Бітва за вышыню «Гамбургер»

Бітва за вышыню «Гамбургер» (англ.: Battle of Hamburger Hill) — бітва паміж амерыканскай і паўночнав’етнамскай арміямі ў 1969 годзе падчас вайны ў В'етнаме, якая атрымала нечакана вялікі рэзананс у амерыканскіх палітычных колах і ў грамадстве. Некаторыя аўтары лічаць гэта сімвалам бессэнсоўнасці В’етнамскай вайны.

Бітва за вышыню «Гамбургер»
Асноўны канфлікт: Вайна ў В'етнаме
Soldiers of the 101st Airborne Division climb Hamburger Hill after the battle in May 1969.jpg
Амерыканскія вайскоўцы на захопленай вышыні.
Дата 13—20 мая 1969
Месца

Донг-Ап-Біа, В’етнам

16°15′11″ пн. ш. 107°10′29″ у. д.HGЯO
Вынік тактычная перамога ЗША і Паўднёвага В’етнама
Праціўнікі
Сцяг В'етнама Паўночны В’етнам Злучаныя Штаты Амерыкі ЗША
Сцяг Паўднёвага В'етнама Паўднёвы В’етнам
Камандуючыя
Сцяг В'етнама Ма Вінь Лан Сцяг ЗША Мелвін Заіс
Сілы бакоў
800—1200 чалавек каля 1800 чалавек
Страты
630 забітых[1][2] 103[3]—1500[4] забітых
Commons-logo.svg Аўдыё, фота, відэа на Вікісховішчы

Даліна А-ШауПравіць

Да сярэдзіны 1969 года сілы ЗША і Паўднёвага В’етнама ўжо неаднаразова праводзілі аперацыі ў даліне Ашау каля лаоскай мяжы. Праз гэтую даліну пралягаў адзін з «уваходаў» з «сцежкі Хо Шы Міна». Нягледзячы на шэраг аперацый, гэты раён працягваў кантралявацца камуністычнымі сіламі. 10 мая 1969 года пачалася чарговая аперацыя «Apache Snow», якая праводзіцца сіламі арміі і марской пяхоты ЗША пры падтрымцы паўднёвав’етнамскай арміі.

БаіПравіць

На другі дзень аперацыі батальён 101-й паветрана-дэсантнай дывізіі ЗША падышоў да вышыні 937 (вядомай сярод мясцовага насельніцтва як Ап-Біа або Донг-Ап-Біа), якая, як высветлілася, была занятая праціўнікам. Першы штурм вышыні праваліўся, сустрэўшы моцны варожы супраціў. Толькі потым стала вядома, што на вышыні знаходзіўся полк паўночнав’етнамскай арміі, які стварыў мноства добра ўмацаваных пазіцый з ўмелым выкарыстаннем схілу гары і рэльефу мясцовасці. Другая спроба штурму таксама апынулася няўдалай. У далейшым адзіны батальён ЗША практычна штодня штурмаваў занятую варожым палком вышыню, аднак нёс страты і кожны раз быў вымушаны адступаць. Сярод амерыканскіх салдат ўзрастала незадаволенасць дзеяннямі камандзіра дывізіі, які працягваў арганізоўваць бессэнсоўныя атакі на не маючаю ніякай стратэгічнай каштоўнасці вышыню. Салдаты назвалі яе «Гамбургер» за тое, што яна «перажоўвала» людзей, як мяса для гамбургераў. Толькі 20 мая, атрымаўшы падмацавання, амерыканскія сілы здолелі прарвацца на вяршыню Донг-Ап-Біа.

НаступствыПравіць

Бітва за вышыню 937 было далёка не самым кровапралітным або жорсткім бітвай вайны ў В’етнаме. Страты сіл ЗША за дзесяць дзён склалі 46 салдат загінулымі і 400 параненымі, у той час як на вышыні засталося ляжаць 633 трупа паўночнав’етнамскіх салдат, а акрамя таго, невядомае лік трупаў было перанесена ў Лаос. Вышыня 937 сапраўды не валодала ніякай стратэгічнай каштоўнасцю, і ўсе атакі на яе былі арганізаваны не для захопу самай вышыні, а для знішчэння замацавацца на ёй буйных сіл ворага ў рамках стратэгіі «знайсці і знішчыць», прынятай амерыканскім камандаваннем ў 1965 годзе. Бітва атрымала вядомасць толькі дзякуючы рэпартажу карэспандэнта Асашыэйтэд-прэс, які апісаў стомленасць і азлобленасць амерыканскіх салдат пасля шматлікіх беспаспяховых нападаў. Тэма бітвы за вышыню «Гамбургер» загучала ў Кангрэсе ЗША, дзе настроеныя супраць вайны ў В'етнаме кангрэсмены на чале з Эдвардам Кенэдзі асудзілі тое, што яны назвалі бессэнсоўнай марнаваннем амерыканскіх жыццяў. Адчуванне бессэнсоўнасці бітвы ўзмацнілася ў амерыканскім грамадстве пасля таго, як стала вядома, што ў пачатку чэрвеня амерыканскія сілы пакінулі вышыню 937, а праз некалькі тыдняў яна зноў была занятая в’етнамскімі войскамі. 27 чэрвеня часопіс Life апублікаваў фатаграфіі 241 амерыканскага салдата, які загінуў ва В’етнаме ад дзеянняў ворага за адну тыдзень, у канцы мая — пачатку чэрвеня; хоць у гэты спіс трапілі толькі некалькі салдат, якія загінулі на вышыні «Гамбургер», многія амерыканцы палічылі, што ўсе загінулыя сталі ахвярамі баёў за вышыню.

З-за рэзкай рэакцыі антываенных сіл прэзідэнт Р. Ніксан пасля бітвы за вышыню 937 загадаў камандуючаму амерыканскімі войскамі ў В’етнаме генералу К. Абрамсу ў далейшым пазбягаць бітваў з вялікімі стратамі і выкарыстоўваць менш агрэсіўную стратэгію. Такім чынам, не самае значнае па мерках В’етнамскай вайны бітва нечакана прывяло да пераменаў у агульнай ваеннай стратэгіі ЗША ў гэтай вайне.

У папулярнай культурыПравіць

  • У 1987 годзе быў зняты мастацкі фільм «Вышыня „Гамбургер”», які звычайна называецца ў ліку найбольш вядомых фільмаў пра вайну ў В’етнаме. Ключавая фраза фільма Don't mean nothin" ("нічога не значыць") — часам успрымаецца як характарыстыка ўсёй В’етнамскай вайны.
  • Эпізод 7 «Значэнне пагоркаў. В'етнам 1968-1970 года» - Поле бою — В’етнам / Battleground Vietnam. War in the Jungle (Эдвард Фоерхерд) [2005]
  • Згадваецца ў фільме «Вялікі Лебовскі» 1998 года.

Зноскі

  1. Battle of Dong Ap Bia - Hill 937 10–21 May 1969. Архівавана з першакрыніцы 3 сакавіка 2016.
  2. Battles of the Vietnam War.
  3. Smedberg, M(2008) (2008). Vietnamkrigen: 1880-1980. Historiska Media. p. 211. 
  4. Người phụ nữ chỉ huy trận đánh trên 'Đồi thịt băm' (4 мая 2015).

ЛітаратураПравіць

  • Дэвидсон Ф. Б. Война во Вьетнаме (1946—1975) = Vietnam at War: The History 1946-1975. — М.: Изографус, Эксмо, 2002. — С. 816.