвы, Люксембурга, Малайзіі, Непала, Нідэрландаў, Новай Зеландыі, Нігерыі, Нарвегіі, Пакістану, Польшчы, Партугаліі, Расійскай Федэрацыі, Славацкай Рэспубліцы, Іспаніі, Швецыі, Швейцарыі, Тунісу, Турцыі, Украіны, Злучанага Каралеўства і ЗША. Паводле звестак ААН, за час дзеяння мандату UNPROFOR сярод персаналу загінула 167 чалавек. З тых, хто загінуў, трое былі ваеннымі назіральнікамі, 159 — іншымі вайскоўцамі, адзін — супрацоўнікам цывільнай паліцыі, двое — міжнароднымі цывільнымі супрацоўнікамі і двое — мясцовымі супрацоўнікамі.[1]

Камандзірамі UNPROFOR былі:

Імя Краіна З Па
Генерал-лейтэнант Саціш Намбіяр Індыя Сакавік 1992 года Сакавік 1993 года
Генерал-лейтэнант Ларс-Эрык Вальгрэн Швецыя Сакавік 1993 года Чэрвень 1993 года
Генерал Жан Кот Францыя Чэрвень 1993 года Сакавік 1994 года
Генерал Бертран дэ Савіль дэ Ла Прэсль Францыя Сакавік 1994 года Сакавік 1995 года
Генерал Бернар Жанвье Францыя Сакавік 1995 года Студзень 1996 года

Выбітныя афіцэры:

  • Генерал-маёр Льюіс Макензі (Канада) Сектар Сараева 1992 г.
  • Генерал Філіп Марыйон (Францыя) з кастрычніка 1992 г. па ліпень 1993 г.
  • Генерал-лейтэнант Фрэнсіс Брыкмон (Бельгія) 12 ліпеня 1993 г. — 24 студзеня 1994 г.
  • Генерал-лейтэнант сэр Майкл Роўз (Вялікабрытанія) з 24 студзеня 1994 па 25 лютага 1995.
  • Генерал-лейтэнант Руперт Сміт (Вялікабрытанія) з 25 лютага 1995 года.

МандатПравіць

ХарватыяПравіць

 
Нідэрланскі транспартны батальён ААН едзе на захад, перасякаючы пантонны мост праз раку Нерэтва з боку М17.

UNPROFOR былі створаны рэзалюцыяй 743 Савета Бяспекі ААН ад 21 лютага 1992 года падчас вайны за незалежнасць Харватыі.[2][3] Першапачатковы мандат UNPROFOR заключаўся ў забеспячэнні стабільных умоў для мірных перамоваў і бяспекі ў трох дэмілітарызаваных анклавах («зонах бяспекі»), прызначаных як зоны, якія ахоўваюцца Арганізацыяй Аб’яднаных Нацый (United Nations Protected Areas, UNPA). Яны былі размешчаны ў розных рэгіёнах да таго, як Рэспубліка Харватыя атрымала статус паўнапраўнага члена Арганізацыі Аб’яднаных Нацый (ААН), але кантраляваліся самаабвешчанай Рэспублікай Сербская Краіна.

 
Адзіны самалёт, бачны ў аэрапорце Сараева, не падлягаючы рамонту з пачатку вайны. Аэрапорт знаходзіўся на лініі фронту паміж сербамі і баснійцамі.

У 1992 годзе мандат быў пашыраны на так званыя «ружовыя зоны» для кантролю за доступам да «зонаў бяспекі» ААН (Рэзалюцыя СБ ААН 762),[4] некаторага памежнага кантролю і маніторынгу грамадзянскага доступу ў ружовыя зоны (Рэзалюцыя СБ ААН 769),[5] і кантролю за дэмілітарызацыяй паўвострава Прэўлака каля Дуброўніка (Рэзалюцыя СБ ААН 779).[6]

Боснія і ГерцагавінаПравіць

У адрозненне ад Харватыі, мандат UNPROFOR для Босніі і Герцагавіны не заключаўся ў назіранні за існым раней спыненнем агню. Па сутнасці, мандат можна падзяліць на чатыры этапы:

 
Нідэрландскі транспартны батальён ААН на нічыйнай зямлі каля сербскіх пазіцый. Ўзброенае кіраўніцтва. Красавік 1995 года.

31 сакавіка 1995 г. UNPROFOR былі рэарганізаваны ў тры скаардынаваныя міратворчыя аперацыі. 20 снежня 1995 г. сілы UNPROFOR былі перафармаваныя ў кіраваныя НАТА Сілы выканання (IFOR), задачай якіх было выкананне Агульнага рамачнага пагаднення аб міры ў Босніі і Герцагавіне (GFAP — інакш вядомае як Дэйтанскае пагадненне).

Гл. таксамаПравіць

Зноскі

  1. Former Yugoslavia - UNPROFOR: Profile. Department of Public Information, United Nations (31 жніўня 1996).
  2. Bethlehem, Daniel L.; Weller, Marc (1997). The 'Yugoslav' Crisis in International Law. Cambridge International Documents Series. 5. Cambridge University Press. p. 498. ISBN 978-0-521-46304-1. https://books.google.com/books?id=7SczBzxA6-IC&pg=PA498. 
  3. Савет бяспекі ААН Рэзалюцыя 743. S/RES/743(1992) 21 лютага 1992. Праверана 10 красавіка 2008.
  4. Савет бяспекі ААН Рэзалюцыя 762. S/RES/762(1992) 30 чэрвеня 1992. Праверана 10 красавіка 2008.
  5. Савет бяспекі ААН Рэзалюцыя 796. S/RES/796(1992) 7 жніўня 1992. Праверана 10 красавіка 2008.
  6. Савет бяспекі ААН Рэзалюцыя 779. S/RES/779(1992) 6 кастрычніка 1992. Праверана 10 красавіка 2008.
  7. William J. Durch and James A. Shear (1996). Faultlines: UN Operations in the Former Yugoslavia. New York: St. Martin’s Press.
  8. S/RES/776(1992) - e - S/RES/776(1992) -Desktop.
  9. 9,0 9,1 9,2 William J. James and john A. Shear (1996). Faultlines: UN Operations in the Former Yugoslavia. New York: St. Martin’s Press
  10. Steven L. Burg & Paul S. Shoup. (1999). The War in Bosnia and Herzegovina. New York: M.E. Sharpe

СпасылкіПравіць